Czy podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych umowa pożyczki zawarta przez podmiot powiązany - spółkę polską na rzecz spółki-matki, mającej siedzibę w Czechach - jeżeli umowa ta podpisana została za granicą i tam też znajduje się przedmiot tej umowy. Pożyczkodawca (spółka polska) jest udziałowcem (akcjonariuszem) pożyczkobiorcy (spółki czeskiej), pożyczka dokonywana jest między spółkami kapitałowymi, a ośrodek zarządzania spółki czeskiej znajduje się w Czechach. O rozwiązanie tego problemu poprosiliśmy Izbę Skarbową w Poznaniu oraz Andrzeja Paczuskiego z KPT Podatki.
IZBA SKARBOWA W POZNANIU ODPOWIEDZIAŁA DLA GP
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.). podatkowi podlegają umowy spółki (akty założycielskie). Opodatkowaniu podlegają również zmiany umowy spółki, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania PCC, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4-art. 1 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy.
W myśl art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy w przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się przy spółce kapitałowej wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika (akcjonariusza) oraz dopłaty.
Z przedstawionego w pytaniu stanu faktycznego wynika, że pożyczkodawca, spółka polska, jest wspólnikiem (akcjonariuszem) spółki czeskiej działającej w Czechach.
W świetle cytowanego powyżej przepisu art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się przy spółce kapitałowej pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika (akcjonariusza). Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnej traktuje zatem pożyczki udzielane przez wspólnika spółce jako zmianę umowy spółki, która to zmiana podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z postanowieniami przepisu art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o PCC umowa spółki oraz jej zmiana podlega podatkowi, jeżeli w chwili dokonania czynności na terytorium Polski znajduje się - w przypadku spółki kapitałowej:
• rzeczywisty ośrodek zarządzania albo
• siedziba tej spółki - jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie znajduje się na terytorium żadnego z państw członkowskich, a jeżeli ośrodek ten znajduje się na terytorium takiego państwa, gdy umowa spółki nie podlega podatkowi kapitałowemu w tym państwie.
W rozpatrywanym stanie faktycznym rzeczywisty ośrodek zarządzania i siedziba pożyczkobiorcy - spółki-matki - nie znajduje się na terytorium Polski, a na terenie Czech. Oznacza to, że pożyczka udzielona przez spółkę polską czeskiej spółce kapitałowej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w Polsce.
EKSPERT WYJAŚNIA
Andrzej Paczuski
doradca podatkowy, KPT Podatki
Zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlega zarówno sama umowa pożyczki, jak i jej zmiana, jeżeli spowoduje ona podwyższenie podstawy opodatkowania.
Co do zasady, w przypadku umowy pożyczki stawka podatku wynosi 2 proc. obliczona od kwoty udzielonej pożyczki. Obowiązek podatkowy w wypadku umowy pożyczki powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Istotne znaczenie ma sam fakt oraz data zawarcia umowy. W doktrynie można spotkać się ze stwierdzeniami, że dla powstania obowiązku podatkowego nie będzie miało znaczenia, czy pożyczka ma charakter odpłatny, czy też nie. Podobnie nie będzie miał znaczenia moment, w którym przedmiot pożyczki zostanie pożyczkobiorcy wydany.
Mając na uwadze regulacje zawarte w kodeksie cywilnym należy zauważyć, że istotą umowy pożyczki jest zobowiązanie pożyczkodawcy do przeniesienia na pożyczkobiorcę przedmiotu pożyczki oraz zobowiązanie pożyczkobiorcy do zwrotu tego przedmiotu. Może nim być określona ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku.
Kodeks cywilny przewiduje również, że jeśli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone, to w przypadku świadczeń pieniężnych jest to miejsce zamieszkania lub siedziby dłużnika w chwili powstania zobowiązania. Poprzez miejsce spełnienia ww. świadczenia należy rozumieć miejsce spłaty pożyczki.
