| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Jak ujmować rezerwy w księgach rachunkowych

Jak ujmować rezerwy w księgach rachunkowych

Ustawa o rachunkowości zobowiązuje jednostkę do tworzenia rezerw na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania. Jednak ich powstanie musi wynikać z prawnego lub zwyczajowego obowiązku. Ma to na celu zabezpieczenie jednostki przed pewnym ryzykiem gospodarczym.

Szacowanie rezerw
 
Obliczanie wartości rezerw z tytułu należnych pracownikom świadczeń jest dość skomplikowane. Biorąc pod uwagę fakt, że zazwyczaj są to dość duże wartości, popełnienie błędu w ich szacowaniu może powodować zniekształcenie sprawozdania finansowego. W związku z tym warto w tym zakresie skorzystać z pomocy specjalistów.
Jeżeli jednak jednostka sama zdecyduje się oszacować kwotę rezerwy, musi w szczególności wziąć pod uwagę kilka elementów. Trzeba pamiętać, że na dzień bilansowy należy ustalić taką rezerwę, jako sumę rezerw dotyczących jednorodnych grup pracowników lub też poszczególnych pracowników. Czynnikiem, który powinien wpłynąć na wysokość tworzonych rezerw, jest m.in. demograficzne prawdopodobieństwo wypłaty świadczenia. Ponadto uwzględnia się przewidywaną na dzień bilansowy wartość nominalną przyszłego świadczenia oraz czynnik dyskontujący, który obniża wartość nominalną przyszłego świadczenia do wartości, jaką ma to świadczenie w tym dniu. Jednocześnie uwzględnia się informacje o części świadczenia, jaka już powstała do dnia bilansowego.
 
Zapisy w księgach
 
W księgach rachunkowych danej jednostki utworzenie rezerw na świadczenia emerytalne i podobne może zostać przedstawione zapisem: Wn konto 490 „Rozliczenie kosztów”/Ma konto 647 „Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne”. Saldo konta 647 w bilansie powinno być zaprezentowane w pozycji pasywów B.I.2 „Rezerwa na świadczenia pracownicze” z podziałem na krótko- i długoterminowe.
Natomiast rozliczenie poniesionych kosztów – do wysokości utworzonych rezerw w księgach rachunkowych, przedstawia się w następujący sposób: Wn konto 647 „Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne”/Ma konto 490 „Rozliczenie kosztów”. Należy w tym przypadku pamiętać o równoległym zapisie: Wn konto „Koszty według rodzajów” (431)/Ma konto 261 „Rozliczenie wynagrodzeń”. Odpisy z tytułu utworzenia rezerw na świadczenia emerytalne i podobne: Wn konta zespołu 5/Ma konto 647 „Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne”.
 
Rezerwy w prawie podatkowym
 
Zagadnienie rezerw w prawie bilansowym i podatkowym rozpatrywane jest odmiennie. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.), kosztem uzyskania przychodów są tylko rezerwy tworzone na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, a które określono dokładnie w art. 16 ust. 1 pkt 26 ustawy oraz jeżeli obowiązek ich tworzenia w ciężar kosztów wynika z innych ustaw. Nie są jednak kosztem uzyskania przychodów rezerwy utworzone zgodnie z ustawą o rachunkowości inne niż określone w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych jako taki koszt.
W związku z tym warto zwrócić uwagę np. na rezerwy na świadczenia emerytalne tworzone w prawie bilansowym. Wprawdzie nie będą one uznawane podatkowo w momencie ich utworzenia, ale w chwili, kiedy powstanie zobowiązanie i konieczność jego wypłaty.
Utworzenie każdej rezerwy, która może stać się w przyszłości kosztem uzyskania przychodów, stanowi tzw. ujemną różnicę. Jeżeli więc jednostka ma taki obowiązek, musi tworzyć w takim przypadku aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego.
 
Rezerwy kapitałowe
 
Eksperci wyróżniają jeszcze jedną kategorię rezerw. Jest ona nietypowa, gdyż wiąże się głównie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U nr 94, poz.1037 z późn. zm.). Należy pamiętać, że w tym przypadku tworzenie rezerw jest obligatoryjne. Natomiast, jak to już wcześniej zostało podkreślone, rezerwy na zobowiązania (m.in. na naprawy gwarancyjne, z tytułu udzielonych gwarancji, skutków toczącego się postępowania sądowego, świadczeń pracowniczych) uwarunkowane są powstaniem określonych okoliczności. Różnica między tymi dwoma kategoriami polega również na tym, że rezerw kapitałowych nie można rozwiązać, a jedynie wykorzystać. Ich tworzenie łączy się m.in. z aktualizacją wyceny aktywów trwałych, nadwyżką ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji oraz różnymi dopłatami właścicieli, przykładowo, kapitału własnego na pokrycie strat. Dotyczy też decyzji związanych z osiągniętym przez jednostkę zyskiem netto. Najbardziej w tym przypadku charakterystyczne jest tworzenie kapitału zapasowego w spółce akcyjnej. Zgodnie z art. 396 par. 1 kodeksu spółek handlowych, istnieje obowiązek tworzenia kapitału zapasowego na pokrycie straty, do którego przelewa się co najmniej 8 proc. zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego.
 

Agnieszka Pokojska
 

Gazeta Prawna Nr 171/ 2006 [Dodatek: Tygodnik Podatkowy]
z dnia 2006-09-04
reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Tomasz Okurowski

Specjalista od nowoczesnych technologii zarówno samochodowych jak domowych. Wyjątkowy znawca nawigacji samochodowych, systemów multimedialnych, car audio i aplikacji mobilnych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »