| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Jednym z podstawowych obowiązków podatników jest prawidłowe udokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które mają pośredni lub bezpośredni wpływ na wysokość podatków. Nieprawidłowości w księgach rachunkowych, podatkowej księdze przychodów i rozchodów czy innego rodzaju ewidencji podatkowych są jednym z częstszych powodów kwestionowania rozliczeń podatkowych. Wybrane orzecznictwo sądowe pozwoli zorientować się, jak do kwestii dokumentacji podatkowej podchodzą sądy administracyjne, a komentarze ekspertów pozwolą zwrócić uwagę na istotne i praktyczne aspekty przedstawionych wyroków.

SENTENCJA

Pojęcie niemożliwości ustalenia dochodu (straty) w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych rozumieć należy jako: brak danych (ksiąg podatkowych) niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania, dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie tej podstawy, podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania, o czym mowa w art. 23 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Wyrok NSA z 9 marca 2006 r., niepublikowany

sygn. akt FSK 2716/04

UZASADNIENIE

Organy podatkowe zarzuciły, że spółka w 1999 roku błędnie rozliczyła podatek. Zdaniem organu skoro przychód z wydatków na roboty budowlane w budynku wykonano i przekazano grupie inwestycyjnej w 1999 roku, nie został uzyskany w 1998 roku, to także koszty jego uzyskania mogły być potrącone jedynie w roku uzyskania przychodu.

Równocześnie organ I instancji stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów udokumentowanych rachunkami wystawionymi przez nieistniejące podmioty. Jak ustaliły organy, podmioty o tych nazwach nie istnieją w ewidencji podatników urzędów skarbowych, które także w swych nazwach nie posiadały wskazywanych w rachunkach numerów NIP. Także w ewidencji podatników tych urzędów nie figurują osoby fizyczne o podanych nazwiskach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga podatnika jest częściowo uzasadniona. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie wyjaśniły kluczowej kwestii, czy i w jakim zakresie zakwestionowane w fakturach usługi figurujące na podmioty nieistniejące zostały wykonane i kto je wykonał. Podmioty te istotnie w 1999 roku i w przeszłości nie istniały, skoro nie były zaewidencjonowane ani jako przedsiębiorcy, ani jako osoby fizyczne. W sytuacji gdy organy w istocie nie kwestionują faktu wykonania usług, to przedstawione dowody nie pozwalają na zakwestionowanie kosztów. Niezachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie oznacza automatycznej niemożliwości wykazania innymi dowodami poniesienia kosztu.

Naruszenie przez podatnika obowiązku prowadzenia ewidencji pociąga za sobą skutki w postaci konieczności ustalenia dochodu w drodze oszacowania. Tym samym niezgodne z prawem było też pominięcie wniosków dowodowych strony. Jeżeli strona zgłasza dowód, to organ może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej stwierdzonej na korzyść strony - wyjaśnił sąd. Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dotyczy tezy odmiennej, to taki dowód powinien być dopuszczony

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę kasacyjną organu podatkowego. Sąd zgodził się, że w rozpatrywanej sytuacji drogę do ustalenia dochodu stanowi oszacowanie. Pojęcie niemożliwości ustalenia dochodu (straty) w rozumieniu art. 9 ust. 2 u.p.d.o.p. rozumieć należy jako: brak danych (ksiąg podatkowych) niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania, dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie tej podstawy, podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania, o czym mowa w art. 23 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organy podatkowe nie było jasne, czy kwestionują one sam fakt wykonania robót budowlanych czy nie, a także jaki był ich zakres. Przyczyny niemożliwości ustalenia dochodu, a w konsekwencji jego oszacowanie, zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. mogą być różne i w różnym zakresie. Mogą być efektem niekompletności lub nierzetelności ewidencji rachunkowej (art. 4 ust. 1-4 ustawy o rachunkowości) albo efektem zaistnienia przyczyn niezależnych lub też zależnych od podatnika. Powody te są nieistotne dla zastosowania procedury oszacowania - uznał NSA.

Odmienna sytuacja obowiązywała w zakresie faktur wystawionych przez nieistniejących podatników na gruncie VAT. Prawidło- wo udokumentowane i zaewidencjonowane wydatki podlegają uwzględnieniu jako koszty potrącalne bez potrzeby ich udowadniania w inny sposób. To zaś oznaczało konieczność wyjaśnienia tej wątpliwości w toku ponownego postępowania.

Sąd podkreślił ponadto, że kosztem uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16. Koszty poniesione to przede wszystkim koszty wymagalne, a ponadto obarczające kogoś, obciążające kogoś, a więc także z tytułu których podatnik poniósł odpowiedzialność, konsekwencje, ryzyko, trud. Nie sposób więc twierdzić, żeby nie były wymagalne koszty z tytułu robót budowlanych rzeczywiście wykonanych. Okoliczność zaś, kto je w rzeczywistości wykonywał, w jakim zakresie i kiedy, może być przedmiotem postępowania dowodowego.



OPINIA

 

Hubert Cichoń

radca prawny Deloitte

Komentowany wyrok kontynuuje długoletnią linię orzecznictwa sądów administracyjnych, która potwierdza, iż dla ustalenia skutku w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych istotna jest rzeczywista treść dokonywanych przez podatników operacji gospodarczych, a nie formalna poprawność dokumentów sporządzonych dla ich udokumentowania. NSA potwierdził bowiem, że skoro zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych powstaje w związku z zaistnieniem określonych zdarzeń, podstawa opodatkowania tym podatkiem może być ustalona tylko na podstawie rzeczywistej treści gospodarczej tych zdarzeń. W praktyce oznacza to, że błędy formalne zawarte w dokumentacji podatkowej czy rachunkowej podatnika same przez się nie powodują braku możności uznania wydatków udokumentowanych takimi błędnymi dowodami za koszty uzyskania przychodów. Jeżeli więc organ podatkowy zastosuje w toku kontroli podatkowej formułę forma ponad treścią podatnik w toku postępowania powinien sięgnąć do wszelkich dostępnych mu środków dowodowych w celu wykazania rzeczywistego przebiegu transakcji, jeżeli ten jest inny od ustalonego przez organ podatkowy.

Tymczasem w praktyce organy podatkowe z reguły badają jedynie formalną poprawność dokumentacji prowadzonej przez podatnika, nie analizując rzeczywistej treści transakcji. W konsekwencji w praktyce organów podatkowych prymat zyskuje koncepcja formy ponad treścią, co dla przeciętnego podatnika oznacza konieczność poświęcania znacznej ilości sił i środków na zdobycie dokumentów, które nie są wymagane przez żadne przepisy prawa podatkowego, a wynikają jedynie z błędnej praktyki organów podatkowych.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Meritus

Meritus Systemy Informatyczne Sp. z o.o. jest kontynuatorem działalności firmy Meritus 2 Spółka Jawna, działającej od 1990 r.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »