| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ABC > Rozliczanie nieściągalnych wierzytelności

Rozliczanie nieściągalnych wierzytelności

Przedsiębiorca wystawiający rachunek lub fakturę za sprzedany towar albo usługę musi przysługującą mu należność od razu zaewidencjonować w księdze przychodów, niezależnie od tego, czy otrzyma pieniądze. Dopiero gdy potrafi udokumentować, że wierzytelność jest nieściągalna, może dokonać korekty.

Rozliczanie przeterminowanych wierzytelności jest jedną z najbardziej uciążliwych kwestii dla osób prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwłaszcza gdy zajmują się działalnością produkcyjną. Wówczas już w samym kontrakcie z odbiorcą towarów ustanawia się termin płatności bardzo odległy od dnia dostarczenia towaru. Tymczasem zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym - momentem powstania obowiązku podatkowego jest w takim przypadku wystawienie faktury lub rachunku dokumentującego dokonanie sprzedaży.

Korekta w koszty

W konsekwencji podatnik musi zaewidencjonować po stronie przychodów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, jako przychód, kwotę należności za sprzedawany towar lub usługę. I jeśli nawet należność nie wpłynie w tym samym miesiącu, hipotetyczny przychód ze sprzedaży, wraz z należnościami faktycznie otrzymanymi, stanowi podstawę do ustalenia dochodu z działalności, a więc wymagalnej zaliczki na podatek.

Dopiero gdy podatnik potrafi dowieść, że wierzytelność jest nieściągalna - a warunki, kiedy zobowiązanie można za takowe uznać, są ściśle uregulowane w ustawie o PIT - może dokonać korekty w rachunkach firmy.

Dokonuje tego poprzez wpisanie należności po stronie kosztowej podatkowej księgi przychodów i rozchodów (patrz przykład).

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy o PIT - nie uważa się za koszt działalności gospodarczej wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, z wyjątkiem takich wierzytelności nieściągalnych, które uprzednio na podstawie art. 14 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została uprawdopodobniona. Wynika z niego, że właśnie należności zaewidencjonowane uprzednio jako należne, np. w tytułu sprzedaży towarów i usług, mogą być uznane za koszt działalności gospodarczej, jeśli tylko ich nieściągalność podatnik jest w stanie uprawdopodobnić.

Przychód po raz drugi

Opisany wyżej przypadek jest typowy. Bywa jednak, że już po uznaniu wierzytelności za nieściągalną i w konsekwencji zaewidencjonowaniu jej w koszty - całość lub część należności z tytułu takiego zobowiązania trafi jednak na konto podatnika. Wówczas ponownie trzeba taką kwotę zapisać w księdze przychodów jako przychód, z tym że właściwa będzie kol. 8 (pozostałe przychody).

Taki stan rzeczy jest konsekwencją przepisów art. 14 ust. 2-2a ustawy o PIT. Zgodnie z nimi przychodem z działalności gospodarczej są również: m.in. (pkt 7) wartość zwróconych wierzytelności, które zostały, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 20, odpisane jako nieściągalne albo na które utworzono rezerwy zaliczone uprzednio do kosztów uzyskania przychodów, a także wartość zwróconych wierzytelności wynikających z umowy leasingowej zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 23h ustawy o PIT.

Natomiast w razie zwrotu części powyższych wierzytelności przychód ustala się proporcjonalnie do udziału zwróconej części wierzytelności w jej ogólnej kwocie.

Zbycie wierzytelności

Bywa jednak i tak, że podatnik w stosunku do solidnego kontrahenta wybiera inną drogę. Zamiast uznawać wierzytelności za nieściągalne, decyduje się na ich sprzedaż. W takim przypadku korekta wygląda nieco inaczej.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o PIT nie uznaje się za koszt uzyskania przychodów strat z odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio na podstawie art. 14 została zarachowana jako przychód należny. Oznacza to, że jeśli podatnik najpierw należność uzna za przychód z działalności (ewidencjonując w kol. 7 księgi przychodów), a następnie jako wierzytelność sprzeda, skoryguje w kol. 13 - pod datą sprzedaży - wpisując tam kwotę poniesionej straty. Jeśli np. należność za sprzedane towary wynosiła 2350 zł, zaś wierzytelność została sprzedana za 1750 zł, w kol. 13 wpisze 600 zł, bo tyle wyniesie strata, jaką zgodnie z przepisami można uznać za koszt uzyskania przychodów.

PRZYKŁAD

EWIDENCJONOWANIE NIEŚCIĄGALNEJ WIERZYTELNOŚCI

Podatnik 25 stycznia 2007 r. sprzedał towar za 2350 zł netto. Sprzedaż udokumentował fakturą, a należność wpisał do księgi przychodów i rozchodów pod tą datą w kol. 7 (wartość sprzedanych towarów i usług). Następnie przychód ten uwzględnił przy ustalaniu zaliczki na podatek za styczeń 2007 r. Kontrahent jednak nie uregulował zobowiązania w ciągu 14 dni od daty faktury, jak to wynikało z wcześniej zawartej umowy, ani później. Firma odbiorcy została wykreślona z ewidencji, a on jako podatnik zniknął bez śladu. W tej sytuacji sprzedawca towaru uznał wierzytelność za nieściągalną. Udokumentował to protokołem stwierdzającym, że przewidywane koszty związane z dochodzeniem należności byłyby wyższe od tej kwoty (wynajęcie firmy detektywistycznej, opłaty sądowe i koszty windykacji). Pod datą sporządzenia tego protokołu (np. 2 lipca 2007 r.) podatnik wpisuje w kol. 13 (pozostałe wydatki) kwotę 2350 zł jako nieściągalną wierzytelność.

WIERZYTELNOŚĆ KIEDY JEST NIEŚCIĄGALNA

Za wierzytelności nieściągalne uważa się te wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana:

l postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo

l postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność, o której mowa powyżej, lub ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo

l protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

EDYTA DOBROWOLSKA

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

l Art. 14 ust. 2-2a oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Jarosław Oworuszko

Dyrektor Finansowy LeasePlan

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »