| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Dla podatników PIT, zarówno przedsiębiorców, jak i osób pozostających na etacie, istotne znaczenie ma opodatkowanie otrzymywanych odszkodowań i kar umownych. Wolne od podatku dochodowego są uzyskane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania regulują odrębne przepisy. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wiele wyjątków. Przedsiębiorca natomiast zawsze zapłaci podatek od kary umownej otrzymanej w wyniku niewywiązania się z umowy przez kontrahenta.

AGNIESZKA STANISŁAWSKA

Senior Konsultant, departament doradztwa podatkowego HLB Frąckowiak i Wspólnicy

Czy wypłata kary umownej stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT?

Przedmiotem opodatkowania na podstawie przepisów ustawy o VAT jest między innymi odpłatne świadczenie usług i odpłatna dostawa towarów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez odpłatne świadczenie usług rozumie się każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT nie może mieć jednak miejsca bez ustalenia konsumenta takiej usługi, tj. podmiotu będącego beneficjentem danej usługi. Oznacz to, że aby stwierdzić, czy kara umowna podlega opodatkowaniu VAT, tzn. jest wynagrodzeniem za świadczenie usługi, należy rozważyć, czy podmiot otrzymujący karę umowną wykonuje jakiekolwiek świadczenie wzajemne w zamian za otrzymanie tej kary umownej.

Przepisy prawne, w tym wyrażona w nich zasada swobody umów, pozwalają kontrahentom na dowolne kształtowanie wiążących ich stosunków zobowiązaniowych, w tym ustalanie w umowach kar umownych, odszkodowań bądź innych form zadośćuczynienia za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Kara umowna - uregulowana wprost w przepisach kodeksu cywilnego - ma charakter rekompensaty. Wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nierzetelny kontrahent może być zobowiązany do poniesienia odpowiedzialności finansowej, wypłacając swojemu kontrahentowi ustaloną sumę pieniężną - karę umowną. Wypłata kary umownej związana jest jednak wyłącznie z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązań umownych przez wypłacającego karę i nie jest związana z jakimkolwiek działaniem strony otrzymującej zapłatę (świadczeniem wzajemnym). Oznacza to, iż strona otrzymująca wynagrodzenie w postaci kary umownej nie świadczy żadnej usługi na rzecz wypłacającego karę. Mimo, że zapłata kary umownej związana jest z brakiem realizacji lub niewłaściwą realizacją umowy dwustronnie zobowiązującej, wypłata tego, jak samo słowo kara wskazuje, sankcyjnego świadczenia ma charakter jednostronnej czynności prawnej.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt ustawy o VAT, która reguluje opodatkowanie czynności dwustronnie zobowiązujących (art. 8 ustawy o VAT), za bezsporne uznać należy, że wypłata jednostronnego (sankcyjnego) zobowiązania pieniężnego nie wywołuje skutków podatkowych na gruncie ustawy o VAT. Zarówno treść ustawy o VAT, jak i przepisów oraz orzecznictwa unijnego, stanowisko wyrażane w orzeczeniach polskich sądów administracyjnych, interpretacje wydawane przez organy podatkowe oraz publikacje komentatorów prawa podatkowego nie pozostawiają wątpliwości, że tego rodzaju wynagrodzenie, wypłacane z tytułu niewykonania lub nierzetelnego wykonania zobowiązania niepieniężnego, nie podlega opodatkowaniu VAT.

Należy jednak zauważyć, że nie każde świadczenie nazwane przez strony umowy karą umowną może z omawianego wyłączenia z opodatkowania skorzystać. Przykładowo, strony zobowiązały się w umowie, że towar zostanie dostarczony w ciągu 30 dni od daty przesłania zamówienia. Towar transportowany był w specjalnych opakowaniach ochronnych zabezpieczających towar przed uszkodzeniem. Strony zastrzegły, że jeżeli zamawiający nie zwróci dostawcy owych opakować ochronnych, zobowiązany będzie do zapłaty kary umownej. To dodatkowe świadczenie powinno zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług, gdyż można przyjąć, że stanowi wynagrodzenie za przekazane wraz z towarem opakowania. Owa ekwiwalentność wzajemnych świadczeń nie pozwala uznać, że w tym przypadku mamy do czynienia z jednostronnym świadczeniem wyłączonym z zakresu obowiązywania ustawy o VAT.

(MGM)

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

KasperskyLab

Ochrona przed zagrożeniami IT

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »