| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > PIT > PIT > Archiwum PITy 2008 > Rozliczamy dochody ze sprzedaży udziałów i akcji na PIT-38 - PIT 2008

Rozliczamy dochody ze sprzedaży udziałów i akcji na PIT-38 - PIT 2008

Tylko indywidualnie i odrębnie od innych dochodów można rozliczyć dochody ze sprzedaży papierów wartościowych poza działalnością gospodarczą. Służy do tego PIT-38.

Jest to formularz, który zna każdy inwestor giełdowy. PIT-38 jest przeznaczony dla podatników, którzy w roku podatkowym uzyskali przychody z odpłatnego zbycia:

- papierów wartościowych (np. akcji, obligacji),

- pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) – mało popularna forma inwestycji przynosząca zyski, gdy cena np. akcji lub obligacji nie wzrosła, a spadła,

- pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających,


PIT-38 przeznaczony jest jednak nie tylko do wykazania dochodów lub strat z gry na giełdzie. Muszą go wypełnić i złożyć również osoby, które w 2008 r. sprzedały udziały w spółkach z o.o. i papiery wartościowe nie notowane na giełdzie lub osiągnęły przychody z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Wszystkie te tytuły podlegające opodatkowaniu w
PIT-38zostały zebrane przez ustawodawcę w art. 30b ustawy o PIT


PIT-38 jest przeznaczony do rozliczenia przychodów osiągniętych poza działalnością gospodarczą. Dokumentuje on transakcje i operacje finansowe, gdzie strony nabywały lub zbywały określone powyżej aktywa. W czasie roku podatkowego nie muszą od zysku od tych transakcji płacić podatku dochodowego od osób fizycznych lub zaliczek na ten podatek.

Cechą tych inwestycji jest duża zmienność poziomu zysków lub strat. Np. dochody z gry giełdowej w marcu mogą być wysokie, równie wysokie mogą być kilka miesięcy później straty inwestora. Ta cecha deklaracji PIT-38 pozwala na przeprowadzanie optymalizacji podatkowej.

Przykładowo inwestor sprzedający w 2008 r. z zyskiem udziały w spółce z o.o., który jednocześnie w tym samym roku podatkowym lub w jednym z lat wcześniejszych poniósł straty na grze giełdowej, może obniżyć podatek od zysku ze sprzedaży udziałów. Warunkiem jest odpowiednio wysoki poziom strat ze sprzedaży na giełdzie akcji, obligacji, kontraktów terminowych wykazany w PIT-38 i odpowiednie skompensowanie tych pozycji.

Na PIT-38 rozliczamy się tylko indywidualnie.


PIT-38służy wyłącznie do rozliczenia indywidualnego. Nie jest więc możliwe wspólne rozliczenie dochodów małżonków w tym formularzu. To podstawowa – poza rodzajem przychodów i kosztów wykazanych w PIT-38– różnica między tym zeznaniem a np. PIT-37 W porównaniu do innych zeznań rocznych PIT-38 jest o tyle prostszy, że nie odliczamy w nim składek społecznych i zdrowotnych oraz nie wykazujemy tu zaliczek na podatek dochodowy.


NIP


Tak samo jak w przypadku innych formularzy rocznych, wypełnienie PIT-38 rozpoczynamy od wpisania NIP w pierwszej rubryce tego formularza. Pozostawienie tej rubryki pustej będzie skutkować koniecznością wizyty w urzędzie w celu uzupełnienia bądź skorygowania wcześniej złożonego zeznania.

Dla większości graczy giełdowych podstawą wypełnienia
PIT-38jest PIT-8C wystawiony przez biuro maklerskie, z którego przenoszone są do PIT-38 kwoty przychodów i kosztów.
Pamiętajmy przy okazji, by aktualizować w biurze maklerskim swoje dane, np. w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub adresu korespondencyjnego. Jeżeli biuro maklerskie nie będzie znało naszego aktualnego adresu nie prześle nam PIT-8C, co uniemożliwi nam rozliczenie roczne w tym zakresie.

Biuro maklerskie wypełniając PIT-8C jako płatnik podaje oprócz naszego – swój własny NIP. Dlatego uważajmy, aby przepisując numer NIP z informacji PIT-8C nie pomylić go z NIP-em biura maklerskiego. To jeden z
najczęściej popełnianych błędów

Jeśli NIP nie został nam jeszcze nadany, to do zeznania rocznego mamy obowiązek dołączyć zgłoszenie identyfikacyjne na odpowiednim formularz NIP.

W rubryce 4 PIT-38 zamieszczamy informację o roku podatkowym, którego dotyczy zeznanie. Brak tej informacji spowoduje, że zostaniemy wezwani przez urząd celem jej uzupełnienia.


Część A Miejsce i cel składania zeznania


Wypełniając tą część powinniśmy zaadresować zeznanie do właściwego urzędu skarbowego. O właściwości tej przesądza nasze miejsce zamieszkania w ostatnim dniu roku podatkowego, za który się rozliczamy. Jeśli zamieszkanie na terytorium Polski ustało przed 31 grudnia 2008 r. określa się ją według ostatniego miejsca zamieszkania na tym terytorium.


Osoby niemające miejsca zamieszkania na terytorium Polski (podlegające tzw. ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu) – składają zeznanie do urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych, określonego wrozporządzeniu Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. 165 poz. 1371), wydanym na podstawie ordynacji podatkowejRozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2005 r.(Dz. U. Nr 266, poz. 2235)zmieniło rozporządzenie w sprawie właściwości organów podatkowych. W każdym województwie jest tylko jeden taki urząd dla nierezydentów.

W części A określamy też w rubryce 6 cel złożenia PIT-38. Mamy do wyboru kwadrat nr 1 zatytułowany „złożenie zeznania” albo kwadrat nr 2 zatytułowany „korekta zeznania”. W przypadku, gdy w rubryce 6 nie zaznaczymy, czy składamy urzędowi zeznanie za dany rok, czy też jego korektę (bądź korektę za lata ubiegłe) zostaniemy wezwani do uzupełnienia zeznania. Organ podatkowy nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć tej kwestii.


Część B. Dane identyfikacyjne i adres zamieszkania


Wpisujemy tu nasze dane identyfikacyjne. Jednak oprócz danych identyfikacyjnych (imienia, nazwiska, daty urodzenia) mamy obowiązek podać również nasz numer PESEL. Numer PESEL wskazują osoby, którym nadano ten numer.

Ponadto tak samo, jak pozostałe tegoroczne formularze, również PIT-38, który będziemy składać za 2008 r. został poszerzony o rubrykę 11 zatytułowaną „Kraj”. W części B musimy też wskazać nasz adres zamieszkania na ostatni dzień roku podatkowego, za który składamy zeznanie
a gdy zamieszkanie na terytorium Polski ustało przed 31 grudnia 2008 r. - ostatnie miejsce zamieszkania na tym terytorium.

W praktyce często zdarza się, że miejsce to różni się od miejsca zameldowania. Jeżeli weryfikując zeznanie organ podatkowy zorientuje się, że miejsce zamieszkania na koniec np. 2008 r. było inne od miejsca zamieszkania wskazanego w zeznaniu rocznym, może ukarać podatnika grzywną za niezłożenie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-3 z aktualnym miejscem zamieszkania. Ryzyko ukarania można wyeliminować składając
czynny żalwraz z NIP-3 oraz korektą zeznania. Najprostszym sposobem weryfikacji tej informacji jest porównanie miejsca zamieszkania podatnika wskazanego w PIT-38 z tym, które określił dom maklerski w PIT-8C. Złożenie zeznania do innego niż właściwy dla podatnika urzędu skarbowego (przy prawidłowym wskazaniu miejsca zamieszkania) nie powoduje nałożenia sankcji lub uznania, że zeznanie nie zostało złożone w terminie.
Urząd skarbowy np. w Warszawie, który otrzymał przeznaczone dla urzędu skarbowemu w Łodzi (tak wynika z podania Łodzi jako miejsca zamieszkania podatnika) przekaże je do właściwego urzędu skarbowego w Łodzi.

Część C. Dochody/straty


W tej części zeznania ujawniamy fiskusowi wszystkie osiągnięte dochody lub straty wynikające z inwestycji wymienionych w art. 30b ustawy o PIT

Przypomnijmy, że przepis ten wymienia:
-
odpłatne zbycie papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i realizację praw z nich wynikających,
- odpłatne zbycie udziałów w spółkach mających osobowość prawną,
- objęcie udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

W tej części przychody, koszty uzyskania przychodu wykazujemy w podziale na:


Wiersz 1) Przychody wykazane w części E informacji PIT-8C.

Wiersz ten w zakresie przychodów wypełniamy zasadniczo na podstawie informacji PIT-8C. W rubryce 21PIT-38trzeba wykazać sumę kwot z rubryki 53 informacji PIT-8C, czyli kwot przychodów wykazywanych do opodatkowania z następujących tytułów:

- odpłatnego zbycia papierów wartościowych

- realizacji praw wynikających z papierów wartościowych

- odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających

- odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną

- objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.


Natomiast w rubryce 22 PIT-38 należy wykazać sumę kwot z poz. 54 informacji PIT-8C (czyli sumę kosztów uzyskania przychodów odnoszących się do poszczególnych ww. rodzajów przychodów) oraz inne koszty związane z przychodami wymienionymi w poz. 53 PIT-8C, nie wykazane przez podmiot ją sporządzający.

Te koszty muszą jednak zostać udokumentowane. Konstruując PIT-8C jego twórcy założyli, ze zasadą będzie pokrywanie się w PIT-8C i PIT-38 rodzajów i kwot przychodów, natomiast te dwa formularze różnić się będą kwotą kosztów (gdyż niejednokrotnie będą one większe od wykazanych przez np. dom maklerski).


Przychody wykazane w części E informacji PIT-8CPrzenosimy z tej informacji do PIT-38 kwoty przychodów i kosztów uzyskania przychodu. W PIT-8C nie będzie informacji o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, gdyż cechą przychodów wykazywanych w tej informacji jest to, że podatek płaci sam podatnik po zakończeniu roku podatkowego.

Pamiętajmy, że dom maklerski nie wykaże wszystkich kosztów uzyskania poniesionych przez inwestora w 2008 r. W PIT-8C nie będą zawarte informacje o kosztach kredytów zaciągniętych na zakup akcji (nawet gdy udzielił go bank, do którego należy biuro maklerskie) czy wydatkach zakup literatury fachowej poświęconej grze giełdowej.

Z reguły organy podatkowe nie zgadzają się na zaliczanie w PIT-38 do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup komputera (może co prawda służyć do gry giełdowej, ale i do innych celów) czy dostępu do Internetu szerokopasmowego.

W poprzednich latach sądy stawały po stronie inwestorów w sporach z organami podatkowymi dotyczących kwestii zaliczania do kosztów uzyskania przychodu prowizji od kredytu na zakup akcji, którego z uwagi na redukcję zleceń nie udało się inwestorowi w pełni spożytkować. Prowizja taka nawet, gdy środki udzielone inwestorowi w ramach kredytu wróciły niewykorzystane do banku, może zostać wykazana jako koszt w PIT-38 w 2008 roku

Niestety w rozliczeniu za 2009 rok będzie to niemożliwe. Nowe przepisy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązujące od 1 stycznia 2009 r. wykluczają uwzględnienie w rachunku podatkowym takiego kosztu. W znowelizowanej ustawie wprost bowiem zapisano, że kosztem uzyskania przychodów nie są zapłacone odsetki i prowizje od kredytu, za który nabyto papiery wartościowe, udziały lub pochodne instrumenty finansowe, przypadających proporcjonalnie na tę część kredytu, która nie została wydatkowana na nabycie tych papierów wartościowych, udziałów lub pochodnych instrumentów finansowych.

Należy pamiętać o ważnej zasadzie dotyczącej kosztów uzyskania przychodów takich jak prowizja maklerska. Stają się one kosztem podatkowym dopiero po sprzedaży akcji. Kupno w 2008 r. akcji o wartości 10 000 zł i zapłata prowizji maklerskiej od tej transakcji w kwocie 100 zł, pozwala uznać 100 zł za koszt roku 2008 r. tylko wtedy, gdy akcje te zostały w 2008 r. sprzedane. Jeżeli zostaną sprzedane w 2009 r. będzie to koszt przychodów osiągniętych w 2009 r.

Z kolei koszty tzw. pośrednie związane z prowadzeniem rachunku maklerskiego (opłata roczna za prowadzenie rachunku maklerskiego, opłata za dostęp do notowań internetowych online) są także kosztami podatkowymi. Natomiast nie ma tutaj takiego związku z rokiem podatkowym jak w przypadku kosztów transakcyjnych (takich jak ww. prowizja maklerska od transakcji). Jeżeli więc w 2008 r. inwestor nie osiągnął żadnych przychodów ze sprzedaży wykazywanych w PIT-38, to koszty pośrednie związane z prowadzeniem rachunku wygenerują stratę podatkową za 2008 r.

Warto też zapoznać się z opinią Ministerstwa Finansów w sprawie kosztów uzyskania i przychodów wykazywanych w PIT-38:Koszty uzyskania przychodu stanowią wydatki na nabycie odpłatnie zbywanego papieru wartościowego (cena jednostkowa x ilość papierów wartościowych) oraz wydatki poniesione przez podatnika w roku podatkowym związane np. z obsługą rachunku przez biuro maklerskie (prowizje zapłacone przy kupnie i sprzedaży papierów wartościowych, związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku, transferu, zdeponowania papierów, itp.). W przypadku nabycia przez podatnika papierów wartościowych w drodze spadku lub darowizny cena nabycia wynosi 0 zł natomiast wolny od podatku jest dochód uzyskany ze zbycia akcji (udziałów) otrzymanych w drodze spadku albo darowizny w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn.”

Pamiętajmy też , że w PIT-38 wykazujemy nie tylko dochód z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach (akcji) mających osobowość prawną, ale również dochód powstający wskutek objęcia udziałów (akcji) w takich spółkach bądź wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Dochodem tym, zgodnie zart. 30bust. 2 pkt 5ustawy o PITjest różnica pomiędzy wartością nominalną objętych udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1e ustawy o PIT


Wiersz 2) Inne przychody.


Wiersz ten wypełniamy na podstawie informacji PIT-8C oraz innych posiadanych przez dokumentów. W rubryce 23 PIT-38musimy wykazać przychody:

- z części F informacji PIT-8C, do których nie ma zastosowania art. 19 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 202, poz. 1956, z późn. zm.),

- uzyskane na terytorium Polski, w przypadku gdy podmiot niebędący płatnikiem podatku nie był zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C,

- uzyskane za granicą (np. ze zbycia akcji, zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, w tym także objętych za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część).


W rubryce 24PIT-38należy wykazać, na podstawie posiadanych dokumentów, koszty uzyskania ww. przychodów (wymienionych w rubryce 23).


PIT-38po raz pierwszy inwestorzy składali za 2004 r. Wcześniej szereg inwestycji w papiery wartościowe notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych było zwolnionych z opodatkowania.

Nabycie np. na rynku wtórnych akcji notowanych na GPW w 2003 r. i ich sprzedaż z zyskiem w 2008 r. nie powoduje obciążenia podatkiem od zysku. Zyski lub straty z takiej transakcji nie podlegają wykazaniu w PIT-38. Domy maklerskie nie zawsze potrafią jednak ocenić, czy dana sprzedaż akcji podlega opodatkowaniu, czy też jest zwolniona z podatku na zasadzie praw nabytych.
Dlatego jako „inne przychody” należy rozumieć
dochody (przychody) z części F informacji PIT-8C. Są to przychody lub dochody, co do których nie wiadomo, czy mają do nich zastosowanie przepisy art. 19 ustawy z 12 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 202, poz. 1956, z późn. zm.).

Właśnie ten przepis ustawy zmieniającej wprowadził zasadę, że zbycie papierów wartościowych, z których nabyciem wiązało się w przeszłości zwolnienie zysków z ich sprzedaży od podatku dochodowego (pod warunkiem spełnienia wymogów ustawowych), na zasadzie praw nabytych jest nadal zwolnione z opodatkowania.


W ten sposób urząd skarbowy otrzymuje informację, że podatnik osiągnął przychód, który być może podlega opodatkowaniu w PIT-38, ale nie jest to pewne. Podatnik musi to ocenić samodzielnie. Jeżeli uzyskaliśmy tego typu przychód i podlega on opodatkowaniu wykazujemy go w rubryce 23, a koszty uzyskania przychodu w rubryce 24.

Jeżeli nie podlega podatkowi, wcale go nie wykazujemy w PIT-38. W PIT-8C dom maklerski nie wykaże przychodów, co do których jest pewien, że zysk z ich odpłatnego zbycia nie podlega opodatkowaniu.

Jan Kowalski nabył akcje spółki X w 2001 r., które sprzedał w 2008 r. Biuro maklerskie, za którego pośrednictwem kupił te akcje, połączyło się z innym biurem maklerskim. Ze względu na braki w dokumentacji pierwszego biura, dom maklerski powstały z połączenia tych biur nie miał możliwości jednoznacznego stwierdzenia że Janowi Kowalskiemu przysługuje prawo do zwolnienia z opodatkowania dochodów ze sprzedaży akcji spółki X.

Dlatego przychód o wartości 15 000 zł dom maklerski wykazał w części F PIT-8C. Inwestor posiadał jednak dowody nabycia akcji w 2001 r. i dlatego nie wykazał tych przychodów w PIT-38 uznając, że są zwolnione z opodatkowania. O swojej kwalifikacji poinformował urząd skarbowy w części H zeznania zatytułowanej "Informacje uzupełniające" w rubryce 61 „Inne informacje, w tym ułatwiające kontakt z podatnikiem”.

Spółka akcyjna nienotowana na giełdzie przeprowadziła w 2007 r. przymusowy wykup własnych akcji. Podstawą wykupu był art. 418 kodeksu spółek handlowych. W ramach przymusowego wykupu akcje te nabyli inni akcjonariusze spółki. Dlatego spółka nie wystawiła informacji PIT-8C dla swoich akcjonariuszy z tytułu nabycia akcji.

Informacji tej nie wystawili też akcjonariusze (gdyż wszyscy akcjonariusze-nabywcy akcji są osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej). Pomimo to akcjonariusz, którego akcje zostały objęte przymusowym wykupem musi opodatkować osiągnięte zyski w PIT-38 za 2007 r. wykazując samodzielnie przychody i koszty uzyskania przychodów w rubrykach 23 i 24.


Jeśli uzyskaliśmy ww. kwoty, o których mowa w art. 30b ust. 1 ustawy o PIT za granicą, to również musimy je wykazać w PIT-38. Wpisujemy je wówczas do PIT-38 jako „inne przychody”, po przeliczeniu ich na złote według następujących zasad:

- przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursów z dnia otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika, ogłaszanych przez bank, z którego usług korzystał podatnik, i mających zastosowanie przy kupnie walut,
- jeżeli podatnik nie korzysta z usług banku, przychody przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych z dnia uzyskania przychodów, ogłaszanego przez NBP,
- koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich ogłaszanych przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Company-logos.co

Katalog firm

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »