| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Podatki osobiste > PIT > Pożyczka od rodziny i znajomych - rozliczenie PCC i PIT

Pożyczka od rodziny i znajomych - rozliczenie PCC i PIT

Wiele osób co jakiś czas zapożycza się u członków rodziny lub znajomych, czyli podmiotów najczęściej nie zajmujących się zawodowo udzielaniem pożyczek. Trzeba pamiętać, że zawarcie umowy pożyczki (nawet jeżeli nie podpisujemy pisemnej umowy) wiąże się z konsekwencjami podatkowymi w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), jak również w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT).

POŻYCZKODAWCA

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT źródłem przychodów są m.in. kapitały pieniężne  i prawa majątkowe.

Ustalenie przychodu:

- Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się odsetki od pożyczek (otrzymane, a nie należne, art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o PIT).

- Podatek pobiera się bez pomniejszenia przychodu o koszty uzyskania w postaci np. zapłaconego od umowy pożyczki podatku od czynności cywilnoprawnych.

- Przychodów tych, zgodnie z art. 30a ust. 7 Ustawy o PIT nie łączy się z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej.

Wysokość oprocentowania odsetek może być ustalona dowolnie, jednak nie może być wyższa niż maksymalne odsetki ustawowe określone według art. 359 kodeksu cywilnego.

Dzisiejszy stan prawny: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z dnia 12 grudni 2008 r.), na podstawie art. 359 § 3 wysokość odsetek ustawowych została ustalona na 13 % w stosunku rocznym.

Stawka podatku:

Jak wynika z art. 30a ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT od przychodów uzyskanych z odsetek od pożyczek pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy (w sytuacji, kiedy udzielanie pożyczek nie jest przedmiotem działalności gospodarczej).

Deklaracja:

Stosownie do art. 45 ust. 1 osoba fizyczna jest zobowiązania do złożenia odpowiedniej deklaracji w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (UWAGA: w roku 2015 będzie to czwartek), w której będzie wykazany m.in. przychód z odsetek od umowy pożyczki.

W przypadku osoby fizycznej będzie to deklaracja PIT-36.

Formularze PIT 2014/2015

Patrz- rubryka “K”

Obliczenie podatku:
Np. Kwota pożyczki wynosiła 10.000 zł, odsetki zostały ustalone na 10 % w skali roku, co dało przychody w wysokości 1000 zł odsetek, które spłacił pożyczkobiorca , które należy pomnożyć przez ryczałt:
1000 zł x 19 % = 190 zł kwoty podatku, której nie można  pomniejszyć  np. o 50 zł kosztów związanych z dojazdem na miejsce podpisania umowy pożyczki.

UMOWA POŻYCZKI POMIĘDZY CZŁONKAMI RODZINY

Sprawa wygląda nieco inaczej w przypadku istnienia stosunku pokrewieństwa pomiędzy stronami pożyczki, co ma swoje odbicie w kwestii podatkowej.

POŻYCZKOBIORCA

PODATEK OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH:

  • Według art. 9 ust. 1 pkt 10 lit. b) ustawy o PCC, zwalnia się z tego podatku, pożyczki ,które są udzielone w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768), dalej: ustawa o podatku od spadków i darowizn.
  • Natomiast według art. 9 pkt. 10 lit. c) zwalnia się z podatku umowy zawarte pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn.

Dzięki temu odesłaniu ustawowemu do ustawy o podatku od spadków i darowizn możemy ustalić następujące stosunki pokrewieństwa:

- Tzw. „zerowa grupa podatkowa”, do której według art. 4a ww. ustawy należą: małżonek, zstępni (w I stopniu rodzice w II dziadkowie), wstępnych (w I stopniu dzieci w II wnukowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha;

Jeżeli należy się do „grupy zerowej” to w myśl art. 9 ust. 1 pkt 10 lit. b) ustawy o PCC nie trzeba płacić żadnego podatku.

- I grupa podatkowa określona w art. Art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, do której oprócz osób zaliczanych do „zerowej grupy podatkowej” należą dodatkowo: zięć, synowa oraz teściowie.

Natomiast będąc już w „I grupie” to według art. 9 ust. 1 pkt. 10 lit. C ustawy o PPC; zwolnienie przysługuje tylko do kwoty określonej w myśl art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, która wynosi: 9.637 zł.

Dlatego trzeba uważać na to ile ewentualnych pieniędzy pożyczamy naszej teściowej lub synowej.

Dodatkowe obowiązki:

Jednak, aby zastosować zwolnienie z art. 9 ust. 1 pkt. 10 lit. B oraz C ustawy o PCC trzeba spełnić określone warunki dokumentacyjne oraz urzędowe:

- należy złożyć odpowiednią deklarację podatku od spadków i darowizn: PCC-3

- trzeba tego dokonać w przeciągu 14 dni od daty dokonania czynności

- należy odpowiednio udokumentować fakt otrzymania przez pożyczkobiorcę pieniędzy na rachunek bankowy (chodzi po prostu o potwierdzenie dokonania przelewu).

Deklaracja: PCC-3

Patrz- rubryka “D"; w przypadku korzystania ze zwolnienia z art. 9 ust. 1 pkt. 10 lit. B ( w tym C, ale tylko do ww. limitu), wpisuje się tylko podstawę opodatkowania (kwotę pożyczki), bez wpisywania stawki podatku oraz kwoty należnego podatku.

Należy uważać na art. 7 ust. 5 ustawy o PCC, który określa 20 % sankcyjną stawkę podatku ( w pierwszym przypadku chodzi o sytuacje opisaną wcześniej, dotyczącą nie opłacenia podatku w 14 dniowym terminie)

Druga sytuacja nałożenia 20 % stawki sankcyjnej, określa pkt. 2 ww. artykułu:

Jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:

biorący pożyczkę, o którym mowa w art. 9 pkt 10 lit. b, powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym;

To zostanie nałożona 20 % sankcyjna stawka podatku.

Dodatkowo biorący pożyczkę może zostać narażony na sankcje karno- skarbowe określone w art. 54 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. Poz. 186), dalej: kodeks karny skarbowy, którymi są m.in. kara grzywny, a nawet pozbawienie wolności.

Jednak możliwość „podwójnego” ukarania podatnika „podwyższoną” 20 % stawką podatku oraz jednocześnie sankcjami z kodeksu karno- skarbowego mogę budzić poważne zastrzeżenia co do zgodności tych przepisów z art. 2 (zasada państwa prawa) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.).

Z przytoczonej wyżej „zasady państwa prawa” bierze swe źródło inna zasada, tzw.: „ne bis in idem”, czyli zakaz podwójnego karania obywateli o to samo wykroczenie.

Niestety na tym polu wciąż istnieje wiele wątpliwości, o których można przeczytać m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10.

PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB FIZYCZNYCH:

Pożyczki pomiędzy członkami rodziny często są udzielane nieodpłatnie (termin wytłumaczony powyżej) co jest dozwolone w myśl przepisów kodeksu cywilnego. Tym bardziej, iż zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, dlatego nieodpłatność za udzieloną pożyczkę jest uzasadniona, a tym bardziej pożądana, ponieważ nikt przecież nie chce „zarobić” na swoich bliskich.

Jednak może mieć to swoje konsekwencje w zakresie podatku od osób fizycznych dla pożyczkobiorcy, który jest naszym krewnym.

Jeżeli stroną pożyczki udzielonej nieodpłatnie jest osoba spokrewniona z pożyczkodawcą, to może znaleźć zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt. 125 ustawy o PIT, który stanowi iż wolna od podatku dochodowego jest:  

125) wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczona zgodnie z art. 11 ust. 2-2b ww. ustawy, otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.

I grupa podatkowa została opisana wcześniej, natomiast II grupę podatkową stanowią według art. 14 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dodatkowo (oprócz grupy „zerowej” oraz "pierwszej”): zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków oraz małżonkowie innych zstępnych.

Zwolnienie przedmiotowe wyrażone w art. 21 ust. 1 pkt 125 jest o tyle korzystne, iż pożyczkobiorca w takiej sytuacji nie będzie musiał zapłacić podatku od tak „nieodpłatnie” uzyskanego przychodu.

POŻYCZKODAWCA

PODATEK OD OSÓB FIZYCZNYCH

Jeżeli w umowie pożyczki zawartej pomiędzy członkami rodziny nie zostaną ustalone odsetki , to nie można mówić o uzyskaniu przychodu, co ma swoje odzwierciedlenie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Dlatego po stronie pożyczkodawcy nie będą wynikały żadne zobowiązania prawno- podatkowe (chyba, że w umowie pożyczki został on określony jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych).

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Danuta Trochim

Księgowa

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »