| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Jak księgować środki trwałe

Jak księgować środki trwałe

Środki trwałe zaliczane są do podstawowych składników majątku podmiotów gospodarczych i niejednokrotnie stanowią kluczowy zasób w prowadzonej przez przedsiębiorstwo działalności gospodarczej. Oznacza to, że im większe jest znaczenie majątku trwałego w aktywach przedsiębiorstwa, tym ważniejsze staje się prawidłowe ujmowanie tego majątku i zmian w nim zachodzących, zarówno z punktu widzenia prawa bilansowego (zasad rachunkowości), jak i prawa podatkowego (rozliczeń podatkowych).

Nieruchomości inwestycyjne a nieruchomości niestanowiące środków trwałych
Jak już wspominaliśmy w początkowej części niniejszego opracowania, zgodnie z definicją zawartą w artykule 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości, przez środki trwałe rozumie się rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. W szczególności – według definicji zawartej w ustawie o rachunkowości – do środków trwałych zalicza się: nieruchomości (w tym grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu); budynki i budowle (w tym także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego); maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy; ulepszenia w obcych środkach trwałych; inwentarz żywy.
Należy jednak w tym miejscu wspomnieć, że w pewnych przypadkach posiadane przez jednostkę nieruchomości nie mogą być przez nią zaliczone do środków trwałych, gdyż cel ich posiadania przez jednostkę jest inny, aniżeli wykorzystanie takiej nieruchomości na jej potrzeby.
Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o rachunkowości, do środków trwałych nie zalicza się takich nieruchomości, które zostały nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów lub uzyskania z nich innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej. Tego rodzaju nieruchomości zaliczane są do innej niż środki trwałe kategorii aktywów noszącej miano inwestycji.
Artykuł 3 ust. 1 pkt 17 ustawy o rachunkowości stanowi, że przez inwestycje rozumie się aktywa nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz zostały nabyte w celu osiągnięcia tych korzyści.
Cel nabycia majątku
W świetle przytoczonej definicji podstawowe znaczenie dla zaliczenia zasobu majątkowego do inwestycji ma cel jego nabycia – dążenie do osiągnięcia w przyszłości korzyści ekonomicznych przynoszonych wprost przez ten aktyw, a więc takich, które można z tym aktywem bezpośrednio powiązać. Zwłaszcza ta cecha pozwala odróżnić inwestycje od innych aktywów kontrolowanych przez jednostkę, które w myśl definicji aktywów powodują w przyszłości również wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Niemniej osiągnięcie korzyści z innych niż inwestycje aktywów będzie możliwe dopiero po przetworzeniu tych zasobów do postaci produktu gotowego i jego sprzedaży (na przykład dzięki zużyciu maszyn i innych środków trwałych, materiałów, półproduktów), albo wskutek wykonania usługi (na przykład drogą osiągnięcia marży z obrotu towarami).
Odróżnienie nieruchomości inwestycyjnej (nieruchomości zaliczanej do inwestycji jednostki) od nieruchomości wykorzystywanej na potrzeby własne jednostki może być niekiedy zadaniem niełatwym. Na trudność w dokonywaniu tej oceny wpływa przede wszystkim fakt, że do rozstrzygnięcia, czy nieruchomość stanowi środek trwały czy inwestycję, konieczne jest ustalenie celu utrzymywania inwestycji, a więc przewidywań dotyczących przyszłości.
Pomocą w rozstrzyganiu wymienionych zagadnień służyć może także Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 40 „Nieruchomości inwestycyjne”. Podana w ust. 4 MSR 40 definicja inwestycji w nieruchomości zawiera istotne wskazówki co do możliwości zaliczenia nabytej przez jednostkę nieruchomości do inwestycji. Zgodnie z tą definicją, inwestycją w nieruchomość jest nieruchomość (grunt albo budynek – lub część budynku – lub oba składniki łącznie), utrzymywana przez posiadacza albo korzystającego na podstawie umowy leasingu finansowego w celu uzyskiwania pożytków z wynajmu lub korzyści wynikających z przyrostu wartości tej nieruchomości albo też w obu tych celach łącznie, pod warunkiem, że nie jest ona przeznaczona do użytku na własne potrzeby w procesie produkcji, dostawy dóbr lub świadczenia usług albo do własnej działalności administracyjnej, jak też do sprzedaży w toku zwykłej działalności.
PRZYKŁAD
Jako typowe przykłady inwestycji przyjmuje się zazwyczaj:
•  grunt utrzymywany w celu osiągnięcia w długim okresie korzyści wynikających z przyrostu jego wartości,
•  grunt utrzymywany bez określonego przeznaczenia, który z tej przyczyny uznaje się za inwestycję dokonaną w celu, o którym mowa w punkcie poprzednim,
•  budynek posiadany przez jednostkę, albo zaliczany do jej aktywów na podstawie umowy leasingu finansowego, który został na podstawie jednej lub więcej umów oddany w najem,
•  nieużytkowany na własne potrzeby budynek, który jednostka utrzymuje w celu oddania go w najem na podstawie jednej lub więcej umów.
 
Nabyte nieruchomości zalicza się do zatem do inwestycji, jeżeli zamiarem jednostki jest osiąganie wynikających z nich w długim okresie korzyści ekonomicznych. W innych przypadkach nabytą nieruchomość kwalifikuje się do:
•  rzeczowych aktywów obrotowych, jeżeli jednostka nabyła ją z przeznaczeniem do zbycia w ramach swojej zwykłej działalności, lub z zamiarem wyzbycia się tego aktywu w krótkim okresie, albo z zamiarem poddania nieruchomości ulepszeniu, a następnie sprzedaży,
•  środków trwałych w budowie, jeżeli nieruchomość jest budowana albo poddawana ulepszeniu na zlecenie innej jednostki.
Istnieje oczywiście możliwość, że posiadana przez jednostkę nieruchomość może być w trakcie upływu czasu różnie przekwalifikowana przez jednostkę ze środków trwałych do nieruchomości. Aby takie przekwalifikowanie mogło nastąpić, muszą być jednak spełnione określone warunki. Ustawa o rachunkowości nie określa zasad przekwalifikowania nieruchomości do nieruchomości inwestycyjnych z innych kategorii aktywów (np. środków trwałych). MSR 40 „Nieruchomości inwestycyjne” wskazuje zasady postępowania w niektórych sytuacjach. Warunkiem przeniesienia nieruchomości ze środków trwałych do inwestycji jest faktyczna zmiana sposobu użytkowania nieruchomości i faktyczne zakończenie użytkowania nieruchomości przy produkcji, dostawach towarów, świadczeniu usług lub czynnościach administracyjnych. Dodatkowo muszą zostać spełnione kryteria uzasadniające zaliczenie nieruchomości do inwestycji, czyli utrzymywanie jej ze względu na przyrost jej wartości lub czerpanie z niej pożytków w postaci czynszów lub też w obu tych celach łącznie.
Zgodnie z prawem
art. 26. 1 ustawy o rachunkowości
Jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację:
1) aktywów pieniężnych (z wyjątkiem zgromadzonych na rachunkach bankowych), papierów wartościowych, rzeczowych składników aktywów obrotowych, środków trwałych, z zastrzeżeniem pkt 3, oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie – drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic,
2) aktywów finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub przechowywanych przez inne jednostki, należności, w tym udzielonych pożyczek, z zastrzeżeniem pkt 3, oraz powierzonych kontrahentom własnych składników aktywów – drogą otrzymania od banków i uzyskania od kontrahentów potwierdzeń prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych jednostki stanu tych aktywów oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic,
3) środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony, gruntów, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również należności zagrożonych, należności i zobowiązań wobec osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych, z tytułów publicznoprawnych, a także aktywów i pasywów niewymienionych w pkt 1 i 2 oraz wymienionych w pkt 1 i 2, jeżeli przeprowadzenie ich spisu z natury lub uzgodnienie z przyczyn uzasadnionych nie było możliwe – drogą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji realnej wartości tych składników.
reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Prawna "Świeca i Wspólnicy"

Kancelaria Prawna „Świeca i Wspólnicy” Sp. k. jest podmiotem intensywnie rozwijającym się na polskim oraz międzynarodowym rynku usług prawnych. Wyróżnia się przede wszystkim postępowym działaniem, które ma na celu zapewnienie kompleksowego wsparcia prawnego oraz biznesowego zarówno dla przedsiębiorców, jak i klientów indywidualnych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »