| INFORFK | INFORRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ABC > Spis z natury jako metoda inwentaryzacji

Spis z natury jako metoda inwentaryzacji

Wszystkie jednostki, w tym jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych, czeka kolejna inwentaryzacja. Większość aktywów jednostek inwentaryzuje się drogą spisu z natury, dlatego też uznaje się go za podstawową metodę inwentaryzacji.

 

Celem inwentaryzacji, będącej jedną z form kontroli wewnętrznej, jest ustalenie rzeczywistego stanu zasobów majątkowych (aktywów) i źródeł ich pochodzenia (pasywów), aby na tej podstawie np.:

- umożliwić doprowadzenie danych wynikających z ksiąg rachunkowych do zgodności ze stanem rzeczywistym,

- zapewnić rzetelność informacji ekonomicznych na podstawie uzyskanych danych.

Terminy inwentaryzacji

Termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane, jeżeli m.in. inwentaryzację:

- składników aktywów - z wyłączeniem aktywów pieniężnych, papierów wartościowych, produktów w toku produkcji oraz materiałów, towarów i produktów gotowych, nieobjętych ewidencją przychodu - rozpoczęto nie wcześniej niż trzy miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku,

- zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową - przeprowadzono raz w ciągu dwóch lat,

- środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie, znajdujących się na terenie strzeżonym - przeprowadzono raz w ciągu czterech lat,

- zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki - przeprowadzono raz w roku,

- zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną - przeprowadzono raz w roku.

Niezależnie od obligatoryjnych momentów inwentaryzacji, które wyznacza ustawa o rachunkowości, w praktyce inwentaryzację należy przeprowadzić w następujących przypadkach:

- zmiany osoby materialnie odpowiedzialnej lub na jej żądanie,

- zdarzeń losowych (kradzież, pożar itp.), które mogły spowodować zmiany w stanie składników majątkowych,

- żądania innych organów (urząd skarbowy, sąd, policja itp.).

Sposoby inwentaryzacji

Inwentaryzacja może być prowadzona w różny sposób. Należy dostosować sposób inwentaryzacji do specyfiki objętych nią składników. Dopuszczalne są następujące sposoby przeprowadzania inwentaryzacji:

- spis z natury,

- potwierdzenie prawidłowości sald,

- porównanie ksiąg z dokumentami.

Spis z natury

Spis z natury stanowi zasadniczy sposób okresowego ustalania i sprawdzania stanu aktywów oraz aktualizacji ich wartości. Spis z natury służy do ustalenia rzeczywistego stanu składników majątku, porównania go ze stanem księgowym objętych inwentaryzacją aktywów, ustalenia i wyjaśnienia różnic między stanem faktycznym a stanem wynikającym z ksiąg rachunkowych i doprowadzenie stanu księgowego do stanu realnego.

Jednostki muszą dokonywać inwentaryzacji drogą spisu z natury znajdujących się na jej terenie składników obcych, nakładając równocześnie obowiązek powiadomienia ich właścicieli o wynikach inwentaryzacji.

Warto pamiętać, aby zinwentaryzować również przedmioty wyposażenia, które nie są objęte ewidencją bilansową środków trwałych, lecz ewidencją pozabilansową prowadzoną przez komórkę administracyjno-gospodarczą. Przedmioty te objęte wyłącznie ewidencją pozaksięgową mogą być inwentaryzowane w drodze spisu z natury, jak również w drodze sprawdzenia ich stanu wynikającego z tej ewidencji ze stanem faktycznym w poszczególnych komórkach organizacyjnych oraz potwierdzenia na kartach inwentarzowych przez osobę odpowiedzialną za powierzone mienie.

Arkusz spisu z natury

Arkusze spisu z natury stanowią druki, które należy traktować jako dowody księgowe.

Arkusze spisu z natury są drukami ścisłego zarachowania, które podlegają kontroli ilościowej.

Przed wydaniem arkuszy spisów z natury należy je ponumerować i oznaczyć w sposób uniemożliwiający ich zamianę.

Za prawidłowe rozdzielenie arkuszy odpowiada przewodniczący komisji inwentaryzacyjnej.

Przy wypełnianiu arkuszy należy używać określeń lub skrótów przyjętych w indeksie materiałowym, a w przypadku jego braku - określeń stosowanych w księgowości.

Należy pamiętać, aby ilości wyrazić w tych samych jednostkach miary, w jakich ujmowane są w ewidencji ilościowo-wartościowej.

Po zakończeniu inwentaryzacji zespoły spisowe składają przewodniczącemu komisji informacje o wszelkich stwierdzonych w toku spisu nieprawidłowościach, zabezpieczeniu zapasów oraz rozliczają się z przydzielonych im arkuszy.

Arkusze spisu z natury powinny zostać wycenione przez zespoły spisowe lub komórki organizacyjne jednostki, np. dział księgowości.

Do wyceny spisu z natury materiałów, towarów i wyrobów gotowych przyjmuje się ceny stosowane przy ich ewidencji księgowej. Niektóre jednostki stosują uproszczoną ewidencję zapasów, polegającą na spisywaniu w koszty materiałów i towarów w momencie ich zakupu, a wyrobów gotowych w momencie ich wytworzenia. Wówczas mają one obowiązek sporządzać inwentaryzację nie później niż na dzień bilansowy.

Do wyceny nieobjętych ewidencją księgową zapasów materiałów i towarów przyjmuje się ceny wynikające z faktur dostawców, a w przypadku wyrobów gotowych i produkcji w toku - dane kalkulacji planowej lub ceny netto.

Po zakończeniu spisu z natury przewodniczący komisji inwentaryzacyjnej powinien poddać kontroli m.in.:

- kompletność oddania i wypełnienia arkuszy spisowych,

- prawidłowość wyceny spisów,

- poprawność przeniesienia danych z arkuszy spisowych do zestawień zbiorczych.

Ostatnim etapem inwentaryzacji drogą spisu z natury jest sprawozdanie, które obejmuje podsumowanie jej przebiegu i wnioski, jakie nasunęły się w trakcie spisu.

Należy pamiętać, że dokumentację inwentaryzacyjną, obejmującą formularze spisowe, ich zestawienia, rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych itp. należy archiwizować przez pięć lat, licząc od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym przeprowadzono spis z natury.

WYCENA PRZY SPISIE Z NATURY

Podstawowe zasady wyceny spisu z natury aktywów rzeczowych są następujące:

- składniki rzeczowych aktywów obrotowych (zapasów) wycenia się w cenach nabycia lub zakupu,

- środki trwałe wyceniane są w wartości początkowej,

- maszyny i urządzenia wchodzące w skład środków trwałych w budowie wycenia się w cenach nabycia.

ZASADY OBOWIĄZUJĄCE PRZY INWENTARYZACJI

Podczas przeprowadzania spisu z natury należy pamiętać, że:

- osoba odpowiedzialna za zapas powinna uczestniczyć przez cały czas w spisie,

- zapasy obce powinny zostać wyłączone ze spisów i ujęte na oddzielnych drukach spisu z natury,

- zapasy należy dokładnie policzyć według jednostek miary przyjętych w ewidencji szczegółowej,

- poprawki błędnych pomiarów powinny być opisane,

- poszczególne składniki zapasów po przeliczeniu powinny być oddzielone, tak aby nie zostały powtórnie włączone do spisu z natury,

- arkusze spisu z natury powinny być wypełniane czytelnie, bez pozostawiania pustych pól, i podpisane przez osoby biorące udział w spisie.


BARBARA KOŁODZIEJ

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

- Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).

Autor:

Źródło:

GP
Biuletyn Głównego Księgowego189.00 zł

POLECANE ARTYKUŁY

TERMINARZ

PAŹ23
TydzieńPWŚCPSN
40293012345
416789101112
4213141516171819
4320212223242526
4427282930310102

Poznaj platformę INFORFK

Ostatnio na forum

Narzędzia księgowego

Eksperci infor.pl

Kancelaria Radców Prawnych "Bochnacki, Bojanowski, Hipsz"

Radcowie prawni

Zostań ekspertem Infor.pl »