| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Ordynacja podatkowa > Jak będzie działać klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania?

Jak będzie działać klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania?

Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania zakłada projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej przygotowany przez Ministerstwo Finansów. Klauzula ma za zadanie ukrócić proceder dokonywania sztucznych i pozbawionych uzasadnienia gospodarczego czynności, w efekcie których firmy próbowałyby ominąć przepisy i osiągnąć wyłącznie korzyści podatkowe. Przyjrzyjmy się zatem, jak ma działać klauzula i jakie skutki dla podatników wywoła jej zastosowanie.

Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej zawierający propozycją klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania został przyjęty przez rząd w połowie marca tego roku, natomiast prace sejmowe nad nowymi przepisami rozpoczęły się podczas posiedzenia w dniach 12-14 kwietnia br. Sejm ostatecznie uchwalił nowelę wprowadzającą klauzulę w dniu 13 maja. Nowe regulacje wejdą w życie jeszcze w 2016 r.

Sejm przyjął klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania

Przypomnijmy, że wprowadzenie klauzuli proponował już były minister finansów Mateusz Szczurek, także Komisja Kodyfikacyjna Ogólnego Prawa Podatkowego przygotowała propozycje w tym zakresie w założeniach do nowej Ordynacji podatkowej.

Zasadniczym celem wprowadzenia klauzuli ma być postawienie granicy pomiędzy dopuszczalnym planowaniem podatkowym, a tworzeniem sztucznych struktur mających na celu jedynie unikanie opodatkowania, które klauzula ma uniemożliwić. Nowe regulacje mają też zwiększyć wpływy budżetowe i poprawić warunki konkurencyjne.

Mechanizm działania klauzuli

Zgodnie z propozycję zawartą w nowelizacji, aby aktywność podatnika była uznana za unikanie opodatkowania, powinny wystąpić trzy warunki, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że warunki te muszą wystąpić łącznie. Pierwszy warunek to dokonanie czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. To jest warunek kluczowy. Jeżeli więc podatnik dokonuje czynności z myślą głównie o podatkach to, przy założeniu, że kolejne dwa poniżej opisane elementy zostaną spełnione, działanie będzie uznane za unikanie opodatkowania.

W myśl proponowanych przepisów, za czynność dokonaną przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej będzie uznawana tak czynność, gdzie pozostałe cele wskazane przez podatnika należy uznać za "mało istotne".

– Niebezpieczeństwo ze stosowaniem nowych regulacji, które tutaj dostrzegamy, jest takie, że wskazane w projekcie pojęcie istotności może być bardzo różnie rozumiane. Przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o działaniu, może rozumieć tę zasadę w inny sposób niż urząd skarbowy, który będzie go oceniał – wskazuje Maciej Guzek, starszy menedżer w dziale doradztwa podatkowego Deloitte.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania nie przyniesie budżetowi dodatkowych mld zł

Drugim warunkiem zastosowania klauzuli jest sprzeczność z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, czyli oprócz tego, że podatnik działa w celu uzyskania korzyści podatkowej, działanie to musi być również sprzeczne z przedmiotem i celem ustawy podatkowej.

Ministerstwo Finansów w raporcie z konsultacji społecznych wyjaśnia jak rozumieć ten warunek, podkreślając, że oprócz aspektu fiskalnego ustawy podatkowe mają też inne cele i chodzi tutaj o cel, który wskazuje się dokonując wykładni celowościowej. Przepisy prawa podatkowego wykłada się bowiem stosując metody wykładni literalnej, ale gdy efekt takiej wykładni jest niejednoznaczny, wtedy mają zastosowane inne metody wykładni, m.in. wykładnia celowościowa.

Jak pokazać to na przykładzie? Wyobraźmy sobie spółkę działającą w specjalnej strefie ekonomicznej. Dlaczego spółka tam inwestuje? Dlatego, żeby uzyskać korzyść podatkową – to jest oczywiste. Nie jest to sprzeczne z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, bo po to ustawodawca ustanowił ulgę podatkową, aby firmy inwestowały w tych konkretnych miejscach (strefach ekonomicznych). To zatem będzie sytuacja, gdzie, mimo że mam ewidentnie działanie przede wszystkim w celu uzyskania korzyści podatkowej, nie ma spełnionego drugiego warunku, nie występuje więc unikanie opodatkowania.

Polecamy: Klauzula przeciw unikaniu opodatkowania – praktyczny poradnik

Jest jeszcze trzeci warunek – tzw. sztuczny sposób działania. Oznacza to, biorąc pod uwagę poprzednie warunki, że nie wystarczy, że podatnik działa w celu uzyskania korzyści podatkowej, nie wystarczy, że działa w sposób sprzeczny z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, ale musi przy tym działać w sposób sztuczny. Projekt ustawy określa, co będzie działaniem w sposób sztuczny. Chodzi tutaj o takie działanie, którego nie dokonałby rozsądnie działający podatnik, kierujący się innymi celami niż uzyskanie korzyści podatkowej.

– Ustawodawca wymienia przykłady takich operacji, które mogą wskazywać, że mamy do czynienia ze sztucznością, czyli na przykład sztuczne dzielenie transakcji na kilka etapów, albo transakcje okrężne, które przez szereg czynności prowadzą do identycznego rezultatu ze stanem wyjściowym, czyli np. podatnik dokona pięciu czynności, ale w efekcie nic się nie zmieni, bo wróci do stanu początkowego, to wtedy będzie to wskaźnik, że działamy w sposób sztuczny – wyjaśnia Maciej Guzek.

Sztuczny sposób działania

Sposób działania jest sztuczny, gdy podmiot, który:

a) działa w sposób rozsądny oraz

b) kieruje się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisów podatkowych

– nie przyjąłby tego sposobu działania.

Jeżeli te trzy powyższe warunki będą spełnione, można powiedzieć, że podatnik traci to, co chciał uzyskać, czyli czynność taka nie będzie skutkować osiągnięciem zamierzonej przez podatnika korzyści podatkowej.

Nowa Ordynacja podatkowa będzie gotowa w październiku 2017 r.

Ważnym pojęciem, domykającym niejako mechanizm działania klauzuli, jest pojęcie „korzyści podatkowej”. Co oznacza osiągnięcie korzyści podatkowej? Korzyść podatkowa to przede wszystkim wyeliminowanie albo zredukowanie obciążenia podatkowego czy zobowiązania podatkowego, odsunięcie w czasie powstania zobowiązania podatkowego, bądź też wygenerowanie lub podwyższenie nadpłaty, która przysługuje podatnikowi. Jeśli któryś z tych efektów wystąpi, oznacza to wtedy, że mamy do czynienia z korzyścią podatkową.

Skutki dla podatników

Jak wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania będzie wpływało na podatników? Przede wszytki można sobie wyobrazić sytuację, że organy podatkowe badające działania podatnika dochodzą do wniosku, że jakiś konkretny cel biznesowy podatnik zrealizował, tyle tylko, że – zdaniem organów podatkowych – powinien wybrać inną drogę. Jeśli więc organy podatkowe dojdą do takich wniosków, wtedy zastosowanie będą miały takie konsekwencje podatkowe, jakie byłyby właściwe dla "czynności odpowiedniej".

– Dla czynności odpowiedniej – jak zaznacza Maciej Guzek – czyli dla takiej czynności, dla której organy podatkowe sobie wyobrażą jako czynność, o którą rzeczywiście powinno chodzi w danym działaniu gospodarczym. Chodzi tutaj o działania podatnika całkowicie legalne w świetle prawa podatkowego, ale zmierzające głównie do tego, żeby zaoszczędzić na podatkach. Innymi słowy, podatnik tak sobie poukłada „klocki”, by zapłacić niższy podatek – i nie wiele już stoi oprócz tego za takim działaniem podatnika. Należy podkreślić, że to organ podatkowy będzie określał co jest czynnością odpowiednią, natomiast podatnik niejednokrotnie nie będzie mógł w sposób wystarczająco precyzyjny przewidzieć, co taką czynnością odpowiednią będzie.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Bojko

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »

Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK