| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Działalność gospodarcza > Umowa o świadczenie usług

Umowa o świadczenie usług

Zarówno pojęcie usług, jak i pojęcie umowy o świadczenie usług, nie zostało bezpośrednio zdefiniowane w kodeksie cywilnym. W konsekwencji, umowy tej nie można zliczyć od umów nazwanych. W praktyce często jednak zachodzi konieczność jej sporządzenia, gdyż zakłada ona wykonanie określonych prac przez jedną stronę umowy na rzecz drugiej. W niniejszym artykule autor postara się przybliżyć jej problematykę wskazując między innymi na elementy odróżniające ją od umowy o dzieło.

Korzystając z reguł znaczeniowych języka powszechnego należy przyjąć, iż usługami są czynności spełnianie dla innej osoby. Zgodnie z art. 750 Kodeksu cywilnego (k.c.) do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (zob. Umowa zlecenia w orzecznictwie sądowym).

Wśród umów o świadczenie usług wyróżnia się w szczególności: zlecenie, prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia, umowę o dzieło (zob. Umowa o dzieło w orzecznictwie sądowym), umowę o roboty budowlane (zob. Umowa o roboty budowlane), przechowanie, umowę składu, umowę komisu, przewozu i spedycji.

Do pozostałych umów, a więc nieunormowanych w systemie prawnym, jak już wyżej wskazano, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Tym samym umowa zlecenia stała się modelowym rozwiązaniem dla niezwanych umów o świadczenie usług, do których zalicza się np. umowę o usługi serwisowe, umowę o prace badawcze, umowę o dokonanie projektu wynalazczego, kontrakt menadżerski (zob. Kontrakt menadżerski), umowę o świadczenie usług reklamowych, umowę pośrednictwa (w tym pośrednictwa w obrocie nieruchomościami). W następstwie wskazanego, zawierając umowę o świadczenie usług, w pierwszej kolejności należy upewnić się czy umowa o podobnej treści nie została już uregulowana w kodeksie cywilnym.

Dyrektywa odpowiedniego stosowania innych norm prawnych polega na stosowaniu niektórych przepisów wprost bez żadnych zmian, innych z właściwymi modyfikacjami, a także na odmowie zastosowania pewnych norm niedających się pogodzić z charakterem stosunku obligacyjnego, do którego miałyby zostać zastosowane.

Odpowiednie stosowanie przepisów o zleceniu do innej umowy o świadczenie usług oznacza, że przy stosowaniu przepisów o zleceniu należy uwzględniać istotę stosunku prawnego z umowy nienazwanej i ewentualne różnice pomiędzy istotnymi elementami tego stosunku a elementami kodeksowego typu umowy zlecenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2006 roku, sygnatura akt V CSK 115/06).

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

Co do zasady do umowy o świadczenie usług wprost mogą być stosowane: art. 735 k.c., dotyczący wynagrodzenia, art. 736 k.c., art. 737 k.c., art. 738 k.c., regulujący kwestię osobistego wykonywania zlecenia, art. 739 k.c. (odpowiedzialność), art. 740 k.c., art. 741 k.c., art. 742 k.c., art. 743 k.c. (zaliczka), art. 744 k.c. (wymagalność roszczenia), art. 745 k.c. (solidarna odpowiedzialność kilku podmiotów), art. 747 k.c., art 748 k.c. i art. 749 k.c.

Nie znajduje natomiast zastosowania art. 734 § 2 k.c. wyrażający zasadę powiązania zlecenia z pełnomocnictwem. Z uwagi na charakter usługi, modyfikacji w drodze odpowiedniego zastosowania może wymagać art. 746 § 1 i 2 k.c.

Przedmiotem umowy o świadczenie usług może być zobowiązanie do dokonania jednej lub wielu czynności faktycznych, w tym także powiązanych funkcjonalnie czynności faktycznych i prawnych, realizowanych w sposób stały bądź periodyczny. Hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 750 k.c. nie obejmuje natomiast umów zobowiązujących do dokonywania wyłącznie czynności prawnych. W tym zakresie właściwa jest umowa zlecenia.

Umowa o świadczenie usług należy do obrotu uniwersalnego, a jej stronami mogą być zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci. Co istotne stronami umowy o świadczenie usług są równorzędne podmioty, wobec czego umowa nie powinna przewidywać kierownictwa zleceniodawcy nad zleceniobiorcą. Zlecający może udzielać wskazówek w przedmiocie sposobu wykonania zleconej czynności, nie powinien jednak odgórnie wyznaczać zleceniobiorcy miejsca i czasu pracy. Umowa o świadczenie usług jest umową prawa cywilnego, stąd też nie występuje w niej podporządkowanie służbowe, charakterystyczne dla stosunku pracy, a strony umowy są niezależne i równe w prawach.

Możliwe jest zawarcie umowy o świadczenie usług przez podmioty, które wcześniej współpracowały ze sobą w ramach stosunku pracy. Należy jednak pamiętać, by charakter współpracy został określony w inny sposób niż wcześniej wykonywana praca, aby nie narażać się na zakwestionowanie jej przez urząd skarbowy lub inspekcję pracy.

Jeżeli z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że zawarte z własnymi pracownikami umowy nazywane umowami o dzieło nie zawierały istotnych elementów takich umów, a ich celem było uniknięcie płacenia od wypłaconych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, to usprawiedliwiona jest ocena, że umowy te były umowami o pracę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1999 roku, sygnatura akt II UKN 403/98).

Jeśli umowa wykazuje z jednakowym nasileniem wspólne cechy dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego, konieczne jest dokonanie wszechstronnej analizy mającej na celu ustalenie cech przeważających i należy to uczynić również z uwzględnieniem faktu, jaka była wola stron zawierających umowę. O zakwalifikowaniu danej umowy jako umowy o pracę nie decyduje wyłącznie ani nazwa umowy, ani też jej formalne postanowienia, ale przede wszystkim sposób jej wykonywania, a w szczególności realizowanie przez strony – nawet wbrew tym postanowieniom – cech charakterystycznych dla stosunku pracy, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych cywilnoprawnych umów o świadczenie usług (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2016 roku, sygnatura akt III AUa 1577/15).

Zgodnie z art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie we wskazanych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Co istotne nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych wyżej.

 

Nazwa jaką strony nadają łączącemu je stosunkowi prawnemu nie ma decydującego znaczenia dla jego kwalifikacji prawnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, ocena charakteru umowy nie zależy bowiem od jej nazwy, ale od rzeczywistej treści oraz celu i zgodnego zamiaru stron (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 roku, sygnatura akt I CSK 703/09).

W przedmiocie zakazu konkurencji w umowie o świadczenie usług warto odnieść się do treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2003 roku (sygnatura III CKN 569/01), w myśl którego zleceniobiorca może zgodnie z zasadą swobody umów zobowiązać się wobec zleceniodawcy do niepodejmowania działań konkurencyjnych w czasie trwania umowy.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Natalia Rostworowska

Specjalista ds. obsługi klientów biznesowych z sektora finansowego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK