| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > CIT > Jak rozliczać podatkowo opcje, swapy i inne pochodne instrumenty finansowe

Jak rozliczać podatkowo opcje, swapy i inne pochodne instrumenty finansowe

Nasza spółka zawiera z nabywcami umowy na sprzedawane wyroby. Aby ograniczyć skutki wahań rynkowych cen sprzedawanych produktów, spółka zawiera z wyspecjalizowanymi podmiotami transakcje na instrumentach pochodnych (opcje, swapy, forward, futures). Zawierane kontrakty obejmują często rozliczenie pieniężne samego instrumentu, bez dostawy towaru (tzw. transakcje nierzeczywiste). Gdy wystawiającym opcje walutowe jest spółka, otrzymuje ona od brokera premię opcyjną. Natomiast gdy spółka jest nabywcą opcji, dokonuje ona płatności premii na rzecz brokera. Spółka albo dokonuje realizacji praw z nabytych opcji, albo rezygnuje z tej realizacji. Jak rozliczyć te transakcje w podatku dochodowym od osób prawnych?

Wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, dopiero jeżeli podatnik:

1) zrealizował prawa wynikające z tych instrumentów, albo

2) zrezygnował z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, albo

3) dokonał odpłatnego zbycia tych praw (art. 16 ust. 1 pkt 8b updop).

Jeżeli dochodzi do realizacji prawa z kontraktu terminowego, za moment potrącenia kosztu uzyskania przychodów należy uznać dzień realizacji kontraktu terminowego określony zwykle jako „value date”. W tym momencie rozliczany jest bowiem wynik finansowy między stronami, ale nie jest dokonywany przelew środków pieniężnych.

Termin ten nie może być tożsamy z datą rozliczenia, określaną zwykle jako „delivery date”, czyli dniem przepływu środków pieniężnych wynikających z rozliczenia. Stanowisko takie prezentują organy podatkowe - przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2009 r. (nr ILPB3/423W-101/08-2/BN). Również tak samo widzą te kwestie sądy administracyjne - przykładem jest wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 536/08).

Warto jednak pamiętać, że wydatki te mogą być zaliczone wprost do kosztów, jeżeli stosownie do art. 16g ust. 3 i 4 updop nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Koszt podatkowy z tytułu zapłaconej premii opcyjnej (w przypadku rezygnacji z praw do wykonania opcji) trzeba uwzględnić w dacie wykonania praw z opcji, określonej jako „expiry date”. W tej dacie wygasają wszelkie prawa z opcji, a więc również prawo nabywcy do wyrażenia woli co do realizacji opcji bądź też rezygnacji z tego prawa. Nie ma więc znaczenia, że premia opcyjna jest płacona wcześniej - w momencie zawierania kontraktu.

Nie należy też zapominać o podstawowych zasadach rozliczania kosztów podatkowych. Jeżeli nabywca w wyniku realizacji np. opcji zakupu blach stalowych nabył w marcu te blachy, a następnie wykonał z nich blachodachówkę, to koszt nabycia tych blach powinien rozliczyć w momencie uzyskania przychodu ze sprzedaży blachodachówki, czyli zgodnie z art. 15 ust. 4 updop. Powyższe zasady dotyczą jednak tylko transakcji rzeczywistych.

W pytaniu wspomniano, że spółka zawiera często kontrakty o charakterze nierzeczywistym. Warto wyjaśnić, że przykładowo zakupione w transakcji nierzeczywistej aktywa (np. środki pieniężne w walucie obcej) nie są w trakcie realizacji transakcji własnością podatnika ani też nie wpływają na jego konto walutowe. W przypadku zamknięcia transakcji nie następuje faktyczne przekazanie waluty. Należy rozliczać tylko różnicę między wartością kontraktu a wartością waluty, której dotyczył kontrakt.

Odwrotnie jest w transakcji rzeczywistej - tu w wyniku realizacji kontraktu dochodzi do faktycznego świadczenia - przekazania tzw. instrumentu bazowego (np. waluty czy towarów).

W transakcji nierzeczywistej podatnik nie ponosi kosztów nabycia instrumentu bazowego (np. waluty, towaru). Może również nie ponieść kosztów nabycia instrumentu pochodnego. Zatem koszt podatkowy w takiej sytuacji nie wystąpi.

Przychody z pochodnych instrumentów finansowych. W transakcji nierzeczywistej podatnik uzyskuje przychód należny w myśl art. 12 ust. 3 updop, dopiero gdy zostały zrealizowane prawa wynikające z instrumentu pochodnego. Realizacja praw wynikających z instrumentu pochodnego jest warunkiem tego, by powstał przychód należny.

Gdy strony kontraktów nierzeczywistych dokonują rozliczenia finansowego stanowiącego różnicę między bieżącą wartością instrumentu bazowego a jego wartością określoną w kontrakcie, przychód należny powstaje w dacie realizacji kontraktu (value date).

W przypadku przychodów z premii opcyjnej otrzymujący premię osiągnie przychód w dniu zawarcia kontraktu ustalającego zapłatę tej premii. Premia jest przecież opłatą niezależną od „wyniku” zawartego kontraktu i stanowi zapłatę dla jej wystawcy za samo ryzyko związane z jej wystawieniem. Argumentację taką prezentują również organy podatkowe - przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2009 r. (nr ILPB3/423W-101/08-2/BN). Podobnie zresztą jak sądy administracyjne (wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 536/08).

SŁOWNICZEK

Kontrakt forward - to umowa nakładająca na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów (waluty, towarów etc.) o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Forward nierzeczywisty polega na tym, że w dniu realizacji transakcji można nie dostarczyć danego aktywa (np. waluty), tylko zapłacić różnicę między ceną ustaloną w umowie a ceną rynkową obowiązującą w dniu realizacji kontraktu.

Kontrakt futures - to umowa o określonej standardowej charakterystyce, będąca przedmiotem obrotu w obrocie regulowanym (na giełdzie). Nakłada na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Czyli zasadniczo umowa futures jest taka sama jak umowa forward. Różnica polega na tym, że futures jest rozliczany na giełdzie na koniec każdego dnia.

Opcja - to kontrakt, w wyniku którego jednostka nabywa prawo kupna - opcja kupna (call) lub sprzedaży - opcja sprzedaży (put) aktywów (waluta, towar) po określonej z góry cenie i w określonym czasie. Z opcji można się wycofać, jeżeli uznamy, że będzie to dla nas niekorzystne, ale karą za to jest utrata zapłaconej przy nabyciu opcji premii opcyjnej.

Kontrakt swap - to umowa zamiany przyszłych płatności na warunkach z góry określonych przez strony.

• art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) i d) ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - Dz.U. Nr 183, poz. 1538; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1056

• art. 12 ust. 3a, art. 16 ust. 1b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100

Paweł Huczko

konsultant podatkowy

 

 

1 Źródło przykładu - Wikipedia.

reklama

Narzędzia księgowego

Partner merytoryczny

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń

Stowarzyszenie polskich producentów materiałów do wykonywania systemów ociepleń ścian zewnętrznych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »