| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Rozliczenia VAT > Rejestr zakupów w VAT - zmiany 2017

Rejestr zakupów w VAT - zmiany 2017

Od 2017 r. wchodzą w życie nowe zasady prowadzenia ewidencji VAT (także w zakresie rejestru zakupów) i wiele wskazuje na to, że u części podatników wymuszą modyfikację dotychczas stosowanych zasad. Nie przez przypadek zbiegło się to w czasie z wprowadzeniem obowiązków w zakresie jednolitego pliku kontrolnego dla naprawdę dużej grupy podatników. Nowe zasady u niektórych podatników mogą bowiem powodować konieczność wprowadzenia dużych zmian w zasadach prowadzenia rejestrów podatkowych na potrzeby podatku od towarów i usług.

W szczególności są wątpliwości co powinno znaleźć się od od 2017 roku w rejestrze zakupów: faktura czy każda transakcja. Mogą być co do tego wątpliwości, bo nie wiadomo, jak interpretować nową pozycję w ewidencji VAT „inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji”. Oby się nie okazało, że w pliku JPK_VAT trzeba będzie podawać znacznie więcej informacji, niż się wszystkim wydaje.

W niniejszym tekście skupimy się na ewidencji (rejestrze) zakupów w VAT, w której uwzględniane są dane mające umożliwić podatnikowi wyznaczenie kwoty VAT naliczonego podlegającego rozliczeniu, a organom podatkowym przeprowadzenie weryfikacji poprawności takiego rozliczenia.

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

Idą zmiany – tylko jak duże

Od nowego roku w dalszym ciągu prawodawca nie będzie narzucał wzoru ewidencji podatkowych na potrzeby VAT, jednak modyfikacji ulegnie zakres danych, jakie podatnicy uwzględnią w takich rejestrach.

Otóż począwszy od 1 stycznia 2017 r., czynni podatnicy VAT w dalszym ciągu będą obowiązani do prowadzenia ewidencji zawierającej dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej oraz informacji podsumowującej.

Jako nowość można odnotować wyraźne wskazanie na informację podsumowującą. Co już samo w sobie wystarczy, aby stwierdzić, że również w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów podatnicy będą zobligowani do uwzględniania w ewidencji numeru VAT UE dostawcy. Nie zmieni to faktu, że dla obowiązku rozpoznania i opodatkowania WNT wystarczy, aby dostawca był podatnikiem, nie musi zaś być podatnikiem VAT UE (oczywiście powinien się zarejestrować jako taki, ale jest to bez znaczenia dla obowiązków w zakresie WNT nabywcy).

Polecamy: Komplet żółtych książek – Podatki 2017

Co istotne, od nowego roku zmianie ulegnie brzmienie art. 109 ust. 3 ustawy o VAT i wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do pozycji: inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji.

Nowe sporne brzmienie

Jak będą stanowiły regulacje art. 109 ust. 3 ustawy o VAT w swojej nowej odsłonie od 2017 r., ewidencja VAT powinna zawierać w szczególności:
● dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania,
● wysokości kwoty podatku należnego, korekt podatku należnego,
● kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego, korekt podatku naliczonego,
● kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, a także
● inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej.

Owszem, jako przykładowy wymieniany jest tutaj numer VAT kontrahenta, co może dotyczyć zarówno nabywcy, jak i świadczącego, a zatem numer taki powinien być ujawniany zarówno w rejestrze sprzedaży, jak i zakupów. Na obowiązek taki w odniesieniu do NIP nabywcy resort finansów wskazał również w komunikacie z 28 lipca 2016 r., w którym podstawową informacją była taka, że struktura JPK dotycząca faktur (JPK_FA) dotyczy wyłącznie faktur sprzedaży.

Z jednej strony takie połączenie informacji może dawać nadzieję, że zmiany w zasadach prowadzenia ewidencji będą tylko w tym zakresie (tak postrzegane są przez resort finansów), z drugiej: kontekst jest niepokojący.

Polecamy: Biuletyn VAT

Brak precyzji

Otóż bowiem problem będzie dotyczył nie tylko obowiązku stosowania struktury JPK_FA do faktur zakupowych, lecz także powinności prezentowania ich w podziale na poszczególne pozycje (zgodnie z informacjami zamieszczonymi uprzednio na stronach WWW Ministerstwa Finansów z pliku zawierającego odpowiedzi na pytania podatników dotyczących JPK).

Problem w tym, że prawodawca oczekuje, iż podatnicy będą zamieszczali w ewidencji „inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji”, nie precyzując, że chodzi tutaj tylko o rejestr sprzedaży. Można się zatem obawiać, że resort finansów będzie oczekiwał obligatoryjnie szczegółowych danych zakupowych w ewidencji VAT (w konsekwencji również w JPK_VAT).

A jeżeli dane identyfikujące transakcji będą musiały być również w zakupie? Wówczas musi pojawić się pytanie, z którym od lat borykają się polscy podatnicy podatków dochodowych: co to jest transakcja.

Jeżeli bowiem organy staną na stanowisku, że transakcji odpowiada każda pozycja w fakturze, to podatnicy będą musieli księgować wszystkie faktury zakupowe w relacji do poszczególnych pozycji.

Czy zawsze czynność opodatkowana

Spółka zajmuje się działalnością produkcyjną. Dokonując zakupy materiałów, które w przyszłości będą wykorzystywane do produkcji, spółka wprowadza je do magazynu. Towary ewidencjonowane w ten sposób zawierają się w osobnych indeksach, również w rejestrze zakupów VAT. Spółka je prezentuje dzięki stosowaniu oprogramowania finansowo-księgowego sprzężonym z magazynowym. Z kolei inne zakupy (np. usługi, materiały biurowe itp.) spółka uwzględnia w rejestrze zakupów, odwołując się do faktur, bez prezentacji poszczególnych pozycji. Po analizie regulacji ustawy o VAT dotyczących zasad prowadzenia ewidencji podatkowych w VAT spółka uznała, że powinna zamieszczać w rejestrze zakupów dane dotyczące każdej transakcji zakupowej, a ta odpowiada jednej pozycji na fakturze. W związku z tym od 2017 r. spółka będzie księgowała wszystkie zakupy tak, jak do tej pory ujmowała zakup materiałów do magazynu, przy czym inne świadczenia będą musiały być rejestrowane ręcznie.

Wystarczy, aby organy odniosły pojęcie „transakcja” do czynności opodatkowanej. Prawodawca nie zdecydował się na zastosowanie wprost tego rozwiązania, co mogłoby przemawiać za brakiem podstawy do stosowania takiej wykładni. Jej pominięcie przez podatnika byłoby jednak zdecydowania nieroztropne.

Oczywiście istnieje pewne prawdopodobieństwo, że pojęcie transakcji będzie interpretowane w sposób bardziej złożony, tj. należało będzie brać pod uwagę nie tylko samą czynność opodatkowaną VAT, lecz także warunki, na jakich świadczenie jest realizowane. Jednak wówczas mogą pojawić się poważne trudności przy ustalaniu, co jest, a co nie jest elementem składowym danej transakcji.

Testowy mechanizm

Spółka ewidencjonuje zakupy, uwzględniając w rejestrze poszczególne faktury. Po analizie regulacji ustawy o VAT dotyczących zasad prowadzenia ewidencji podatkowych w VAT spółka uznała, że powinna zamieszczać w rejestrze zakupów dane dotyczące każdej transakcji zakupowej. Stwierdziła przy tym, że transakcja nie zawsze odpowiada jednej pozycji z faktury, a raczej jednej umowie względnie zamówieniu (czasami jest to jedna, a czasami kilka pozycji w fakturze). Już w 2016 r., testowo, spółka wprowadziła taki mechanizm księgowania.

Okazało się, że dla rozstrzygnięcia, które pozycje z faktury, a czasami nawet z kilku faktur, tworzą jedną transakcję, konieczny jest dokładny opis dokumentu źródłowego. Wszelkie wątpliwości rozwiązywane są w ten sposób, że zakupy ujmowane w rejestrze VAT prezentowane są pozycja po pozycji.

Zdecydowanie trudno byłoby pogodzić się z poglądem, że w każdym przypadku jedna faktura to jedna transakcja, co już samo w sobie decyduje o tym, że podatnicy (część z nich) będą musieli zmodyfikować zasady ewidencjonowania zakupów na potrzeby VAT.

Jeden dokument to nie jedna transakcja

Podatnik dokonuje zakupu od jednego z kontrahentów, nabywając od niego zarówno towary, jak i usługi. Są to różne świadczenia wykonywane na podstawie wielu zleceń (często ustnych). Strony ustaliły, że świadczący wystawia jedną zbiorczą fakturę na koniec miesiąca i przesyła ją ostatniego dnia miesiąca. W takiej sytuacji ponad wszelką wątpliwość jedna faktura dotyczy wielu transakcji, przy czym jednemu zamówieniu może odpowiadać jedna lub kilka pozycji z faktury. Biorąc to pod uwagę, od 2017 r. nabywca musi ustalić sobie wewnętrzne zasady rejestracji zakupów w ewidencji VAT, uprzednio definiując, co jest transakcją.

Pamiętać bowiem należy, że w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość wystawiania faktur zbiorczych (do 15. dnia następnego miesiąca), nawet za cały miesiąc, tj. ujmując w jednej fakturze różne transakcje wykonywane w jednym miesiącu.

Niemniej biorąc pod uwagę art. 109 ust. 3 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 2017 r., nie powinno być wątpliwości co do tego, że większość (przynajmniej wielu) czynnych podatników VAT musi do końca tego roku zrewidować swoje procedury księgowania zakupów na potrzeby VAT. Jak można zaobserwować, zagadnienie to jest nieco odsunięte na boczny tor ze względu na nowe obowiązki w zakresie JPK. Tymczasem zmiana taka ma służyć JPK_VAT, jest powiązana z takimi obowiązkami, a brak implementacji nowych reguł może być szybko ujawniony właśnie z uwagi na JPK_VAT.

Warto wiedzieć

Nie istnieje normatywny (tj. określony w przepisach podatkowych) wzór ewidencji VAT. To podatnik ustala sobie kształt rejestrów, jednak z uwzględnieniem wymogów, które wprost zapisane są w ustawie o VAT, oraz tych determinowanych treścią deklaracji VAT (która jako załącznik do rozporządzenia również jest źródłem prawa).

Wobec braku wyraźnego zakazu możliwe jest prowadzenie kilku ewidencji, odrębnie dla poszczególnych grup transakcji/źródeł podatku naliczonego, i to przy użyciu różnych narzędzi informatycznych (np. zakupy krajowe w systemie finansowo-księgowym, transakcje odwrotnie opodatkowane w arkuszu kalkulacyjnym).

W 2016 roku

Warto przypomnieć, że w aktualnym jeszcze do końca 2016 r. stanie prawnym wystarczy, jeżeli czynni podatnicy VAT wykazują w ewidencji podatkowej:

• kwoty podatku naliczonego przyporządkowane do sprzedaży z prawem do rozliczenia, bez tego prawa oraz mieszanej,

• dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania,

• wysokość podatku należnego,

• kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego,

• kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu,

• inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej (w tym z uwzględnieniem szczególnych reguł opodatkowania, takich jak np. w procedurach VAT marża, dotyczących złota, usług elektronicznych, transakcji trójstronnych).

Oznacza to, że w praktyce wystarcza, iż podatnicy ewidencjonują zakupy i VAT naliczony z nich wynikający i podlegający rozliczaniu, odwołując się jedynie do poszczególnych faktur, względnie innych źródeł podatku naliczonego (np. VAT należny z tytułu WNT lub innych czynności podlegających odwrotnemu opodatkowaniu, z dokumentów celnych itp.).

Istotne jest to, że obecnie organy podatkowe nie mają prawa żądać, aby w rejestrze zakupów prowadzonym na potrzeby VAT ujmowane były nabycia niedające prawa do rozliczenia (np. transakcje zwolnione). Podobnie brak jest ustawowego uzasadnienia, by jako obligatoryjne pozycje w ewidencji zakupów VAT zamieszczane były zakupy w podziale na poszczególne stawki, transakcje, pozycje z faktury itp.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Sklepy KOMFORT S.A.

Sklepy KOMFORT S.A. to największa w Polsce sieć specjalizująca się w sprzedaży pokryć podłogowych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »