| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Split payment > Split payment od 2018 roku - jest już projekt nowelizacji ustawy o VAT

Split payment od 2018 roku - jest już projekt nowelizacji ustawy o VAT

12 maja 2017 roku Minister Rozwoju i Finansów opublikował projekt nowelizacji ustawy o VAT zakładający wprowadzenie mechanizmu split payment (tzw. podzielona płatność). Przy czym projekt zakłada dobrowolność w stosowaniu tego mechanizmu a wybór w tym zakresie ma należeć do nabywcy towarów lub usług. Obecnie trwają konsultacje publiczne i uzgodnienia międzyresortowe tego projektu. Przeważająca większość przepisów wprowadzanych tą nowelizacją ma wejść w życie od 1 stycznia 2018 roku.

Luka w VAT to nadal problem

Minister Rozwoju i Finansów zaznacza, że głównym powodem tej nowelizacji jest chęć uszczelnienia systemu VAT z uwagi na ciągle istniejący problem tzw. luki VAT.

Jak wiadomo podatek od towarów i usług (VAT) jest najważniejszym źródłem dochodów budżetu państwa, dlatego też wielkość i stabilność wpływów z tytułu tego podatku jest niezwykle istotna z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, a także polityki społecznej i gospodarczej państwa. Od 2008 roku obserwuje się generalnie wzrost luki w VAT, definiowanej jako różnica między VAT teoretycznie należnym (teoretyczne dochody budżetu państwa) a VAT faktycznie pobranym (rzeczywiste wpływy). Luka ta jest (obok np. „naturalnych” bankructw przedsiębiorstw) w głównej mierze wynikiem oszustw podatkowych (w postaci różnego rodzaju działań polegających na nielegalnych procederach wyłudzeń podatku lub unikania jego płacenia) oraz obecności tzw. szarej strefy.

Zgodnie z wyliczeniami przygotowywanymi na zlecenie Komisji Europejskiej luka w podatku VAT, wynosi około 10 mld euro. Podobnie szacuje lukę w VAT PwC. Według wyliczeń PwC luka w VAT w 2015 r. wynosiła około 42 mld zł, co stanowi 2,5 proc. PKB Polski.

Zgodnie z raportem przygotowanym na zlecenie Komisji Europejskiej około 55 proc. luki podatkowej w VAT, czyli 5,5 mld euro, to wynik uchylania się od opodatkowania (działalność w szarej strefie) lub właśnie wyłudzeń VAT. Jak wskazuje Najwyższa Izba Kontroli „organy kontroli skarbowej wykryły fikcyjne faktury […] w całym 2015 r. na kwotę 81,9 mld zł. Na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług wymierzyły należny podatek w kwotach odpowiednio 2,3 mld zł w 2013 r., 5,2 mld zł w 2014 r. oraz 4,9 mld zł w I półroczu 2015 r.”.

Wszystko wskazuje więc na to, że kwota VAT faktycznie wyłudzana, wynosi co najmniej 8–10 mld zł. Przy łącznych wpływach z VAT w 2015 r. to 123 mld zł. oznacza to, że Polska pozbawiana jest w wyniku oszustw i wyłudzeń min. 6–8 proc. wszystkich wpływów budżetu z VAT.

Polska jest w czołówce państw unijnych, jeśli chodzi o wielkość luki w VAT (większą lukę podatkową wyliczono m.in. w Rumunii, Grecji i Włoszech).

Istniejąca sytuacja wymaga zatem zdecydowanych działań i poszukiwania nowych rozwiązań. Wdrożone dotychczas środki mające przeciwdziałać tym negatywnym zjawiskom, z dzisiejszej perspektywy, okazują się niewystarczające. Przeciwdziałanie oszustwom w VAT, w wymiarze legislacyjnym, sprowadziło się przede wszystkim do wprowadzenia odwróconego obciążenia (ang. reverse charge) na niektóre rodzaje towarów oraz odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe podmiotu dokonującego dostaw określonych, wrażliwych towarów.

Polecamy: Biuletyn VAT

Podzielona płatność (split payment)

Omawiany projekt nowelizacji ustawy o VAT ma wprowadzić nowe rozwiązanie, które ma na celu skuteczną poprawę ściągalności podatku – tzw. mechanizm podzielonej płatności (ang. split payment).

Sens tego rozwiązania polega na tym, że płatność za nabyty towar lub usługę jest dokonywana w taki sposób, że zapłata odpowiadająca wartości sprzedaży netto jest płacona przez nabywcę na rachunek bankowy dostawcy, natomiast pozostała zapłata odpowiadająca kwocie podatku od towarów i usług, jest płacona na specjalne konto dostawcy - rachunek VAT. Dostawca ma bardzo ograniczone możliwości dysponowania środkami znajdującymi się na rachunku VAT.

Na skutek tego, że dostawca nie otrzymuje całej kwoty brutto od nabywcy na swój rachunek bankowy, nie może tym samym przy przeprowadzaniu transakcji gospodarczych mających na celu wyłudzanie podatku od towarów i usług, szybko „zniknąć”, zatrzymując dla własnych korzyści VAT należny fiskusowi.

Mechanizm podzielonej płatności uważany jest za jedno z rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie nadużyciom i oszustwom podatkowym. Umożliwia bowiem organom podatkowym monitorowanie i blokowanie środków na rachunkach VAT, eliminując ryzyko znikania podatników wraz z zapłaconym im przez kontrahentów, a nieodprowadzonym podatkiem VAT. Mechanizm ten z założenia utrudnia, lub wręcz uniemożliwia, powstawanie nadużyć już na etapie samej transakcji. Jednocześnie zapewni lepszą transparentność rozliczeń VAT-owskich i utrudni wyprowadzanie pieniędzy za granicę.

Mechanizm podzielonej płatności znajdzie zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników, czyli do transakcji B2B. W konsekwencji pozostaje bez wpływu na zakupy dokonywane przez konsumentów (nieprowadzących działalności gospodarczej), nie będzie możliwe zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności w transakcjach B2C.

Proponowane w projekcie rozwiązanie zakłada dobrowolność w stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności. Inicjatywę w powyższym zakresie pozostawia się nabywcy towarów lub usług, niemniej jednak skorzystanie przez niego z tej metody rozliczeń będzie oznaczało określone konsekwencje zarówno dla nabywcy, jak i dostawcy towarów lub usługodawcy.

W celu umożliwienia wszystkim podatnikom nabywającym towary lub usługi dokonywania płatności w ramach mechanizmu podzielonej płatności, rachunek VAT będzie zakładany przez banki lub spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe dla każdego podatnika od towarów i usług. W pakiecie zmian znajdują się stosowne przepisy, nakładające na banki i SKOK-i obowiązek założenia wszystkim podatnikom rachunków VAT.

Środki zgromadzone na rachunku VAT będą cały czas środkami należącymi do podatnika od towarów i usług. Projekt nie zakłada, żeby organy podatkowe miały dostęp do tych rachunków, czy też żeby mogły samodzielnie dokonywać operacji finansowych na tych rachunkach. Jednakże, podatnicy mieliby bardzo ograniczone możliwości użycia środków zgromadzonych na rachunku VAT. Z rachunku VAT podatnik od towarów i usług będzie mógł wyłącznie dokonywać przelewu na inny rachunek VAT oraz będzie mógł opłacać swoje zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT do urzędu skarbowego.

U wielu podatników podatku od towarów i usług będzie dochodziło do odkładania się środków finansowych na rachunku VAT. Projekt przewiduje w takich sytuacjach prawo podatnika do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie przelewu środków zgromadzonych na jego rachunku VAT na rachunek bankowy tego podatnika prowadzony dla celów działalności gospodarczej. Uwolnienie środków finansowych w ten sposób byłoby dokonywane wyłącznie na wniosek podatnika, który podlegałby weryfikacji przez właściwe organy podatkowe. W ten sposób uwalniane byłyby wyłącznie „bezpieczne” z punktu widzenia fiskusa środki finansowe.

Proponowane przepisy zawierają również system zachęt dla tych podatników, którzy podejmą decyzje o dobrowolnym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności. W szczególności w przypadku podatników, którzy będą stosować metodę podzielonej płatności nie będą miały zastosowania regulacje związane ze stosowaniem sankcji, określonych w art. 112b i art. 112c ustawy o VAT oraz nie będą miały zastosowania przepisy o odpowiedzialności solidarnej, zawarte w dziale Xa.

Ponadto, jeżeli podatnik zdecyduje się na zwrot nadwyżki VAT naliczonego na rachunek VAT, wówczas taki zwrot będzie dokonany w przyspieszonym terminie.

Ustawa o VAT 2017 - tekst ujednolicony

Zmiany w ustawie o VAT

W ustawie o VAT ma być dodany się nowy rozdział zatytułowany „Mechanizm podzielonej płatności” i nowe art. 108a – art. 108e w celu uregulowania zasad stosowania tego mechanizmu w jednym miejscu w ustawie.

Dodawany art. 108a w ust. 1 reguluje zasadę stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Zgodnie z tą regulacją podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności. Tym samym proponowane regulacje zakładają dobrowolność w stosowaniu tego mechanizmu. Inicjatywa w tym zakresie zostaje pozostawiona nabywcy towarów lub usług.

Mechanizm podzielonej płatności – jak wskazano wcześniej – będzie polegać na tym, że płatność za nabyty towar lub usługę będzie dokonywana przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu w taki sposób, że zapłata odpowiadająca wartości sprzedaży netto będzie płacona przez nabywcę na rachunek bankowy dostawcy towarów lub usługodawcy w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek dostawcy towarów lub usługodawcy w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, natomiast pozostała zapłata odpowiadająca kwocie podatku VAT, będzie płacona na rachunek VAT, czyli specjalne konto, na którym będą gromadzone środki pieniężne z tytułu zapłaty dostawcy podatku VAT wskazanego w otrzymanej fakturze, jak również z tytułu zwrotu podatku VAT przez urząd skarbowy.

Szczegółowe zasady dotyczące rachunku VAT będą określone w ustawie – Prawo bankowe w dodawanym rozdziale zatytułowanym „Rachunek VAT” (art. 5 projektu).

Mechanizm podzielonej płatności będzie miał zastosowanie również do zapłaty dokonywanej przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi, pod warunkiem otrzymania przez nabywcę faktury na taką płatność, z uwagi na obowiązek wskazania numeru faktury w dedykowanym komunikacie przelewu, określonym w ust. 3 art. 108a.

W ust. 3 określono zakres wymaganych informacji, które będą wskazywane przy dokonywaniu płatności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu, a mianowicie: numer faktury lub faktury korygującej, której dotyczy płatność, numer za pomocą którego dostawca towaru lub usługodawca jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, kwotę wartości sprzedaży netto oraz kwotę podatku.

Jak wskazano wcześniej dokonywanie płatności przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności nastąpi przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu. Podatnik – nabywca w dalszym ciągu będzie wypełniał jeden dokument, tj. dedykowany komunikat przelewu, na którym wskazane będą dwie kwoty: kwota wartości sprzedaży netto oraz kwota podatku. Bank (kasa) dokona natomiast czynności mających na celu przekazanie wpłacanej kwoty na właściwe konta podatnika – dostawcy, a mianowicie kwotę wartości sprzedaży netto na rachunek bankowy dostawcy towarów lub usługodawcy w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek dostawcy towarów lub usługodawcy w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, zaś kwotę podatku na rachunek VAT podatnika – dostawcy.

Projekt zakłada, że mechanizm podzielonej płatności wystąpi wówczas, gdy nabywca dokona płatności swojemu dostawcy w sposób określony w projekcie. W przypadku zaistnienia sytuacji, w której płatność zostanie dokonana przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu na rzecz podatnika innego niż dostawca towarów lub usługodawca, wprowadza się regulację zgodnie z którą podatnik na rzecz którego dokonano takiej płatności odpowiada solidarnie wraz z dostawcą tych towarów lub usługodawcą za niezapłacony przez dostawcę towarów lub usługodawcę podatek wynikający z tej dostawy towarów lub świadczenia usług. Regulacja ta ma na celu uniemożliwienie dokonywania działań zmierzających do niepłacenia podatku (ust. 4).

W ust. 5 przewidziano obowiązek dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do udostępnienia na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych wymagań technicznych dedykowanego komunikatu przelewu, który będzie stosowany w dokonywaniu zapłaty z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Art. 108b projektu zawiera regulacje dla przypadków, w których u podatników będzie dochodziło do odkładania się środków pieniężnych na rachunku VAT. Projekt przewiduje w takich sytuacjach prawo podatnika do wystąpienia z pisemnym uzasadnionym wnioskiem o dokonanie przelewu środków zgromadzonych na jego rachunku VAT na rachunek bankowy tego podatnika prowadzony dla celów działalności gospodarczej.

Uwolnienie środków finansowych w ten sposób byłoby dokonywane wyłącznie na wniosek podatnika, który podlegałby weryfikacji przez naczelnika urzędu skarbowego. Wniosek podatnika w powyższym zakresie wszczynałby postępowanie o dokonanie przelewu.

Naczelnik urzędu skarbowego po dokonaniu weryfikacji w terminie 90 dni, w drodze postanowienia, mógłby wyrazić zgodę na inne przeznaczenie środków niż wskazane w ustawie – Prawo bankowe i w tym postanowieniu określałby ostateczną wysokość środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika, które mogą mieć inne przeznaczenie. Wysokość środków, które mogą mieć inne przeznaczenie nie obejmuje wysokości środków odpowiadającej wysokości zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami.

W przypadku gdy przeprowadzona weryfikacja nie potwierdzi zasadności złożonego wniosku podatnika z uwagi na fakt wystąpienia przesłanek wskazanych w ust. 3, naczelnik w drodze decyzji nie wyraża zgody na inne przeznaczenie środków zgromadzonych na rachunku VAT.

Ponadto w projekcie wprowadzono regulację (art. 1 pkt 1) polegającą na zmianie art. 87 ustawy o VAT, zgodnie z którą jeżeli podatnik wystąpi z wnioskiem złożonym wraz z deklaracją podatkową o zwrot różnicy podatku na rachunek VAT, wówczas taki zwrot będzie mu dokonany w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia. Co istotne, chodzi o zwrot całej kwoty nadwyżki podatku naliczonego, niezależnie od tego, czy faktury, z których wynika wykazany podatek naliczony, zostały zapłacone z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

W art. 108c projektu przewidziano regulacje dla sytuacji gdy podatnik został wykreślony z rejestru jako podatnik od towarów i usług i środki zgromadzone na rachunku VAT zostaną przekazane przez bank albo spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową na rachunek wskazany przez naczelnika urzędu skarbowego. Przepis ten jest skorelowany z przepisem art. 62d ustawy - Prawo bankowe w zakresie zamknięcia rachunku rozliczeniowego.

W takim przypadku naczelnik urzędu skarbowego posiadając te środki na wskazanym przez siebie rachunku zalicza je w pierwszej kolejności na poczet zaległości podatkowych w podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Pozostałą część tych środków zwraca na wskazany rachunek bankowy podatnika lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, jeżeli wobec tego podatnika w zakresie podatku nie toczy się postępowanie podatkowe i nie jest prowadzona kontrola podatkowa albo kontrola celno-skarbowa.

Natomiast w sytuacji, gdy podatnik został wykreślony z rejestru jako podatnik VAT na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 1, gdyż na skutek przeprowadzonych czynności stwierdzono, że podatnik nie istnieje, środki zgromadzone na rachunku VAT podlegają w całości przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.

Art. 108d projektu przewiduje system zachęt dla tych podatników, którzy podejmą decyzję o dobrowolnym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, a mianowicie w przypadku podatników, którzy będą stosować metodę podzielonej płatności nie będą miały zastosowanie przepisy o odpowiedzialności solidarnej, zawarte w dziale Xa oraz nie będą miały zastosowania regulacje związane ze stosowaniem sankcji, określonych w art. 112b i art. 112 c ustawy o VAT. Dodatkowo przewiduje się rezygnację ze stosowania art. 56b Ordynacji podatkowej (który ustanawia podwyższoną stawkę odsetek za zwłokę w odniesieniu do zaległości w podatku od towarów i usług), do zaległości powstałej za okres, za który podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę podatku naliczonego, której 95% wynika z faktur, które zostały zapłacone z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Zmiana ta stanowi dodatkową zachętę do korzystania z projektowanego mechanizmu, ponadto środki zgromadzone na rachunku VAT są środkami wyłączonymi ze swobodnej dyspozycji przez podatnika i nie wydaje się zasadne, aby pobieranie podwyższonej stawki odsetek za zwłokę było w przypadku częstego korzystania z proponowanego mechanizmu zasadne.

Art. 108e projektu przewiduje zmiany polegające na zachęceniu podatników do wcześniejszej zapłaty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług, jeżeli zostanie ona dokonana za pomocą rachunku VAT. Jeżeli podatnik skorzysta z tej możliwości, w takim przypadku kwota jego zobowiązania będzie zmniejszona o kwotę obliczoną na podstawie zaproponowanego wzoru, uzależnioną od kwoty zobowiązania, stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej na dwa dni robocze przed dniem zapłaty oraz terminu, w jakim zobowiązanie zostanie uregulowane.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Miżołębska

biuro prawne

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »