| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Dla podatników PIT, zarówno przedsiębiorców, jak i osób pozostających na etacie, istotne znaczenie ma opodatkowanie otrzymywanych odszkodowań i kar umownych. Wolne od podatku dochodowego są uzyskane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania regulują odrębne przepisy. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wiele wyjątków. Przedsiębiorca natomiast zawsze zapłaci podatek od kary umownej otrzymanej w wyniku niewywiązania się z umowy przez kontrahenta.

ŁUKASZ CZEKAŃSKI

doradca podatkowy współpracujący z Kancelarią Wierciński, Kwieciński, Baehr

W jakich wypadkach wypłata odszkodowań otrzymanych na mocy ugody lub wyroku sądowego podlega opodatkowaniu, a kiedy korzysta z przywileju zwolnienia z podatku?

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują dwa rodzaje zwolnień podatkowych obejmujących odszkodowania. Co do zasady, zwolnieniu podlegają odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Jednakże zwolnieniem tym nie są objęte m.in. odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT). W związku z tym, że przepis nie wskazuje, o jakie ugody chodzi, należy przyjąć, że wyłączone ze zwolnienia są te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone w odrębnych przepisach i które zostały otrzymane zarówno na podstawie ugody sądowej, jak i pozasądowej. Z drugiej jednak strony, w ramach tej kategorii zwolnień, odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego są zwolnione z podatku. Zatem, gdy pracodawca bezzasadnie rozwiąże z pracownikiem umowę o pracę i pracownik wystąpi z powództwem przeciwko pracodawcy, odszkodowanie przyznane z tego tytułu (wysokość i zasady jego określania ustalają przepisy kodeksu pracy) na mocy wyroku sądowego będzie zwolnione z podatku, natomiast gdyby obie strony zawarły ugodę sądową, pracodawca, wypłacając odszkodowanie, byłby zobowiązany do potrącenia zaliczki na podatek dochodowy. W powyższej sprawie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 29 listopada 2006 r. (SK 51/2006) stwierdził, że art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT, w zakresie, w jakim wyłącza zwolnienie podatkowe w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej, jest niezgodny z konstytucją.

Trybunał podkreślił, że wskazana powyżej niespójność prowadzi do nadużycia zaufania obywatela do państwa, gdyż z jednej strony obywatele zachęcani są do zakończenia sporu ugodą (bez potrzeby wydawania wyroku), a z drugiej strony osoba, która zaakceptowała ugodowe załatwienie sprawy, jest niejako karana obowiązkiem zapłaty podatku od uzyskanego odszkodowania. Zgodnie z Konstytucją RP, orzeczenie Trybunału weszło w życie z dniem jego ogłoszenia (tj. 11 grudnia 2006 r.), w związku z czym należy przyjąć, że od tego dnia odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania określone są w obowiązujących przepisach, otrzymane zarówno na podstawie wyroku sądowego, jak i ugody sądowej są zwolnione z podatku dochodowego. Należy wspomnieć, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaty, która powstała w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z wnioskiem o zwrot nadpłaty (w którym powinna być określona jej wysokość) może wystąpić jedynie podatnik (organ podatkowy nie dokona zwrotu takiej nadpłaty z urzędu). Wniosek taki powinien zawierać opis stanu faktycznego wraz z przytoczeniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które uznało art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) za niezgodny w części z konstytucją. W opisywanej sytuacji, razem z wnioskiem podatnik powinien złożyć odpowiednio skorygowane zeznanie roczne. Urząd skarbowy powinien dokonać zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia przez podatnika wniosku. Należy również wskazać, że oddzielną grupę odszkodowań zwolnionych z podatku, regulowaną w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, stanowią inne odszkodowania (czyli te, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają z odrębnych przepisów) otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, do wysokości w nich określonej, z wyjątkiem odszkodowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dotyczących korzyści, które podatnik mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

(MGM)

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g), art. 21 ust. 1 pkt 3b, art. 22 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Chmiel Kancelaria Radcy Prawnego

Piotr Chmiel - Kancelaria Radcy Prawnego z Rzeszowa.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »