| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ABC > Problemy podatkowe z rozliczaniem inwestycji w obcych środkach trwałych

Problemy podatkowe z rozliczaniem inwestycji w obcych środkach trwałych

Używanie do celów prowadzonej działalności gospodarczej środków trwałych stanowiących cudzą własność jest obecnie praktyką powszechną. Często zdarza się również, że przedmioty te, aby mogły być w pełni użyteczne, wymagają dodatkowych nakładów. Jeśli zmiany wprowadzone w cudzym składniku majątkowym posiadają znamiona ulepszenia, to zainwestowanych środków nie można rozliczyć bezpośrednio w kosztach podatkowych. W ciężar kosztów należy odnieść je przez odpisy amortyzacyjne. Największych problemów podatkowych nie budzi jednak amortyzacja inwestycji w obcym środku trwałym, lecz jej zakończenie.

Inwestycje w obcych środkach trwałych, tak jak pozostałe środki trwałe, z założenia powinny być użytkowane przez dłuższy czas. Zdarza się jednak, że podatnik zawiera umowę najmu lub dzierżawy środka trwałego na czas krótszy niż potrzebny do całkowitego zamortyzowania inwestycji albo rozwiązuje taki kontrakt przed ustalonym terminem jego wygaśnięcia. Często w takich przypadkach zmieniony środek trwały trafia do rąk właściciela składnika majątkowego. Jeśli nie towarzyszy temu gratyfikacja pieniężna, to z punktu widzenia ekonomicznego po stronie najemcy (inwestora) powstaje strata.

Strata na inwestycji jako koszt

Zdaniem organów podatkowych straty tej najemca (inwestor) nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe stoją na stanowisku, że tylko okoliczności losowe, tzn. zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne (powódź, pożar, kradzież itp.), mogą uzasadnić zaliczenie do kosztów niezamortyzowanej części inwestycji w obcym środku trwałym. Przykładem takiego stanowiska jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 25 maja 2010 r., nr IPPB3/423-143/10-2/JG: „W okresie użytkowania wynajętego lokalu związek wydatku z osiąganym przez spółkę przychodem niezaprzeczalnie istniał, lecz po rozwiązaniu umowy brak tego związku przesądza o tym, iż spółka nie ma prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej części inwestycji w obcym środku trwałym z uwagi na fakt, że nieumorzona wartość nie będzie spełniała generalnej zasady wynikającej z treści art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. istnienia racjonalnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesionymi kosztami a uzyskanymi przychodami, gdyż lokale te nie będą już wykorzystywane w jej działalności gospodarczej”.

Trzeba podkreślić, że zacytowane stanowisko jest dominujące wśród organów podatkowych i próżno szukać bardziej liberalnych interpretacji urzędowych. Dla organów podatkowych nie ma znaczenia, z jakich przyczyn następuje zakończenie umowy najmu. Jeśli dzieje się tak z powodu złej sytuacji ekonomicznej najemcy, fiskus uznaje to za element ryzyka gospodarczego, pozostający bez wpływu na rachunek podatkowy przedsiębiorcy.

Korzystniejsze stanowisko dla podatników można spotkać w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo WSA w Gdańsku w wyroku z 16 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Gd 194/09) stwierdził, że: „Strona skarżąca poniosła stratę, w wysokości niezamortyzowanej części z tytułu likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych w postaci inwestycji w obcych środkach trwałych dokonanych przez spółkę w wynajętych lokalach użytkowych. Strata powstała wskutek rozwiązania (wygaśnięcia) umów najmu przed upływem okresu amortyzacji przyjętych do używania środków trwałych. Przepis art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zawiera zamknięty katalog wydatków, które nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów. Wśród tych wydatków ustawodawca nie wymienia strat powstałych w związku z likwidacją nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te zostały zlikwidowane z innych przyczyn aniżeli wymieniona w art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy. Oznacza to, że straty te podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów”.

Niestety, linia orzecznicza sądów administracyjnych nie jest w tym zakresie jednolita. Nawet przytoczony wyrok WSA w Gdańsku został wydany dopiero w wyniku wyroku NSA z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1464/07. Przy czym sam NSA był odmiennego zdania w wyroku z 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1269/08: „Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 updop, zawierającą ogólną zasadę kształtowania kosztów uzyskania przychodów, ponoszone przez osoby prawne wydatki mogą być zaliczone do tych kosztów uzyskania przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Wydatki o charakterze inwestycyjnym, w tym i inwestycje w obcych środkach trwałych, wyłączone zostały co prawda z kosztów uzyskania przychodów. Wydatki te stają się jednak kosztem uzyskania przychodów poprzez odpisy amortyzacyjne. Aby jednak wydatek taki mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, pomiędzy tym wydatkiem a osiągniętym przychodem musi istnieć związek. Zmiana i rozwiązanie umów najmu spowodowały natomiast skutek w postaci braku związku pomiędzy poniesionymi przez skarżącą spółkę wydatkami inwestycyjnymi a jej przychodami. W świetle art. 16 ust. 1 pkt 5 oraz art. 15 ust. 1 ustawy podatkowej nie ma więc podstaw, by w takich przypadkach uwzględniać w kosztach uzyskania przychodów niezamortyzowanej części nakładów inwestycyjnych w obcych środkach trwałych. Jej rozwiązanie nie powoduje więc straty w środkach trwałych, w wyniku czego jej kwoty nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów”.

Jak widać, przyjęcie stanowiska korzystnego dla podatników jest obarczone ryzykiem sporu z organami podatkowymi. Wynik tego sporu nie jest również pewny przed sądami administracyjnymi. Wobec tego może się wydawać, że dla najemcy bezpieczniejszym rozwiązaniem jest nie zaliczać do kosztów niezamortyzowanej części inwestycji, a ewentualną stratę na inwestycji pokryć sobie przez zabezpieczenie w umowie najmu rekompensaty za wydaną inwestycję od właściciela składnika. Niestety, to rozwiązanie również nie jest wolne od problemów podatkowych.

Problemy z rekompensatą

Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swojego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego (art. 676 Kodeksu cywilnego). Otrzymana rekompensata w części przekraczającej niezamortyzowaną wartość inwestycji stanowi dla najemcy przychód podatkowy. Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 3a u.p.d.o.f. (art. 12 ust. 4 pkt 6a u.p.d.o.p.) do przychodów z działalności gospodarczej nie kwalifikuje się zwróconych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. A contrario zwrot wydatków zaliczonych do kosztów stanowi przychód podatkowy.

PRZYKŁADY

1. Umowa najmu lokalu użytkowego była zawarta na 3 lata. Zawierała postanowienie, że po jej rozwiązaniu wynajmujący będzie zobowiązany do wypłacenia najemcy kwoty 15 000 zł z tytułu poczynionych ulepszeń. Najemca poniósł nakłady inwestycyjne w łącznej kwocie 30 000 zł. Z chwilą rozwiązania umowy wartość inwestycji była rozliczona podatkowo w 30 proc., tzn. odpisy amortyzacyjne wyniosły 9000 zł. W tej sytuacji rekompensata wypłacona przez wynajmującego nie stanowi dla najemcy przychodu, ponieważ nie przekracza niezamortyzowanej części nakładów na ulepszenie lokalu.

2. Na podstawie danych z poprzedniego przykładu załóżmy, że odpisy amortyzacyjne od inwestycji wyniosły 22 000 zł. W takim przypadku otrzymana rekompensata w części wynoszącej 7000 zł stanowi przychód najemcy według wyliczenia, zgodnie z którym przychód najemcy wynosi: 15 000 zł (wartość rekompensaty) - 8000 zł (część niezamortyzowana inwestycji).

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Andrzej Rodzewicz

firma MECHATRONIK

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »