| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Urząd Skarbowy > Kontrola skarbowa > Odpowiedzialność karna skarbowa księgowego

Odpowiedzialność karna skarbowa księgowego

Odpowiedzialność karna skarbowa jest niewątpliwie jednym z poważnych minusów pracy głównego księgowego. Nie zawsze jednak będziemy mogli lub nie powinniśmy zostać pociągnięci do odpowiedzialności karnej. Wbrew pozorom nie jest łatwo udowodnić winę i wymierzyć karę z Kodeksu karnego skarbowego.

Usprawiedliwiony błąd co do okoliczności wyłączającej bezprawność czynu to tzw. błąd co do kontratypu (art. 10 § 3 Kks), który polega na usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że w danej sytuacji zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność (kontratyp).

Na przykład podatnik popełnił czyn zabroniony będąc w błędnym przekonaniu o wyłączeniu jego karalności z uwagi na zaistnienie stanu wyższej konieczności.

Zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu karnego nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.

Przekonanie o możliwości zastosowania kontratypu dlatego jest błędne, ponieważ Kodeks karny skarbowy nie przewiduje wyłączenia odpowiedzialności ze względu na wystąpienie kontratypu stanu wyższej konieczności, nie odsyłając do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu karnego w tym zakresie.

Jedynym kontratypem wyłączającym odpowiedzialność co do popełnienia czynu zabronionego jest wyżej wspomniany kontratyp dopuszczalnego eksperymentu. Jednakże nie każdy podatnik o tym wie, a większość słyszała o stanie wyższej konieczności czy obrony koniecznej. Przeświadczenie o możliwości zastosowaniu tego typu kontratypów z uwagi na ich wystąpienie, pomimo że jest błędne, wyłącza jednak odpowiedzialność karną skarbową.

Ostatnia okoliczność dotyczy usprawiedliwionej nieświadomości karalności czynu tzw. błąd co do karnej bezprawności (art. 10 § 5 Kks).

Z orzeczeń sądowych wynika, że jeżeli inna osoba, posiadająca identyczną wiedzę i doświadczenie jak sprawca, będąc w sytuacji sprawcy, nie miałaby świadomości karalności czynu to wówczas należy przyjąć, że zachowanie sprawcy było usprawiedliwione. Ta okoliczność znajdzie zastosowanie na przykład w sytuacji ciągle zmieniających się przepisów prawa podatkowego i interpretacji podatkowych.

Jeżeli wykażemy, że nasze zachowanie było spowodowane zastosowaniem się do poprzedniego stanu przepisów i poprzednio obowiązującej wykładni przepisów i nie mieliśmy świadomości zmiany stanowiska, to w takiej sytuacji nie można mówić o świadomym i celowym popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. W rzeczywistości polskiego prawa podatkowego pozostawanie w błędzie co do obowiązywania określonego rodzaju przepisów jest w pełni uzasadnione.

Przykładem może być zmiana terminu złożenia deklaracji podatkowej bądź wprowadzenie nowego obowiązku, którego nie mieliśmy świadomości.

Innym przykładem może być nieprawidłowa kwalifikacja samochodu dla potrzeb podatku akcyzowego. Dla osoby niemającej dogłębnej wiedzy podatkowej na temat właśnie podatku akcyzowego, samochód jest ciężarowy, jeżeli tak właśnie wynika z dowodu rejestracyjnego.

Natomiast w świetle not wyjaśniających do taryfy celnej ten sam samochód może zostać zakwalifikowany jako osobowy.

W takiej sytuacji przedsiębiorca nie miał świadomości niezgodnej z przepisami kwalifikacji samochodu dla potrzeb podatku akcyzowego i pomimo uszczuplenia należności publicznoprawnej nie podlega odpowiedzialności karnej na wykroczenie lub przestępstwo skarbowe.

Czy następca prawny może skorzystać z interpretacji indywidualnej wydanej dla podatnika

PIT od dochodu ze zbycia nieruchomości

Brak szkodliwości społecznej czynu lub jego znikoma szkodliwość społeczna

Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu zabronionego bierze się pod uwagę:

- rodzaj i charakter zagrożonego lub naruszonego dobra,

- wagę naruszonego przez sprawcę obowiązku finansowego,

- wysokość uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej,

- sposób i okoliczności popełnienia czynu zabronionego, jak również

- postać zamiaru,

- motywację sprawcy,

- rodzaj naruszonej reguły ostrożności i stopień jej naruszenia.

Przykładem wykroczenia może być wadliwość wystawionej przez podatnika faktury VAT poprzez brak pewnych danych wymaganych przepisami, o ile ta wadliwość nie prowadzi do uszczuplenia należności publicznoprawnej.

Wady faktury nie powodują, że faktura nie spełnia swoich funkcji jako dokumentu potwierdzającego dokonanie czynności cywilnoprawnej opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Waga naruszenia przez sprawcę obowiązku finansowego może być zatem bardzo niewielka.

Należy również mieć na uwadze brak w tym przypadku zasługującej na potępienie motywacji sprawcy, ponieważ niepodanie pewnych wymaganych danych na fakturze było zapewne spowodowane jedynie nieznajomością uregulowań prawnych w tym zakresie.

Z powyższych względów sprawca, biorąc pod uwagę znikomy stopień społecznej szkodliwości jego czynu, nie powinien ponieść kary na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

Niestety często powołanie się na powyższe okoliczności przed finansowym organem przygotowawczym (urząd skarbowy, urząd celny) jest nieskuteczne. Organy te zawsze będą dowodzić naszej winy umyślnej i działania z premedytacją. Dlatego pozostaje droga sądowa, co najczęściej kończy się uniewinnieniem sprawcy.

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Artur Rosiński

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »