Niemniej jednak o tym, czy dana pożyczka podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych i czy w konsekwencji powstanie obowiązek podatkowy w tym podatku, decyduje spełnienie przewidzianych w ustawie warunków.

Jak już wspomniano, o powstaniu obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnej decyduje, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC, moment dokonania czynności cywilnoprawnej. Wobec zobowiązującego charakteru umowy pożyczki chwila zgodnego oświadczenia woli stron stanowi o jej zawarciu, a tym samym o chwili powstania obowiązku uiszczenia podatku.

W świetle art. 1 ust. 4 ustawy o PCC umowa pożyczki podlega opodatkowaniu tym podatkiem, jeżeli prawa majątkowe będące przedmiotem pożyczki są wykonywane na terenie Polski. Ewentualnie opodatkowaniu podlegają również prawa wykonywane za granicą, jeżeli nabywca ma swoją siedzibę w Polsce oraz czynność została dokonana w Polsce. W razie zawarcia umowy pożyczki pieniężnej dochodzi do zawarcia czynności cywilnoprawnych, której przedmiotem nie jest rzecz, ale prawo majątkowe. Dlatego, aby pożyczka pieniężna podlegała opodatkowaniu w Polsce, prawo majątkowe z niej wynikające powinno być wykonywane w Polsce (przy założeniu, że sama umowa jest podpisana poza granicami Polski).

W doktrynie można spotkać orzeczenia oraz interpretacje organów skarbowych nieakceptujące tego stanowiska.

Pragnę zwrócić uwagę, iż niezależnie od powyższego pożyczka udzielona na rzecz podmiotu w Czechach może podlegać zwolnieniu jako czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W tym celu należy odwołać się do art. 2 pkt 4 ustawy o PCC. Przepis ten stanowi, że podatkowi temu nie podlegają czynności cywilnoprawne (np. umowa pożyczki), jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z niego zwolniona. Należy zauważyć, że pożyczka udzielona podmiotowi czeskiemu jest objęta regulacjami VAT obowiązującymi w Czechach. Decydują o tym przepisy o miejscu świadczenia usług, które determinują kraj ich opodatkowania. Zgodnie ze wspólnotowymi regułami opodatkowania VAT miejscem świadczenia usług finansowych jest siedziba lub stałe miejsce prowadzenia działalności usługobiorcy. W tym przypadku siedziba usługobiorcy (pożyczkobiorcy) jest w Czechach. W konsekwencji okoliczność, że pożyczka jest objęta czeskim VAT, pozwala uznać ją za zwolnioną na od podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 2 pkt 4 ustawy).

Reasumując, w przedstawionym przez czytelnika stanie faktycznym umowa pożyczki nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, ponieważ prawa z niej wynikające będą wykonywane poza granicami Polski.

Opracował Łukasz Zalewski

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k), art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 1 ust. 5 pkt 2, art. 2 pkt 4, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.).