| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Fundacje, stowarzyszenia > Kto sprawuje nadzór nad fundacjami i stowarzyszeniami

Kto sprawuje nadzór nad fundacjami i stowarzyszeniami

Działalność stowarzyszeń i fundacji podlega dość szeroko określonemu nadzorowi. Zakres nadzoru, organy nadzorujące oraz metody i podstawy sprawowania nadzoru są różne dla obu rodzajów jednostek. Ustawa o fundacjach nie posługuje się, co prawda, wprost pojęciem kontroli lub nadzoru, jednak na podstawie treści jej poszczególnych postanowień można ustalić organy kontroli i nadzoru oraz ich uprawnienia w tym zakresie. W ustawie Prawo o stowarzyszeniach wprost określono zarówno zakres, jak i organy sprawujące nadzór.

Nadzór nie obejmuje więc kwestii związanych z celowością, rzetelnością czy też gospodarnością działań stowarzyszenia - jeżeli nie mieszczą się one w powyżej wskazanym zakresie.

Ustawa nie przewiduje obowiązku okresowego badania działalności stowarzyszenia. Badanie takie może być przeprowadzone zawsze, a wiadomość o ewentualnych nieprawidłowościach może pochodzić z dowolnego źródła.

Ustawa Prawo o stowarzyszeniach przewiduje, że sąd - na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora - może:

• udzielić upomnienia władzom stowarzyszenia,

• uchylić niezgodną z prawem lub statutem uchwałę stowarzyszenia,

• rozwiązać stowarzyszenie, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem.

Sąd, rozpoznając wniosek o rozwiązanie stowarzyszenia, może na wniosek lub z własnej inicjatywy wydać zarządzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnościach zarządu stowarzyszenia - wyznaczając przedstawiciela do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia.

Rozpoznając wniosek o rozwiązanie stowarzyszenia, sąd może zobowiązać władze stowarzyszenia do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie i zawiesić postępowanie. W razie bezskutecznego upływu terminu sąd - na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy - podejmie zawieszone postępowanie.

W ramach postępowania sądowego sąd może zażądać wszelkich dokumentów, jakie znajdują się w posiadaniu stowarzyszenia. Może zażądać udzielenia wyjaśnień od organów stowarzyszenia, jego członków i pracowników. W razie niepodporządkowania się tym żądaniom wezwane osoby mogą zostać ukarane grzywną.

Sąd może rozwiązać stowarzyszenie w trzech podstawowych przypadkach:

• gdy działalność stowarzyszenia wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem,

• gdy liczba członków stowarzyszenia zmniejszyła się poniżej liczby członków wymaganych do jego założenia (tj. poniżej 15 osób),

• gdy stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie władz i nie ma warunków do ich wyłonienia w okresie nie dłuższym niż rok.

Przy czym w sytuacji gdy stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych, sąd - na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy - ustanawia dla niego kuratora. Kurator jest obowiązany do zwołania w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy walnego zebrania członków (zebrania delegatów) stowarzyszenia w celu wyboru zarządu. Do czasu wyboru zarządu kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majątkowych wymagających bieżącego załatwienia.

Nieco odmiennie nadzór wygląda w przypadku tzw. stowarzyszeń zwykłych (tj. formy uproszczonej stowarzyszeń - niepodlegającej rejestracji w sądzie rejestrowym i nieposiadającej osobowości prawnej).

Stowarzyszenie zwykłe podlega nadzorowi starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Zgodnie z ustawą o stowarzyszeniach założyciele takiego stowarzyszenia zobowiązani są do zawiadomienia starosty o jego powołaniu na piśmie - podając jednocześnie jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie.

W stosunku do stowarzyszeń zwykłych starosta dysponuje węższymi uprawnieniami nadzorczymi, co wynika z faktu braku osobowości prawnej tego rodzaju stowarzyszeń, zakresu prowadzonej działalności oraz ich organizacji.

I tak, organ nadzorujący może żądać od przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie lub od zarządu stowarzyszenia dostarczenia, w wyznaczonym terminie, odpisów uchwał walnego zgromadzenia członków (lub zebrania delegatów i odpowiedników władz stowarzyszenia), a także udzielenia niezbędnych wyjaśnień.

Jeżeli stowarzyszenie zwykłe nie prześle żądanych informacji, może zostać ukarane grzywną w wysokości do 5000 zł.

W razie stwierdzenia przez organ nadzorczy, że działalność stowarzyszenia zwykłego jest niezgodna z prawem lub narusza przepisy regulaminu, organ nadzorczy może wystąpić o usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w określonym terminie, udzielić ostrzeżenia odpowiednikom władz stowarzyszenia, wystąpić do sądu o zastosowanie jednego ze środków określonych w art. 29 i 31 ustawy Prawo o stowarzyszeniach.

Sąd, na wniosek organu nadzorczego, może udzielić upomnienia stowarzyszeniu, uchylić niezgodną z prawem lub regulaminem uchwałę stowarzyszenia, wreszcie - rozwiązać stowarzyszenie, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień regulaminu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub regulaminem lub liczba członków stowarzyszenia spadnie poniżej liczby członków wymaganych do jego założenia (tj. poniżej 3 osób).

Podstawy prawne:

• ustawa z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach - j.t. Dz.U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398

• ustawa z 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach - j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 112, poz. 766

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Sławomir Buchta

Specjalista ds. leasingu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »