| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Jednym z podstawowych obowiązków podatników jest prawidłowe udokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które mają pośredni lub bezpośredni wpływ na wysokość podatków. Nieprawidłowości w księgach rachunkowych, podatkowej księdze przychodów i rozchodów czy innego rodzaju ewidencji podatkowych są jednym z częstszych powodów kwestionowania rozliczeń podatkowych. Wybrane orzecznictwo sądowe pozwoli zorientować się, jak do kwestii dokumentacji podatkowej podchodzą sądy administracyjne, a komentarze ekspertów pozwolą zwrócić uwagę na istotne i praktyczne aspekty przedstawionych wyroków.

SENTENCJA

Zaniechanie udziału strony w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków nie uchyla zasady tłumaczenia wątpliwości stanu faktycznego na korzyść podatnika przede wszystkim dlatego, że najpierw należy dokonać oceny dowodów. W sytuacji gdy kontrahent nie istniał w dacie wystawienia dokumentu, to transakcji nie można u niego potwierdzić, a tym samym wykazać, że wydatek został poniesiony w celu osiągnięcia przychodu.

Wyrok NSA z 20 maja 2005 r., niepublikowany

sygn. akt FSK 1769/04

UZASADNIENIE

Spór dotyczył podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 rok. Spór dotyczył prawidłowości zakwestionowania przez organy podatkowe faktur wystawionych przez spółkę cywilną w maju i grudniu 1997 r., które podatniczka ujęła w kosztach. Sąd I instancji oddalił skargę spółki. Za niesporną uznał okoliczność, że w dniu wystawienia faktur wystawca nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. Spółka cywilna w kwietniu 1997 r. została wykreślona z rejestru podatników VAT, lecz mimo to później wystawiła zakwestionowane faktury jako podmiot nieuprawniony. Dlatego faktury te nie uprawniają do zaliczenia wydatku jako kosztu uzyskania przychodu, ponieważ nie został on udokumentowany. Stanowisko to podzielił Sąd w sprawie, w której zapadł zaskarżony skargą kasacyjną wyrok.

Spółka wniosła skargę kasacyjną. W ocenie skarżącej wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi przez spółkę cywilną stanowią koszty uzyskania jej przychodu w 1997 roku. Transakcje z tą spółką skarżąca zawierała w dobrej wierze, w oparciu o dokumenty świadczące o prowadzeniu przez kontrahenta działalności gospodarczej. W dacie zawierania umów spółka nie posiadała wiedzy o rozwiązaniu kontrahenta. Wątpliwe w ocenie spółki było też uznanie za wiarygodne zeznań dwóch świadków na okoliczność prowadzenia kontaktów handlowych ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością przy nieuwzględnieniu w tej mierze dowodu z przesłuchania prezesa jej zarządu. Organy podatkowe nie wykazały, że usługi udokumentowane fakturami wystawionymi przez kontrahenta nie zostały faktycznie wykonane. Przepis art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek podejmowania wszystkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - podkreślała podatniczka. A to oznacza obowiązek podejmowania wielu czynności dowodowych z własnej inicjatywy. Skarżąca nie zgodziła się z poglądem, że brak udziału przedstawiciela spółki w przesłuchaniu świadków wyłącza działanie tej zasady. Zgodnie z przepisami strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać świadkom i biegłym pytania oraz składać wyjaśnienia - jest to jej prawo, a nie obowiązek.

Jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest ona uzasadniona. W ocenie NSA okoliczność, że strona z własnej woli nie wzięła udziału w przeprowadzeniu dowodu, nie oznacza, że zostały naruszone przepisy procedury podatkowej. Co prawda zaniechanie udziału strony w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków nie uchyla zasady tłumaczenia wątpliwości stanu faktycznego na korzyść podatnika przede wszystkim dlatego, że najpierw należy dokonać oceny dowodów. Wątpliwości zaś mogą być jej konsekwencją. W zakresie jednak tej oceny organy podatkowe wbrew sugestiom skargi oparły się zdaniem NSA na zebranym materiale dowodowym. To zaś, że odmówiły mu wiarygodności jest konsekwencją obowiązywania zasady swobodnej oceny dowodów, a nie jest i nie może być naruszeniem Ordynacji podatkowej.



OPINIA

 

Mariusz Marecki

szef działu postępowań podatkowych Pricewaterhouse-Coopers

Podatnicy często zapominają, że w razie późniejszej kontroli wydatek zaliczony do kosztów uzyskania przychodów trzeba jakoś uzasadnić i udokumentować. Ani organ podatkowy, ani sąd nie wiedzą, jak było naprawdę, i swoje ustalenia opierają przede wszystkim na dokumentach. Podatnicy słusznie podkreślają fakt, że to organy winny zebrać materiał dowodowy i wykazać brak zasadności zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Muszą się jednak liczyć z tym, że brak dokumentacji połączony z nie dość aktywną postawą w trakcie postępowania może doprowadzić do zakwestionowania kosztu jako spełniającego wymogi art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nawet jeśli podatnik ma przekonanie co do zasadności jego poniesienia. W przedmiotowej sprawie nie dziwi niekorzystne dla podatnika orzeczenie NSA, jakkolwiek rozważania sądu na temat wpływu przepisów o rachunkowości na ocenę zasadności zaliczenia wydatków do k.u.p idą chyba za daleko.

W mojej ocenie, poniesienie kosztu wykazywać można w każdy sposób, nawet gdy na podstawie samych dowodów księgowych nie można potwierdzić transakcji. Jednak w przypadku braku odpowiedniej dokumentacji podatnik we własnym interesie musi wykazać się aktywnością w udowadnianiu swoich racji.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Lubasz i Wspólnicy

Kancelaria Radców Prawnych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »