| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Jednym z podstawowych obowiązków podatników jest prawidłowe udokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które mają pośredni lub bezpośredni wpływ na wysokość podatków. Nieprawidłowości w księgach rachunkowych, podatkowej księdze przychodów i rozchodów czy innego rodzaju ewidencji podatkowych są jednym z częstszych powodów kwestionowania rozliczeń podatkowych. Wybrane orzecznictwo sądowe pozwoli zorientować się, jak do kwestii dokumentacji podatkowej podchodzą sądy administracyjne, a komentarze ekspertów pozwolą zwrócić uwagę na istotne i praktyczne aspekty przedstawionych wyroków.

SENTENCJA

Pojęcie niemożliwości ustalenia dochodu (straty) w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych rozumieć należy jako: brak danych (ksiąg podatkowych) niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania, dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie tej podstawy, podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania, o czym mowa w art. 23 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Wyrok NSA z 9 marca 2006 r., niepublikowany

sygn. akt FSK 2716/04

UZASADNIENIE

Organy podatkowe zarzuciły, że spółka w 1999 roku błędnie rozliczyła podatek. Zdaniem organu skoro przychód z wydatków na roboty budowlane w budynku wykonano i przekazano grupie inwestycyjnej w 1999 roku, nie został uzyskany w 1998 roku, to także koszty jego uzyskania mogły być potrącone jedynie w roku uzyskania przychodu.

Równocześnie organ I instancji stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów udokumentowanych rachunkami wystawionymi przez nieistniejące podmioty. Jak ustaliły organy, podmioty o tych nazwach nie istnieją w ewidencji podatników urzędów skarbowych, które także w swych nazwach nie posiadały wskazywanych w rachunkach numerów NIP. Także w ewidencji podatników tych urzędów nie figurują osoby fizyczne o podanych nazwiskach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga podatnika jest częściowo uzasadniona. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie wyjaśniły kluczowej kwestii, czy i w jakim zakresie zakwestionowane w fakturach usługi figurujące na podmioty nieistniejące zostały wykonane i kto je wykonał. Podmioty te istotnie w 1999 roku i w przeszłości nie istniały, skoro nie były zaewidencjonowane ani jako przedsiębiorcy, ani jako osoby fizyczne. W sytuacji gdy organy w istocie nie kwestionują faktu wykonania usług, to przedstawione dowody nie pozwalają na zakwestionowanie kosztów. Niezachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie oznacza automatycznej niemożliwości wykazania innymi dowodami poniesienia kosztu.

Naruszenie przez podatnika obowiązku prowadzenia ewidencji pociąga za sobą skutki w postaci konieczności ustalenia dochodu w drodze oszacowania. Tym samym niezgodne z prawem było też pominięcie wniosków dowodowych strony. Jeżeli strona zgłasza dowód, to organ może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej stwierdzonej na korzyść strony - wyjaśnił sąd. Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dotyczy tezy odmiennej, to taki dowód powinien być dopuszczony

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę kasacyjną organu podatkowego. Sąd zgodził się, że w rozpatrywanej sytuacji drogę do ustalenia dochodu stanowi oszacowanie. Pojęcie niemożliwości ustalenia dochodu (straty) w rozumieniu art. 9 ust. 2 u.p.d.o.p. rozumieć należy jako: brak danych (ksiąg podatkowych) niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania, dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie tej podstawy, podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania, o czym mowa w art. 23 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organy podatkowe nie było jasne, czy kwestionują one sam fakt wykonania robót budowlanych czy nie, a także jaki był ich zakres. Przyczyny niemożliwości ustalenia dochodu, a w konsekwencji jego oszacowanie, zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. mogą być różne i w różnym zakresie. Mogą być efektem niekompletności lub nierzetelności ewidencji rachunkowej (art. 4 ust. 1-4 ustawy o rachunkowości) albo efektem zaistnienia przyczyn niezależnych lub też zależnych od podatnika. Powody te są nieistotne dla zastosowania procedury oszacowania - uznał NSA.

Odmienna sytuacja obowiązywała w zakresie faktur wystawionych przez nieistniejących podatników na gruncie VAT. Prawidło- wo udokumentowane i zaewidencjonowane wydatki podlegają uwzględnieniu jako koszty potrącalne bez potrzeby ich udowadniania w inny sposób. To zaś oznaczało konieczność wyjaśnienia tej wątpliwości w toku ponownego postępowania.

Sąd podkreślił ponadto, że kosztem uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16. Koszty poniesione to przede wszystkim koszty wymagalne, a ponadto obarczające kogoś, obciążające kogoś, a więc także z tytułu których podatnik poniósł odpowiedzialność, konsekwencje, ryzyko, trud. Nie sposób więc twierdzić, żeby nie były wymagalne koszty z tytułu robót budowlanych rzeczywiście wykonanych. Okoliczność zaś, kto je w rzeczywistości wykonywał, w jakim zakresie i kiedy, może być przedmiotem postępowania dowodowego.



OPINIA

 

Hubert Cichoń

radca prawny Deloitte

Komentowany wyrok kontynuuje długoletnią linię orzecznictwa sądów administracyjnych, która potwierdza, iż dla ustalenia skutku w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych istotna jest rzeczywista treść dokonywanych przez podatników operacji gospodarczych, a nie formalna poprawność dokumentów sporządzonych dla ich udokumentowania. NSA potwierdził bowiem, że skoro zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych powstaje w związku z zaistnieniem określonych zdarzeń, podstawa opodatkowania tym podatkiem może być ustalona tylko na podstawie rzeczywistej treści gospodarczej tych zdarzeń. W praktyce oznacza to, że błędy formalne zawarte w dokumentacji podatkowej czy rachunkowej podatnika same przez się nie powodują braku możności uznania wydatków udokumentowanych takimi błędnymi dowodami za koszty uzyskania przychodów. Jeżeli więc organ podatkowy zastosuje w toku kontroli podatkowej formułę forma ponad treścią podatnik w toku postępowania powinien sięgnąć do wszelkich dostępnych mu środków dowodowych w celu wykazania rzeczywistego przebiegu transakcji, jeżeli ten jest inny od ustalonego przez organ podatkowy.

Tymczasem w praktyce organy podatkowe z reguły badają jedynie formalną poprawność dokumentacji prowadzonej przez podatnika, nie analizując rzeczywistej treści transakcji. W konsekwencji w praktyce organów podatkowych prymat zyskuje koncepcja formy ponad treścią, co dla przeciętnego podatnika oznacza konieczność poświęcania znacznej ilości sił i środków na zdobycie dokumentów, które nie są wymagane przez żadne przepisy prawa podatkowego, a wynikają jedynie z błędnej praktyki organów podatkowych.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Grzegorz Ziółkowski

Prawnik, doradca podatkowy, właściciel kancelarii doradztwa podatkowego, specjalizuje się w podatkach dochodowych, zarówno od osób fizycznych, jak i podmiotów prawnych. Autor licznych publikacji.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK