| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Spółki > Świadczenia spółki na rzecz udziałowca

Świadczenia spółki na rzecz udziałowca

Nawiązywanie stosunków zobowiązaniowych pomiędzy spółką kapitałową a jej udziałowcem należy do normalnej praktyki gospodarczej. Dotyczy to przede wszystkim spółek kapitałowych o małym składzie osobowym. W takich przypadkach należy mieć na uwadze przepisy podatkowe, które przewidują ograniczenia w zaliczeniu ponoszonych wydatków na rzecz udziałowców do kosztów podatkowych. Jakie to są ograniczenia?

Rafał Styczyński

doradca podatkowy

 

Kosztami podatkowymi mogą być tylko takie wydatki, które wpływają na osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Ponadto wydatek nie może znajdować się w katalogu wydatków, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Dla omawianego zagadnienia jest to szczególnie istotne, ponieważ w tym katalogu znajdują się określone świadczenia na rzecz udziałowców. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) lub członków spółdzielni niebędących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów, z tym że wydatki ponoszone na rzecz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną są kosztem uzyskania przychodów w części dotyczącej działalności objętej obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku dochodowego. W konsekwencji tego przepisu nie uznaje za koszty uzyskania przychodów świadczeń dokonywanych na rzecz udziałowców (akcjonariuszy), mających charakter jednostronny, jeżeli osoby te nie są pracownikami spółki dokonującej wypłaty świadczenia.

Nie wszystkie wydatki na rzecz udziałowców lub akcjonariuszy, niebędących pracownikami spółki, nie zostaną zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a jedynie te, którym można przypisać walor braku świadczenia wzajemnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 lipca 2005 r. (sygn. akt FSK 1720/04): „Jednostronne świadczenie spółki na rzecz jej udziałowca w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych to takie, któremu nie odpowiada wzajemne świadczenie udziałowca na rzecz spółki”.

Nie jest na pewno świadczeniem jednostronnym wynagrodzenie wypłacane wspólnikowi za pracę świadczoną na rzecz spółki. W przypadku zatrudnienia wspólnika jako członka zarządu wynagrodzenie z tego tytułu stanowi koszt uzyskania przychodów spółki, jeżeli zawarta umowa o pracę z członkiem zarządu jest ważna. W piśmie wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krakowie 19 lipca 2005 r. (nr DP3/423-7/05/57131) możemy przeczytać: „wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka zarządu wypłacane udziałowcowi niebędącemu pracownikiem nigdy nie stanowi jednostronnego świadczenia spółki. Wobec tego, że należy się za sprawowanie zarządu, a na to składa się - w myśl art. 201 § 1 ustawy - Kodeks spółek handlowych - obowiązek reprezentowania i prowadzenia spraw spółki, jest ono ekwiwalentem za czas poświęcony pracy na rzecz spółki. Do tego rodzaju wydatków nie znajduje więc zastosowania wyłączenie z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dopuszczalność zaliczenia należności wypłacanych prezesowi zarządu do kosztów uzyskania przychodów spółki uwarunkowana jest ponadto ważnością czynności prawnej będącej podstawą poniesienia wydatku”.

Aby umowa była ważna, w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę powinna reprezentować rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Problem pojawia się w przypadku, gdy umowa o pracę zawierana jest z jedynym członkiem zarządu sp. z. o.o. Formalnie w przypadku, kiedy jedyny wspólnik spółki z o.o. jest zarazem jedynym członkiem zarządu, czynność prawna między tym wspólnikiem a spółką wymaga formy aktu notarialnego. Jednak spełnienie tego formalnego warunku może okazać się niewystarczające. W wyroku Sądu Najwyższego z 2 lipca 1998 r. (sygn. akt II UKN 112/98W) możemy przeczytać: „przy stosunku pracy nawiązanym przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (utworzoną przez osobę fizyczną) ze wspólnikiem, będącym jej jednoosobowym zarządem, nie występują konstytutywne cechy stosunku pracy, to jest podporządkowanie pracownika pracodawcy, który ponosi ryzyko związane z zatrudnieniem (...)”. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje, iż wydatek taki nie może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów, ponieważ zawartą umowę o pracę należy uznać za nieważną. Jednak istnieją także wyroki korzystne dla podatników. Tytułem przykładu należy przywołać wyrok NSA z 18 października 2007 r. (sygn. akt II FSK 1352/05), gdzie skład orzekający stanął na stanowisku: „(...) ważność umowy zawieranej z jedynym udziałowcem nie powinna mieć wpływu na możliwość zaliczania do kosztów wynagrodzenia wypłacanego na podstawie takiej umowy (...)”.

Jak widać, w przypadku tego zagadnienia występują rozbieżności, dlatego warto wystąpić do właściwego dyrektora izby skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 14a ordynacji podatkowej. Taka interpretacja pozwoli na wyeliminowanie negatywnych konsekwencji podatkowych.

Co ważne, warunkiem zaliczenia wynagrodzenia do kosztów uzyskania przychodów jest dokonanie wypłaty wynagrodzenia lub postawienie go do dyspozycji udziałowca.

Jeśli udziałowiec zawiera ze spółką umowę cywilnoprawną, na podstawie której w stosunkach ze spółką występuje w charakterze osoby trzeciej, a nie jej udziałowca, to wydatki związane ze świadczeniami uzyskanymi przez spółkę od udziałowca stanowią dla niej koszt uzyskania przychodu. Takie stanowisko potwierdził Minister Finansów w piśmie z 10 sierpnia 2000 r. (nr PB4/AK-8214-1877-196/00). Podkreślono w nim, że w przypadku każdej tego rodzaju umowy organy podatkowe powinny indywidualnie podchodzić do kwestii kosztów z niej wynikających, z uwagi na liczne nieprawidłowości powodujące bądź nieważność takich umów, bądź też uzasadnione nieuznanie za koszty uzyskania przychodów kosztów związanych z tymi umowami.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Barnik

Ekspert podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »