| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Kiedy fiskus może uznać, że podatnik wykonał czynności pozorne

Kiedy fiskus może uznać, że podatnik wykonał czynności pozorne

Jak eliminować z obrotu czynności pozorne? Co podlega ocenie organu podatkowego? Jak organ sprawdza pozorność czynności? Czy z ukrytej czynności wywodzi się skutki prawne? Kiedy organ podatkowy może wystąpić do sądu? Jakie sankcje grożą za czynności pozorne?

Zmienione przepisy
 
Nowelizując Ordynację podatkową, uchylono zarówno art. 24a, jak i art. 24b. Wprowadzono natomiast nowe przepisy. Obecne regulacje mające przeciwdziałać czynnościom pozornym obowiązują od 1 września 2005 r. Zawarte są w art. 199a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami, organ podatkowy, dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności.
Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej.
Jeżeli natomiast z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony – chyba że strona odmawia składania zeznań – wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.
Można zatem stwierdzić, że czynność pozorna uregulowana w kodeksie cywilnym pozostaje w ścisłym związku z tzw. klauzulą obejścia prawa podatkowego, zawartą w art. 199a Ordynacji podatkowej.
PRZYKŁAD
Pan Andrzej prowadzi przedsiębiorstwo produkcyjne. W ciągu kilkunastu miesięcy osiągnął bardzo dobre wyniki. Wysoki zysk oznaczał jednak konieczność zapłacenia dużego podatku dochodowego. Pan Andrzej jednak postanowił, że podejmie działania, które w efekcie doprowadzą do zmniejszenia podatku do zapłacenia. W tym celu zawarł z zaprzyjaźnionym przedsiębiorcą umowę o zakupie kilkunastu urządzeń. Na tej podstawie zwiększył koszty swojej firmy i w konsekwencji obliczył niższy podatek do zapłacenie. Podczas kontroli pracownicy urzędu skarbowego zwrócili jednak uwagę na to, że ustalone w umowie ceny urządzeń były niemal dwukrotnie wyższe od średnich rynkowych na takie same urządzenia. Oprócz tego przedsiębiorca nie potrafił udowodnić, że w ogóle miała miejsce dostawa takich urządzeń. W takiej sytuacji pracownicy urzędu skarbowego mieli podstawy do tego, aby podejrzewać, że przedsiębiorcy dokonali transakcji pozornej mającej na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści podatkowych.
 
Spór rozstrzygnie sąd
 
Powstaje pytanie, w jakich okolicznościach organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Otóż wyrażane są opinie, że organ podatkowy zwraca się do sądu wtedy, gdy po zebraniu i zbadaniu dowodów w danej spornej sprawie będzie miał wątpliwości dotyczące istnienia „stosunku prawnego lub prawa”. W przepisie wyraźnie mówi się o sytuacji, w której „wynikają wątpliwości”. Jeżeli natomiast pracownicy administracji skarbowej będą mieli pewność, że podatnik dokonał pozornych czynności prawnych, to wydadzą samodzielnie decyzję w danej sprawie. Będą więc mogli – jak stanowi przepis – wywodzić skutki podatkowe z ukrytej czynności prawnej.
 
Terminy przedawnienia
 
Jak już wspomnieliśmy, organ podatkowy w przypadku wątpliwości ma prawo wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Dlatego też w Ordynacji podatkowej wprowadzono nowe zasady związane z zawieszaniem i wznawianiem biegu terminu przedawnienia. Kwestie te reguluje art. 70 par. 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
WAŻNE
Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony – chyba że strona odmawia składania zeznań – wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.
Kolejny istotny przepis zawarty jest w art. 70 par. 7 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Według tej regulacji, termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Obecne zasady związane z zawieszaniem i wznawianiem biegu terminu przedawnienia obowiązują od 1 września 2005 r.
 
reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Chajec, Don-Siemion & Żyto Kancelaria Prawna

Kancelaria Chajec, Don-Siemion & Żyto jest zespołem wykwalifikowanych specjalistów z różnych dziedzin prawa i biznesu, charakteryzujących się praktycznym, pro-biznesowym podejściem i umiejętnością sprawnego działania, współpracujących ze sobą w biurach w Warszawie, Krakowie i Łodzi.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »