| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > PIT > PIT > Działalność gospodarcza > Podział wspólnego majątku małżonków bez PIT

Podział wspólnego majątku małżonków bez PIT

Małżonkowie nie mają obowiązku zapłaty podatku dochodowego od przychodów uzyskanych wskutek podziału małżeńskiego majątku dorobkowego na drodze sądowego postanowienia o podziale tego majątku.

I. Teza:

Byli małżonkowie powinni zostać rozliczeni w sądowym orzeczeniu o sposobie podziału małżeńskiego majątku rozwodowego w stanie według daty wydania przez sąd orzeczenia o ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, czyli w stanie według daty ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej a tym samym daty rozdziału majątku dorobkowego małżeńskiego.

II. Wstępne ustalenia prawne dla toczącego się między byłymi małżonkami postępowania podziałowego

Wybór daty rozliczeń majątkowych między byłymi małżonkami

Hipotetycznie datą tą powinna być data wydania przez sąd orzeczenia  o rozwodzie. Datą rozliczeń majątkowych między małżonkami winna być data wydania przez sąd orzeczenia o rozwodzie, jednakże pod warunkiem, że do daty orzeczenia o rozwodzie istniała ustawowa małżeńska wspólność majątkowa.  Powstaje jednak zasadnicze pytanie o to, jaką jednak winna być data rozliczeń majątkowych między byłymi małżonkami, jeżeli  w dacie wydania przez sąd orzeczenia o rozwodzie nie pozostawali owi małżonkowie już od dawna w majątkowej wspólnocie majątkowej.

Sądowe orzeczenie ustanawiające rozdzielność majątkową - potocznie zwane „rozwodem majątkowym”.

Bezpośrednim skutkiem umownego lub sądowego ustanowienia rozdzielności majątkowej przez małżonków jest ustanie wspólności majątkowej między nimi z dniem oznaczonym w wyroku, który ją znosi; w przypadku podanym jest nim dzień 01.08.2008 r.

Dopuszcza się ustanowienie małżeńskiej rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą, jeżeli w tym czasie istniały tzw. ważne powody do jej ustanowienia, co nastąpiło w badanym przypadku. Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej z wcześniejszą datą, nawet poprzedzającą dzień wytoczenia powództwa jest możliwe także wtedy, gdy małżonkowie żyli w rozłączeniu, czyli w sytuacji, gdy nastąpiła tzw. separacja faktyczna.

Strony mogą wnosić podczas postępowania sądowego o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami o ustalenie przedmiotu majątku dorobkowego oraz o sposób jego podziału. Najczęściej strony pozostają na uzyskaniu orzeczenia o ustaniu instytucji wspólności majątkowej małżeńskiej, nie wnioskując do sądu planu dotyczącego sposobu podziału dotychczasowego majątku wspólnego.

W braku planu podziału wynikającego z braku zgodności małżonków co do podziału majątku dorobkowego, sąd orzeka jedynie o zniesieniu wspólności majątkowej z określoną datą.

Skutki cywilnoprawnego sądowego ustanowienia majątkowej rozdzielności małżeńskiej

Orzeczenie sądowe o ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej między małżonkami  z datą sądową znosi od tej pory istnienie małżeńskiego majątku dorobkowego. Na podstawie orzeczenia sądowego ustaje zatem instytucja wspólnego majątku małżeńskiego, tzw. małżeńskiego majątku dorobkowego zawarta w art.31 k.r. i op. a powstają dwa majątki odrębne każdego z małżonków, będące od daty orzeczenia udziałami idealnymi (ułamkowymi, najczęściej po 1/2) w masie majątkowej pozostałej po wspólnym małżeńskim majątku dorobkowym.

Każdy z małżonków po wydaniu w/w sądowego orzeczenia o rozdzielności dotychczasowego małżeńskiego majątku dorobkowego wprowadza w obrót prawny swój idealny udział w masie po wspólnym majątku dorobkowym. Z w/w powodów powstaje życiowa konieczność fizycznego rozdziału masy majątkowej pozostałej po ustaniu instytucji małżeńskiego majątku dorobkowego na dwa fizycznie odrębne majątki. W/w podział fizyczny może być, w razie zgody między małżonkami, dokonany umownie w formie aktu notarialnego, bądź też w razie sporu co do daty podziału oraz sporu co do sposobu podziału może być dokonany sądownie, na wniosek któregokolwiek z małżonków uprawnionych do idealnej części w masie majątkowej pozostałej po wspólnym małżeńskim majątku dorobkowym.

Konieczność dokonania fizycznego podziału majątku dorobkowego między byłych małżonków

Praktycznie obrót prawny majątkami odrębnymi powstałymi po sądowym ustanowieniu rozdzielności majątkowej jest utrudniony, zważywszy na przeważnie trwałe spory między małżonkami.

Podstawowym problemem jest fizyczna inwentaryzacja przedmiotów składających się na małżeński majątek dorobkowy, a jeszcze większym, zgoda co do sposobu podziału podzielnych składników masy majątkowej lub co do terminu i ceny spieniężenia niepodzielnych składników majątkowych celem rozdzielenia owej masy majątkowej.

Wobec posiadania jedynie sądowego wyroku o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej, małżonkowie winni zatem dokonać fizycznego podziału masy po majątku wspólnym albo w odrębnym akcie notarialnym, zgodnie z art. 47 prawa rodzinnego i opiekuńczego, który wyraźnie wskazuje, iż podział fizyczny masy majątkowej musi  być dokonany w formie aktu notarialnego albo na drodze odrębnego powództwa składanego w sądzie powszechnym o podział masy majątkowej pozostałej po sądowym orzeczeniu o ustaniu  majątku wspólnego.

Bez względu na brak lub istnienie zgody co do sposobu  podziału  masy majątkowej skutkujące koniecznością dokonania umownego (w formie aktu notarialnego) podziału lub uzyskania orzeczenia sądowego o podziale masy majątkowej, prawomocne orzeczenie sądowe o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z datą określoną w orzeczeniu korzysta z niewzruszalnego domniemania prawnego powagi rzeczy osądzonej (łac. res iudicata) i jako takie musi być przyjęte zarówno przez zgodne strony stawające przed notariuszem jak i przez sąd, orzekający sposób podziału masy majątkowej

Skutki prawomocności wyroku sądowego ustalającego datę ustania małżeńskiej wspólności majątkowej dla postępowania podziałowego

Jeżeli sąd wydał już prawomocne orzeczenie o ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, które nabrało prawomocności przed wydaniem przez sąd orzeczenia o rozwodzie, to jedyną prawnie dopuszczalną datą na którą winna być dzielona masa majątkowa po majątku dorobkowym, zarówno przez małżonków jak i przez osoby których małżeństwo ustało wskutek rozwodu  jest sądowa data wyznaczona w prawomocnym orzeczeniu o ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Na ten dzień powinien być dokonany rozdziału małżeńskiego majątku dorobkowego tak między małżonkami jak i między osobami, które małżeństwo ustało wskutek rozwodu.

Następcze istnienie lub też rozwiązanie małżeństwa nie ma wpływu na prawomocnie stwierdzoną przez sąd datę ustania małżeńskiej wspólności majątkowej.

Pochodne wobec prawomocnie stwierdzonej daty ustania wspólności majątkowej małżeńskiej jest zatem pytanie, czy sąd w ogóle dokonał a jeżeli dokonał, to w jaki sposób dokonał podziału  wspólnego majątku małżeńskiego w orzeczeniu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej (o ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej).

De facto, data sądowego orzeczenia o ustaniu wspólności i o ustaniu małżeńskiego majątku dorobkowego antycypuje cywilistyczne orzeczenie o rozwodzie, uprzedza cywilistyczne orzeczenie o rozwodzie, nie mniej jest rozstrzygnięciem prawomocnym relacji majątkowych w jakich pozostawali byli małżonkowie, które są niezależne od relacji osobistych między byłymi małżonkami, rozstrzyganych odrębnym orzeczeniem o trwaniu lub o ustaniu małżeństwa.

Postępowanie o wydanie orzeczenia o sposobie podziału fizycznego majątku dorobkowego między byłych małżonków nie może rozstrzygać spraw już wcześniej prawomocnie rozstrzygniętych innym orzeczeniem sądowym, mianowicie orzeczeniem z dnia 01.04.2009 r. o ustaniu wspólności małżeńskiej z dniem 01.08.2008 r.

Roszczenie któregokolwiek z małżonków o ustalenie innej daty, na który miałby być dokonany podział masy majątkowej po ustaniu wspólności małżeńskiej winno być oddalone przez sąd orzekający o sposobie podziału tejże masy majątkowej zgodnie z zasada prawną res iudicata, zawartą w stosownych przepisach art.363 i nast. k.p.c. Zgodnie bowiem z treścią art. 365 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach  w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W wyniku sądowego lub też umownego ustanowienia ustroju ustawowej rozdzielności małżeńskiego majątku dorobkowego od daty wyznaczonej w  wyroku o ustanowieniu rozdzielności, tutaj od 01.08.2008 r. każdy z małżonków posiada majątek osobisty, którym może zarządzać samodzielnie z wyłączeniem drugiego małżonka, nawet jeżeli nadal pozostają małżeństwem, a nawet niezależnie od tego, czy są małżeństwem.

Również od w/w daty powstania rozdzielności majątkowej wyznaczonej przez sąd, w zakresie odpowiedzialności za ewentualne długi, każdy z małżonków odpowiada tylko i wyłącznie za swoje zobowiązania i tylko w granicach swojego majątku osobistego, pochodzącego z masy majątkowej pozostałej po ustaniu małżeńskiego majątku dorobkowego.

           

Krzysztof Majczyk

doradca podatkowy

Nr wpisu: 02880

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Ekspert firmy Xella Polska

Eksperci Budowy SILKA YTONG.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »