| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Urząd Skarbowy > Najczęstsze problemy > Klauzula generalna przeciwko unikaniu opodatkowania

Klauzula generalna przeciwko unikaniu opodatkowania

Negatywne zjawisko „unikania opodatkowania” istnieje w każdym kraju o gospodarce rynkowej. Wszystkie rozwinięte gospodarczo kraje zwalczają unikanie opodatkowania, w zdecydowanej większości poprzez klauzule generalne. Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania jest mocno zalecane przez Komisję Europejską i OECD. Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej w tym zakresie jest obecnie przedmiotem ustaleń Rady Ministrów a w grudniu 2014 r. powinien trafić do Sejmu.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania, proponowana w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, będzie miała zastosowanie w odniesieniu do podatników podejmujących fikcyjne działania gospodarcze i tworzących sztuczne konstrukcje prawne, które mają im przysporzyć znaczne korzyści podatkowe.

Klauzula nie jest kierowana przeciwko optymalizacji podatkowej rozumianej jako prowadzenie realnego biznesu w sposób minimalizujący obciążenia podatkowe i korzystanie z ulg i korzystnych rozwiązań prawnych. Klauzula jest skierowana przeciwko unikaniu opodatkowania polegającym na tworzeniu sztucznych konstrukcji prawnych, oderwanych od realnego biznesu, których głównym celem jest uniknięcie podatku lub jego obniżenie.

Unikanie opodatkowania zaburza konkurencyjność. Korporacja dysponująca wysokokwalifikowaną obsługą prawną i środkami do budowy sztucznych, międzynarodowych schematów „parabiznesowych” unika podatku i przez to zyskuje przewagę rynkową nad przedsiębiorcą rzetelnie płacącym podatki w Polsce. Unikanie opodatkowania jest podwójnie groźne. Bezpośrednio, bo pozbawia budżet należnych podatków, a pośrednio bo sprzyja rynkowemu niszczeniu przedsiębiorców płacących uczciwie podatki w Polsce.

Nowe wzory deklaracji i informacji PIT 2014 / 2015

Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w żaden sposób nie ograniczy wolności gospodarczej i nie zagrozi przedsiębiorcom prowadzących rzeczywistą działalność gospodarczą. Klauzula jest potrzebna dla zapewnienia równego traktowania wszystkich podatników wykonujących podobną działalność gospodarczą. W przypadku jej braku podatnik unikający opodatkowania byłby się w lepszej sytuacji niż podatnik płacący podatek, chociaż obydwaj osiągnęli identyczny efekt gospodarczy. Najistotniejszą funkcją klauzuli będzie prewencja. Działanie podatnika prowadzące do unikania opodatkowania będzie wiązało się z ryzykiem określenia zobowiązania podatkowego w sposób niweczący korzyść podatkową uzyskaną w wyniku tego działania. Zakłada się, że dziś stosowane agresywne schematy unikania opodatkowania zostaną zamknięte i nie będą tworzone nowe.

Wynikiem zastosowania klauzuli będzie uprawnienie organu podatkowego do wymiaru wysokości zobowiązania podatkowego bazując na zdarzeniu gospodarczym i adekwatnych do jego osiągnięcia typowych konstrukcjach prawnych, a także pomijając w opodatkowaniu sztuczne konstrukcje prawne.

Ciężar dowodu unikania opodatkowania będzie spoczywać na organie podatkowym.

Aby zastosować klauzulę organ podatkowy będzie musiał wykazać, że korzyści podatkowe uzyskane przez fikcyjne konstrukcje prawne mają znaczny rozmiar, tj. przekraczają kwotę 50.000 zł za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy. Limit 50.000 zł oszacowano bazując na realnych cenach oferowanych przez konsulting za założenie i utrzymanie za granicą fikcyjnej spółki oraz obsługę prawną całego schematu unikania opodatkowania. Takie ujęcie bezpośrednio wskaże, że klauzula jest adresowana do dużych korporacji i bardzo zamożnych osób, bo w praktyce tylko tam są środki finansowe na taką „inwestycję”, która ma się zwrócić w postaci uchylenia się podatku w Polsce. Limit korzyści dotyczy odrębnie każdego roku podatkowego w podatkach dochodowych lub okresu rozliczeniowego w VAT.

Klauzula będzie tylko dotyczyła zdarzeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz zdarzeń związanych z uczestnictwem w podmiotach gospodarczych (posiadanie udziałów, akcji, zarządzanie).

Klauzula proponowana w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw w największym stopniu opiera się na zaleceniach KE i ostatnich rozwiązaniach brytyjskich, które są najbardziej rozbudowane i szczegółowe. Większość krajów ma klauzule znacznie bardziej ogólne niż projektowana obecnie przez Ministerstwo Finansów. Cechą tego typu norm jak klauzula generalna jest jednak zawsze pewien element ogólności, ponieważ nie da się stworzyć zamkniętego katalogu wszystkich sytuacji, do jakich można ją stosować. Wynika to z kreatywności sektora konsultingowego w tworzeniu sztucznych konstrukcji prawnych do unikania opodatkowania, opartych na rozwiązaniach podatkowych innych państw.

Kasy fiskalne 2015 / 2016 – zwolnienia

Stosowanie klauzuli będzie powiązane z licznymi nowymi rozwiązaniami zabezpieczającymi:

- wydawanie na wniosek podatnika opinii zabezpieczających,

- niezależna od administracji, ekspercka Rada ds. Unikania Opodatkowania opiniująca sporne sprawy, niewykonalność spornych decyzji,

- zakaz przymusowego wykonywania decyzji wymierzającej podatek przy zastosowaniu klauzuli na każdym etapie sporu,

- wyłączna właściwość Ministra Finansów w sprawach klauzuli i opinii zabezpieczających,

- możliwość korekty deklaracji w końcowej fazie postępowania podatkowego w zakresie stosowania klauzuli.

Tworząc te rozwiązania zabezpieczające korzystano z najlepszych wzorców międzynarodowych, w szczególności z Francji, Kanady i Australii.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania w wybranych krajach OECD (członkowskich i współpracujących)

Kraj

Rok wprowadzenia

Rozwiązania funkcjonujące w zakresie klauzuli o unikaniu opodatkowania (GAAR)

Panel ekspercki

Opinie zabezpieczające

Ciężar dowodu

Dodatkowe sankcje administracyjne

Australia

1915
(nowa wersja od 1981)

tak

tak

Podatnik

Do 50% kwoty podatku niezapłaconego.

Austria**

1961

nie

nie

Organ podatkowy

nie

Belgia**

1993

(nowa wersja od 2012)

nie

tak

Organ podatkowy

nie

Francja**

1941
(nowa wersja od 2008)

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

Do 80% podatku nałożonego na podatnika.

Hiszpania

1960

nie

nie

Organ podatkowy i podatnik

nie

Holandia

1987

nie

tak

Organ podatkowy

nie

Indie

2016

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

nie

Irlandia

1989

tak

nie

Podatnik

Do 20% dopłaty.

Kanada**

1988

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

nie

Niemcy**

1919
(nowa wersja od 2008)

nie

nie

Organ podatkowy

nie

Nowa Zelandia

1891
(nowa wersja od 1976)

nie

tak

Podatnik

Do 100% pokrycia niedoboru.

RPA

2006

nie

nie

Organ podatkowy i podatnik

nie

Szwecja

1980

nie

tak

Organ podatkowy

nie

USA

2010

nie

nie

Podatnik

Do 40% kwoty niedoboru.

Węgry

2003

nie

tak

Podatnik

Do 200% zaległości podatkowych.

Wielka Brytania**

2013

tak

nie

Organ podatkowy

nie

Chile

brak klauzuli

Dania

brak klauzuli

Meksyk

brak klauzuli

Polska*

projektowana

tak

tak

Organ podatkowy

nie

Opracowanie: MF – Departament Polityki Podatkowej

*Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (projekt z 4 listopada 2014 r.). Projekt został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy proces legislacyjny”

**Modele regulacyjne klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w wybranych państwach oraz Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie agresywnego planowania podatkowego [C(2012)8806] z rekomendowaną treścią klauzuli generalnej, która może zostać wprowadzona przez państwa członkowskie Unii Europejskiej (źródło: monografia Agnieszki Olesińskiej, „Klauzula ogólna przeciwko unikaniu opodatkowania”, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń 2013 r.)

Rada do spraw Unikania Opodatkowania

Rada  będzie niezależnym od administracji kolegialnym organem doradczo-opiniodawczym (12 osób), który będzie wydawać bezpłatne opinie o zasadności zastosowania klauzuli w indywidualnych sprawach. Opinia będzie wydawana w spornych sprawach na etapie postępowania podatkowego.

Opinia Rady nie będzie formalnie wiążąca dla Ministra Finansów, ale będzie on zobowiązany odnieść się do tej opinii. Zakłada się, że Rada - działając siłą swojego autorytetu - będzie też wpływać na ujednolicenie praktyk stosowania klauzuli. Rada będzie podmiotem eksperckiego i społecznego nadzoru nad stosowaniem klauzuli.

Członków Rady oraz jej przewodniczącego będzie powoływał Prezes Rady Ministrów na 4-letnią kadencję. W skład Rady wchodzić będą eksperci z zakresu prawa podatkowego, rynków finansowych, obrotu gospodarczego, międzynarodowego prawa finansowego i gospodarczego.

Kalkulatory

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Opinie zabezpieczające

Przedmiotem opinii zabezpieczającej będzie ocena, czy w okolicznościach przestawionych we wniosku istnieją przesłanki do zastosowania klauzuli. Nowa procedura wydawania opinii w indywidualnych sprawach nie będzie ograniczona tylko do interpretacji przepisów prawa podatkowego, ale będzie szeroko ujmowała stosowalność klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, uwzględniając też zawarte w tej klauzuli aspekty gospodarcze planowanych działań i relacje korzyści gospodarczych i podatkowych.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Talento

Firma konsultingowa

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »