| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Działalność gospodarcza > Problem masowych powództw o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone - część I

Problem masowych powództw o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone - część I

Z pewnością wielu przedsiębiorców prowadzących handel w Internecie słyszało lub wręcz spotkało się osobiście ze zjawiskiem powództw wytaczanych przez osoby fizyczne lub organizacje reprezentujące interesy konsumentów o uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Sposób działania tych podmiotów jest zazwyczaj bardzo podobny – w pierwszej kolejności wyszukują w regulaminach sklepów internetowych postanowienia identyczne lub podobne z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul abuzywnych prowadzonego przez Prezesa UOKiK.

Pierwszy z nich reprezentuje m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2013 roku o sygn. IV CSK 142/13, w którym możemy przeczytać iż: Rozszerzona prawomocność wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 47943 w zw. z art. 365 KPC) nie wyłącza możliwości wytoczenia powództwa przez tego samego lub innego powoda przeciwko innemu przedsiębiorcy, niebiorącemu udziału w postępowaniu, w którym zapadł wyrok, stosującemu takie same lub podobne postanowienia wzorca jak wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 KPC. Pogląd ten podzielany przez część doktryny, orzecznictwa SOKiK i zdecydowaną większość pozostałego orzecznictwa SN zakłada swego rodzaju jednostronną rozszerzoną skuteczność. Owa jednostronność oznacza, że nie można wytoczyć powództwa o uznanie za niedozwoloną takiej samej lub podobnej klauzuli przeciwko temu samemu przedsiębiorcy, jednakże, jeżeli taką klauzulę zastosuje w swoim wzorcu umownym inny przedsiębiorca takie powództwo będzie dopuszczalne. Na poparcie tego stanowiska obok argumentów związanych z rozróżnieniem powagi rzeczy osądzonej i mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia przytacza się również inne racje. Jedną z nich jest fakt, że określone postanowienie wzorca powinno być rozpatrywane w kontekście całego wzorca. Może się więc zdarzyć, że w danym przypadku pomimo tego, że przedsiębiorca wprowadził do swojego regulaminu zapis podobny do wpisanego do rejestru to ze względu na pozostałe zapisy tego regulaminu postanowienie takie nie będzie niedozwolone. Podmiot stosujący taki zapis nie powinien być więc z góry pozbawiony możliwości obrony swoich praw gdyż jego sytuacja nie jest identyczna z tą, w której zapadł wyrok będący podstawą wpisu postanowienia do rejestru.

Kiedy sprzedaż dokonywana przez internet podlega VAT

Drugi pogląd nt. rozumienia art. 47943 KPC możemy odnaleźć m.in. w wyroku SN o sygn. III CZP 95/03 czy też w nowszym orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Warszawie  jak np. wyrok o sygn. VI ACa 934/12, gdzie skład orzekający wypowiedział się w następujący sposób: Powaga rzeczy osądzonej wynikająca z rozszerzonej mocy wiążącej, o jakiej mowa w art. 47943 KPC obejmuje również po stronie pozwanej innych przedsiębiorców, którzy posługują się wzorcem umowy zawierającym postanowienie wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Wyrok wydany w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone eliminuje niedozwolone postanowienia nie tylko z konkretnego wzorca, ale w ogóle z obrotu. Wyrok sądu ochrony konkurencji i konsumentów uznając konkretne postanowienia wzorca umowy za abuzywne, wyłącza je z wszelkich wzorców umów, niezależnie od przedsiębiorcy posługującego się tym wzorcem. Z drugiej strony ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, także przez osobę nie biorącą udziału w sprawie, w której wydano wyrok powoduje, że pozew obejmujący takie powództwo podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 pkt 2 KPC). Takie rozumienie rozszerzonej skuteczności oznacza, że wyrok jest skuteczny na rzecz wszystkich i przeciwko wszystkim. Przyjęcie tego stanowiska, (na poparcie którego argumentuje się m.in. iż nie jest celowe prowadzenie dziesiątek postępowań, które skończą się tak samo), ma określone skutki. Po pierwsze postanowienie takie będzie nieważne bądź bezskuteczne, (w zależności od przyjętego poglądu), w umowie z konsumentem bez konieczności prowadzenie odrębnego postępowania. Po drugie, jeżeli dany przedsiębiorca będzie wykorzystywał postanowienie wzorca wywołujące skutki tożsame z postanowieniem stosowanym przez inny podmiot ale już wpisanym do rejestru klauzul to będzie ponosił z tego powodu określone konsekwencje (m.in. takie działanie może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów na podstawie art. 24 Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Po trzecie natomiast, przeciwko przedsiębiorcy stosującemu takie postanowienie nie będzie można wytoczyć powództwa o uznanie go za niedozwolone gdyż sąd w takim wypadku powinien odrzucić pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 2) KPC. Będzie tak ponieważ sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta mimo tego, że postanowienie zostało uprzednio wpisane do rejestru na podstawie wyroku, który zapadł pomiędzy zupełnie innymi stronami.  

W drugiej części artykułu postaram się przybliżyć jakie skutki w praktyce wywołują obydwa ww. poglądy i w jaki sposób przedsiębiorcy mogą próbować bronić się przed dziesiątkami pozwów o uznanie postanowień wzorców umowy za niedozwolone.

Zapraszamy do dyskusji na forum

Dominik Cheda, aplikant radcowski w Kancelarii GACH, HULIST, MIZIŃSKA, WAWER - adwokaci i radcowie prawni sp.p.

 

 

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Kacper Sołoniewicz

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »