20 września 2008 r. wprowadzona została prawna (legalna) możliwość zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Zostało to uczynione ustawą z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Skutkuje to zwolnieniem przedsiębiorcy będącego podatnikiem VAT z obowiązku składania deklaracji podatkowych VAT-7 oraz VAT-7K. Oczywiście zwolnienie dotyczy tylko i wyłącznie okresu objętego tym zawieszeniem.

Regulacji pozwalającej przedsiębiorcy na zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej "nie należy traktować jako wprowadzenia prawa zawieszania wykonywania działalności gospodarczej, ponieważ prawo to przysługiwało przedsiębiorcy zwyczajowo, z tą jednak różnicą, że nie było ono usankcjonowane prawnie. Dlatego też wprowadzenie ogólnej zasady umożliwiającej zawieszanie wykonywania działalności gospodarczej do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi jedynie potwierdzenie takiej możliwości i ma na celu ustanowienie wyraźnej podstawy prawnej zawieszania wykonywania działalności przez przedsiębiorcę" (tak w uzasadnieniu do rządowego projektu nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i innych ustaw).

Decyzja przedsiębiorcy o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej oraz o wznowieniu jej wykonywania po okresie zawieszenia jest jego konstytucyjnym uprawnieniem. Powinna być zatem autonomiczną decyzją tego przedsiębiorcy. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywołuje skutki głównie na gruncie obowiązków przedsiębiorcy związanych z prawem podatkowym oraz prawem ubezpieczeń społecznych. Dzieje się tak m.in. przez zawieszenie obowiązku zapłaty zaliczek na podatek, składek na ubezpieczenia społeczne, a także zawieszenie obowiązku składania zeznań i deklaracji. Biorąc to pod uwagę, od 20 września 2008 r. przewidziano w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej, a także w innych przepisach, np. podatkowych czy w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, możliwość takiego zawieszenia.

Wprowadzone zmiany obejmują aż 11 aktów prawnych, wśród nich ustawę o podatku od towarów i usług. Zmiany wprowadzono także w: kodeksie wykroczeń, ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, ustawie - Ordynacja podatkowa, ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, ustawie - Prawo działalności gospodarczej, ustawie - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ogólne zasady zawieszenia działalności gospodarczej

Przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy (art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy złożony na piśmie właściwemu organowi ewidencyjnemu, a w przypadku przedsiębiorców podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego - właściwemu sądowi rejestrowemu. W stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Przykład

Podatnik VAT prowadzący działalność sezonową w branży turystycznej zgłosił 22 września 2008 r. właściwemu sądowi rejestrowemu, od którego uzyskał wpis do KRS, iż z tym dniem zawiesza działalność gospodarczą na okres prawie 7 miesięcy, tj. do 11 kwietnia 2009 r. Podatnik musi jeszcze raz - w kwietniu 2009 r. - poinformować ten sam organ (tu: sąd rejestrowy) o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Podatnik musi jednak pamiętać, iż skutki prawnopodatkowe tego zgłoszenia rozciągają się tylko na pełne miesiące i trwają "od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej". Oznacza to, że nieskładanie deklaracji VAT-7 dla tego podatnika VAT obejmuje okres od października 2008 r. do kwietnia 2009 r. (włącznie).