| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Szczegółowe zasady odliczania VAT w najnowszym orzecznictwie

Szczegółowe zasady odliczania VAT w najnowszym orzecznictwie

Opodatkowanie VAT zawsze wywoływało wiele sporów między fiskusem a podatnikami. Kompleksowa zmiana przepisów ustawy o VAT związana z dostosowaniem polskich przepisów do regulacji UE problemów tych nie wyeliminowała. Do sądów administracyjnych coraz częściej trafiają sprawy dotyczące nowych aktualnych przepisów o VAT. Interpretacje sądów w wielu przypadkach dotyczą braku przepisów przejściowych. Wybrane orzeczenia wskazują też na to, jak wielkie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy może mieć orzecznictwo ETS, na wyroki którego coraz chętniej powołują się składy orzekające krajowych sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Rejestracji - jako warunku powstania prawa do odliczenia - nie można w żaden sposób wyprowadzić z brzmienia art. 86 ust. 1 ustawy VAT. Nie jest zatem uzasadniony pogląd, że art. 88 ust. 4 ustawy VAT zawiera sankcję w postaci pozbawienia prawa do obniżenia podatku należnego w stosunku do podatników niezarejestrowanych.

Wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r., niepublikowany

SYGN. AKT I FSK 378/06

UZASADNIENIE

Organy podatkowe zakwestionowały podatniczce rozliczenie VAT za listopad 2004 r. Podatniczka pod koniec grudnia 2004 r. zarejestrowała w urzędzie skarbowym swoją firmę jako podatnika VAT. W zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R wskazała, że z dniem 15 listopada 2004 r. utraciła zwolnienie, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Listopad 2004 r. będzie miesiącem, za który złoży pierwszą deklarację VAT-7. Jednocześnie ze zgłoszeniem złożyła deklarację VAT-7 za listopad 2004 r., w której wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w całości do zwrotu na rachunek bankowy.

Organy podatkowe zakwestionowały jej postępowanie. Wskazały, że podatniczka zaewidencjonowała w ewidencji zakupów i kosztów za listopad 2004 r. i rozliczyła w deklaracji VAT-7 faktury VAT z listopada. Organy podkreśliły, że wskazana w zgłoszeniu rejestracyjnym w zakresie podatku VAT data 15 listopada 2004 r. była równocześnie datą wykonania przez skarżącą pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu, udokumentowanej fakturą VAT, za świadczenie na terenie kraju usługi transportowej. Skoro skarżąca rozpoczęła wykonywanie czynności określonych w art. 5 ustawy VAT w trakcie roku podatkowego, to spoczywał na niej obowiązek pisemnego zawiadomienia o rezygnacji ze zwolnienia przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, tj. przed 15 listopada 2004 r. Zgłoszenie rejestracyjne zostało złożone później, co pozbawiło podatniczkę prawa do odliczenia VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie zgodził się z tą interpretacją. Podkreślił, że skarżąca utraciła z dniem 15 listopada 2004 r. zwolnienie w dacie wskazanej przez nią w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R. Sąd zwrócił uwagę, że określone w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika, wynikającym z samej konstrukcji VAT jako podatku od wartości dodanej. Regulacje zawarte w art. 88 ustawy o VAT, które zawierają wyłączenia opisanego prawa w stosunku do podatników niezarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni, należy uznać za przepisy szczególne, które nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający i ograniczać zakresu uprawnień przysługujących podatnikom. W ocenie sądu status danego podmiotu jako podatnika VAT jest kategorią obiektywną, niezależną od dokonania rejestracji dla potrzeb tego podatku. Ponadto art. 96 ustawy o VAT stanowiący o obowiązku rejestracji ani żaden inny przepis tej ustawy nie przewidują żadnych sankcji w przypadku późniejszej rejestracji lub braku rejestracji.

Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę kasacyjną dyrektora izby skarbowej. W ocenie NSA przyjęte przez wojewódzki sąd administracyjny ustalenie, że w dacie otrzymania faktur dokumentujących dostawę skarżąca nie była podmiotem zwolnionym od podatku, powodowało, że przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 88 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy VAT nie miał zastosowania.

Podniesiony zarzut naruszenia art. 88 ust. 4 w związku z art. 96 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię nie był usprawiedliwiony. Status podatnika na gruncie ustawy o VAT jest kategorią obiektywną i jest niezależny od dokonania rejestracji - potwierdził sąd. Pogląd ten jest ugruntowany zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze, i nie wymaga szerszego komentarza. Uznanie i przestrzeganie tej zasady było także niejednokrotnie akcentowane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.

Co prawda zdaniem sądu prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych kształtuje się w danym okresie rozliczeniowym. Zdarzeniem uprawniającym do obniżenia podatku należnego jest przy tym zazwyczaj otrzymanie faktury lub dokumentu celnego, a ewentualne późniejsze rozliczenie podatku jest konsekwencją już nabytego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego. Jednakże rejestracji - jako warunku powstania prawa do odliczenia - nie można w żaden sposób wyprowadzić z brzmienia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT - wyjaśnił NSA.

Nie można zdaniem sądu podzielić stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej, że brak rejestracji jako podatnika podatku VAT czynnego w okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia podatku należnego, uniemożliwia podatnikowi skorzystanie z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur dokumentujących czynności opodatkowane, stanowiłoby to zaprzeczenie, wynikającej z art. 4 VI Dyrektywy, zasady neutralności VAT.

Jak podkreślił NSA, prawo do obniżenia podatku należnego powstaje u wszystkich podatników, o ile wykażą, że zakupy były związane z działalnością opodatkowaną. Warunek rejestracji jest niezbędny wyłącznie do skorzystania przez podatnika z prawa do obniżenia podatku należnego. Trzeba rozróżnić moment powstania prawa do odliczenia od momentu skorzystania z tego prawa. Prawo do obniżenia podatku należnego powstaje - jak już wyżej powiedziano - zasadniczo w okresie rozliczeniowym, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny. Jego realizacja następuje poprzez złożenie deklaracji podatkowej, wyrażającej wolę skorzystania przez podatnika z prawa do odliczenia, i aby skutecznie zrealizować już powstałe uprawnienie, podatnik musi usunąć - najpóźniej przed skorzystaniem z prawa - wszelkie przesłanki negatywne, w tym brak rejestracji, która umożliwia identyfikowanie go jako podatnika.


OPINIA

 

Roman NamysŁowski

menedżer w zespole VAT Ernst & Young

Wyrok ten jest bardzo ważny, gdyż potwierdza prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymanych przed dokonaniem rejestracji. Do tej pory władze skarbowe utrzymywały, że ustawa o VAT, a w szczególności jej artykuł 88 ust. 4, w takiej sytuacji pozbawia podatnika prawa do odliczenia. NSA słusznie wskazał, że przepis ten nie jest sankcją pozbawiającą podatnika podstawowego prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, lecz wskazuje jedynie moment, w którym podatnik może skorzystać z przysługującego mu prawa. W konsekwencji, każdy podmiot, który poniósł wydatki przed dokonaniem rejestracji, może odliczyć podatek VAT, oczywiście po dokonaniu rejestracji i pod warunkiem związku dokonanych wydatków z działalnością opodatkowaną. Interpretacja prezentowana przez władze skarbowe naruszała nie tylko polskie przepisy, ale również przepisy prawa wspólnotowego i wynikającą z nich zasadę neutralności podatku VAT dla podatników, a nie dla budżetu.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Marcin Pietrusiński

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »