| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Kiedy fiskus może uznać, że podatnik wykonał czynności pozorne

Kiedy fiskus może uznać, że podatnik wykonał czynności pozorne

Jak eliminować z obrotu czynności pozorne? Co podlega ocenie organu podatkowego? Jak organ sprawdza pozorność czynności? Czy z ukrytej czynności wywodzi się skutki prawne? Kiedy organ podatkowy może wystąpić do sądu? Jakie sankcje grożą za czynności pozorne?

Zmienione przepisy
 
Nowelizując Ordynację podatkową, uchylono zarówno art. 24a, jak i art. 24b. Wprowadzono natomiast nowe przepisy. Obecne regulacje mające przeciwdziałać czynnościom pozornym obowiązują od 1 września 2005 r. Zawarte są w art. 199a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami, organ podatkowy, dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności.
Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej.
Jeżeli natomiast z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony – chyba że strona odmawia składania zeznań – wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.
Można zatem stwierdzić, że czynność pozorna uregulowana w kodeksie cywilnym pozostaje w ścisłym związku z tzw. klauzulą obejścia prawa podatkowego, zawartą w art. 199a Ordynacji podatkowej.
PRZYKŁAD
Pan Andrzej prowadzi przedsiębiorstwo produkcyjne. W ciągu kilkunastu miesięcy osiągnął bardzo dobre wyniki. Wysoki zysk oznaczał jednak konieczność zapłacenia dużego podatku dochodowego. Pan Andrzej jednak postanowił, że podejmie działania, które w efekcie doprowadzą do zmniejszenia podatku do zapłacenia. W tym celu zawarł z zaprzyjaźnionym przedsiębiorcą umowę o zakupie kilkunastu urządzeń. Na tej podstawie zwiększył koszty swojej firmy i w konsekwencji obliczył niższy podatek do zapłacenie. Podczas kontroli pracownicy urzędu skarbowego zwrócili jednak uwagę na to, że ustalone w umowie ceny urządzeń były niemal dwukrotnie wyższe od średnich rynkowych na takie same urządzenia. Oprócz tego przedsiębiorca nie potrafił udowodnić, że w ogóle miała miejsce dostawa takich urządzeń. W takiej sytuacji pracownicy urzędu skarbowego mieli podstawy do tego, aby podejrzewać, że przedsiębiorcy dokonali transakcji pozornej mającej na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści podatkowych.
 
Spór rozstrzygnie sąd
 
Powstaje pytanie, w jakich okolicznościach organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Otóż wyrażane są opinie, że organ podatkowy zwraca się do sądu wtedy, gdy po zebraniu i zbadaniu dowodów w danej spornej sprawie będzie miał wątpliwości dotyczące istnienia „stosunku prawnego lub prawa”. W przepisie wyraźnie mówi się o sytuacji, w której „wynikają wątpliwości”. Jeżeli natomiast pracownicy administracji skarbowej będą mieli pewność, że podatnik dokonał pozornych czynności prawnych, to wydadzą samodzielnie decyzję w danej sprawie. Będą więc mogli – jak stanowi przepis – wywodzić skutki podatkowe z ukrytej czynności prawnej.
 
Terminy przedawnienia
 
Jak już wspomnieliśmy, organ podatkowy w przypadku wątpliwości ma prawo wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Dlatego też w Ordynacji podatkowej wprowadzono nowe zasady związane z zawieszaniem i wznawianiem biegu terminu przedawnienia. Kwestie te reguluje art. 70 par. 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
WAŻNE
Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony – chyba że strona odmawia składania zeznań – wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.
Kolejny istotny przepis zawarty jest w art. 70 par. 7 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Według tej regulacji, termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Obecne zasady związane z zawieszaniem i wznawianiem biegu terminu przedawnienia obowiązują od 1 września 2005 r.
 
reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Bartosz Struzik

Dyrektor Zarządzający internetowego serwisu pracy MonsterPolska.pl, polskiego oddziału międzynarodowej grupy Monster.com.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »