| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Postępowanie podatkowe i KKS > Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III

Jakie są etyczne granice działań pełnomocników profesjonalnych w sprawach podatkowych i karnoskarbowych? Jak określać granice prawidłowego reprezentowania interesów klienta wobec działania mogącego wypełnić znamiona pomocnictwa, podżegania a nawet sprawstwa kierowniczego w przestępstwach karnoskarbowych?

Strona podmiotowa podżegania polega jedynie na zamiarze bezpośrednim: podżegacz musi chcieć, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego. Jeżeli podżegacz tylko przewiduje i godzi się na to, że podżegany w wyniku oddziaływania podżegacza może dokonać przestępstwa, to takie podżeganie nie powoduje odpowiedzialności karnej. Strona przedmiotowa podżegania polega na nakłanianiu innej osoby do dokonania czynu zabronionego, czyli na wpływaniu na psychikę tej osoby w celu spowodowania podjęcia przez nią decyzji zrealizowania takiego czynu. Kodeks nie mówi tu o sposobie nakłaniania, może ono nastąpić w dowolnej formie np. w formie prośby, obietnicy korzyści, groźby, nawet o znacznym stopniu intensywności. Podżeganie musi być skierowane do konkretnej osoby bądź osób. Treść podżegania powinna być na tyle określona, by można dopatrzyć się w niej znamion czynu zabronionego. Jeżeli czyn zabroniony osoby podżeganej zakończył się w fazie usiłowania, to podżegacz odpowiada za usiłowanie podżegania. Należy przyjąć, że podobnie za usiłowanie podżegania podżegacz odpowiada, gdy osoba podżegana nie wykonała żadnego czynu. Nakłanianie do dokonania czynu zabronionego osoby już wcześniej na to zdecydowanej, należy traktować jako pomocnictwo, niezależnie od tego, czy nakłaniający o tym wie, czy też nie, stanowi to bowiem utwierdzenie w po wziętym zamiarze, a nie dopiero wpływanie na podjęcie określonej decyzji przez sprawcę. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż aby można było przypisać profesjonalnemu pełnomocnikowi odpowiedzialność za podżeganie do dokonania przez jego klienta konkretnego czynu zabronionego ten profesjonalny pełnomocnik musi chcieć aby jego klient dokonał tego czynu i nie wystarczy aby jedynie godził się z możliwością popełnienia czynu zabronionego. Nie wystarczy również aby profesjonalny pełnomocnik przedstawiał mu korzyści np. podatkowe mogące płynąc z dokonania takiego czynu ale konieczne jest dodatkowe wpływanie na psychikę klienta. Tak więc samo przedstawienie korzyści podatkowych z podjęcia konkretnego działania wyczerpującego znamiona czynu zabronionego nie będzie stanowiło karalnego podżegania.

Strona podmiotowa pomocnictwa obejmuje obie postacie umyślności, zamiar bezpośredni i ewentualny. Ten ostatni uwzględniono dlatego, że pomocnik może nie być w pełni poinformowany o zamiarze sprawcy i jedynie może przewidywać możliwość popełnienia przez niego przestępstwa, na co się godzi, skoro udziela pomocy. Konkretyzując to ogólne stwierdzenie ustawodawca wymienia typowe postacie pomocnictwa dostarczanie narzędzia lub środka przewozu udzielenie rady lub informacji. Nie jest to jednakże wyliczenie wyczerpujące. Pomocnik musi mieć świadomość, do jakiego rodzaju czynu zabronionego udziela pomocy, bądź przy zamiarze ewentualnym może jej udzielić, godząc się na to. W rezultacie, w przypadku profesjonalnych pełnomocników nie będzie pomocnictwem sporządzenie opinii podatkowej, która wskazuje na sposoby uniknięcia opodatkowania mogące stanowić czyn zabroniony nawet gdy klient wykorzysta sposób opisany w tej opinii do dokonania czynu zabronionego. Odpowiedzialność karnoskarbowa z tytułu pomocnictwa profesjonalnego pełnomocnika byłaby jedynie możliwa w przypadku, gdyby ten profesjonalny pełnomocnik wiedział jaki jest cel jego klienta lub mógł się domyślać tego celu.

Rozważając kwestię odpowiedzialności karnoskarbowej profesjonalnych pełnomocników warto również zwrócić uwagę na treść art. 9 § 3 k.k.s., który stanowi, iż odpowiada jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Jak wynika z treści powyższego przepisu warunkiem omawianej odpowiedzialności jest zajmowanie się cudzymi sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi. W doktrynie prawa karnego podnosi się, iż zajmowanie się cudzym sprawami oznacza wprawdzie konieczność istnienia pewnej samodzielności po stronie zajmującego się tymi sprawami, podkreślając wszak, że nie można jej rozumieć zbyt wąsko, jako samodzielnego podejmowania każdej decyzji i eliminując z tego grona jedynie osoby wykonujące cudze polecenia i czynności czysto wykonawcze36 Podobnie należy rozumieć zajmowanie się cudzymi sprawami gospodarczymi, w tym finansowymi, na gruncie art. 9 § 3 k.k.s. Przepis ten stanowi zatem podstawę odpowiedzialności karnej skarbowej wobec osoby, która sama nie posiada określonego w znamionach danego czynu skarbowego przymiotu podmiotu tegoż czynu, ale "zajmuje się" sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, takiego podmiotu, samodzielnie je prowadząc, a nie jedynie wykonując czynności natury technicznej, jeżeli to ona zachowaniem swym naruszyła nakaz lub zakaz finansowy, penalizowany przez ową naruszoną normę k.k.s.

Kto może odebrać pismo od urzędu skarbowego

W doktrynie przyjmuje się jednakże, iż udzielanie porad, opinii i wyjaśnień z zakresu prawa podatkowego, choćby były one świadomie błędne i doprowadziły ich adresata do dopuszczenia się czynu skarbowego, nie czyni udzielającego ich podmiotem, o jakim mowa w art. 9 § 3 k.k.s37. Tak więc, co do zasady, zarówno radca prawny jak i adwokat udzielający porad prawnych czy też reprezentujący klienta przed organami podatkowymi nie podlegają odpowiedzialności karnoskarbowej z tytułu tego przepisu. Odpowiedzialność taką może ponosić zaś doradca podatkowy jednakże jedynie z tytułu czynności wskazanych w art. 2 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy o doradztwie podatkowym, czyli przy prowadzeniu ksiąg i sporządzaniu zeznań lub deklaracji podatkowych, nie zaś z tytułu udzielania porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych. Powyższe jest zgodne również z poglądami judykatury. W wyroku z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. III K 213/05 wskazano, iż sprawcą przestępstwa, odpowiadającym w oparciu o treść art. 9 § 3 k.k.s., może być między innymi doradca podatkowy zajmujący się, na podstawie umowy, sprawami gospodarczymi (w tym także finansowymi) osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której przyznano zdolność prawną. Prowadzenie ksiąg rachunkowych przez doradcę podatkowego wyczerpuje znamię zajmowania się sprawami gospodarczymi38. Warunkiem ewentualnej odpowiedzialności karnoskarbowej doradcy podatkowego jest umyślność jego zachowania i oczywiście, aby jego czyn wypełniał przedmiotowe znamiona czynu zabronionego stypizowane w części szczególnej k.k.s.

reklama

Aktualizacja: 04.02.2015

Ekspert:

Russell Bedford Poland Sp. z o.o.

Grupa doradcza Russell Bedford jest członkiem międzynarodowej sieci niezależnych firm doradczych Russell Bedford International, zrzeszających prawników, audytorów, doradców podatkowych, księgowych, finansistów oraz doradców biznesowych. Russell Bedford doradza klientom w ponad 90 krajach na całym świecie. Grupa posiada ponad 290 biur i zatrudnia ok. 7.000 profesjonalnych doradców.

Zdjęcia

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III /Fotolia
Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III /Fotolia

E-urząd Cyfrowe usługi publiczne. Poradnik dla administracji i przedsiębiorców (książka)79.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Marek Opiela

Radca prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »