Kwestie uprawnień do diet, podobnie jak do zwrotu kosztów podróży bądź noclegów członków władz statutowych organizacji niebędących jej pracownikami, należałoby rozpatrywać na tle przepisów szczególnych bądź postanowień regulaminów i statutów określających ich prawa i obowiązki.

O ile postanowienia regulaminów i statutów przewidują zwrot należności z tytułu podróży osób niebędących pracownikami w związku z realizacją zadań stowarzyszenia, to powinny one również określać zakres bądź warunki realizacji tych należności, mogą zatem postanawiać o wypłacie diet i innych należności.

Tym samym osobom tym mogą być wypłacane świadczenia rekompensujące koszty ponoszone w związku z wyjazdami w imieniu organizacji. Uprawnienia w tym zakresie powinny być uregulowane w aktach prawa wewnętrznego stowarzyszenia lub fundacji.

O zakresie świadczeń decyduje treść umowy

W przypadku wykonywania czynności zleconych przez organizacje świadczenia z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych powinny być określone w umowie pomiędzy działaczem jako zleceniobiorcą a organizacją społeczną jako zleceniodawcą, jeżeli ich odbycie warunkuje wykonanie tych czynności. W takich przypadkach o prawie do świadczeń decyduje treść zawartej umowy cywilnoprawnej.

W działalności organizacji społecznych pod pojęciem "diety" może występować świadczenie mające charakter rekompensaty za wykonywanie czynności przez działacza społecznego, które stanowi zryczałtowaną formę pokrycia utraconych korzyści związanych z pełnieniem obowiązków społecznych polegających na wykonywaniu zadań statutowych na rzecz tych organizacji, lub świadczenie mające charakter zwrotu kosztów ponoszonych przez działaczy w związku z działalnością społeczną w ramach organizacji. W wymienionych ustawach o stowarzyszeniach oraz o fundacjach nie są przewidziane dla działaczy diety jako forma rekompensaty utraconych korzyści, w związku z tym ta forma świadczenia nie jest przedmiotem artykułu.

Natomiast zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) podmioty, na rzecz których wolontariusz wykonuje świadczenia odpowiadające świadczeniu pracy, mają obowiązek m.in. zapewnić wolontariuszowi odpowiednie środki ochrony indywidualnej, pokryć koszty podróży służbowych i diet, na zasadach dotyczących pracowników określonych w odrębnych przepisach. Ponadto podmioty te mogą pokrywać także inne niezbędne koszty ponoszone przez wolontariusza, związane z wykonywaniem świadczeń na rzecz tych podmiotów, jednak na zasadach dotyczących pracowników określonych w odrębnych przepisach, oraz koszty szkoleń wolontariuszy w zakresie wykonywanych przez nich świadczeń.

Uwaga!

Zapis ten oznacza, że pokrywanie kosztów ponoszonych przez wolontariuszy odbywa się zawsze na zasadach dotyczących pracowników.

Jeżeli zatem podmiot korzystający ze świadczeń wolontariusza dokonuje zwrotu kosztów ponoszonych przez wolontariusza, a obowiązek zwrotu takich kosztów pracownikom nie wynika wprost z przepisów innych ustaw, to przychód wynikający ze zwrotu wolontariuszowi tych kosztów nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wysokość świadczeń zgodnie ze statutem

Wysokość świadczeń z tytułu wyjazdów służbowych powinna być określana w drodze aktu wewnętrznego organizacji społecznej (stowarzyszenia, fundacji), w tym w statucie tej organizacji lub w formie uchwały władz statutowych tej organizacji. W przypadku umów zlecenia prawo do świadczeń oraz ich wysokość powinny być określone w treści zawieranej umowy stosownie do art. 742 Kodeksu cywilnego.