| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Dla podatników PIT, zarówno przedsiębiorców, jak i osób pozostających na etacie, istotne znaczenie ma opodatkowanie otrzymywanych odszkodowań i kar umownych. Wolne od podatku dochodowego są uzyskane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania regulują odrębne przepisy. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wiele wyjątków. Przedsiębiorca natomiast zawsze zapłaci podatek od kary umownej otrzymanej w wyniku niewywiązania się z umowy przez kontrahenta.

Odszkodowania wynikające z umów i ugód

Ustawodawca w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT wprost wyłączył ze zwolnienia podatkowego również odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód. Dotyczy to odszkodowań, których wysokość i zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na postawie tych ustaw. Przepis ten w praktyce powodował zróżnicowanie sytuacji prawnopodatkowej osób, które odszkodowanie uzyskały na drodze sądowej w wyniku zawartej przed sądem ugody albo wyroku sądowego. W świetle obowiązujących przepisów, w tym pierwszym wypadku wypłacone odszkodowanie podlega bowiem opodatkowaniu na zasadach ogólnych, natomiast odszkodowanie przyznane wyrokiem sądowym może być zwolnione z podatku. Zatem w zależności od sposobu rozstrzygnięcia sporu sądowego (wyrok sądowy lub zawarta przed sądem ugoda), poszkodowany musi rozliczyć się z fiskusem lub jest z tego obowiązku zwolniony. W rezultacie obecna regulacja zniechęca wielu podatników do ugodowego zakończenia toczących się przed sądem spraw o odszkodowania, przez co często powoduje niepotrzebne przedłużanie postępowań sądowych. Podatnikom po prostu nie opłaca się zawierać ugód dotyczących wypłaty odszkodowań, które przyznane w taki sposób stanowią przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Warto w tym miejscu wskazać, że Sejm uchwalił 25 kwietnia tego roku nowelizację ustawy o PIT zmieniającą obecną regulację. Przyjęta przez parlament ustawa zakłada objęcie zwolnieniem podatkowym również odszkodowań przyznanych na mocy ugody sądowej. Nowelizacja, która czeka na podpis prezydenta, stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2006 r. Przypomnijmy, że Trybunał uznał za niezgodny z ustawą zasadniczą przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) w zakresie, w jakim wyłącza zwolnienie podatkowe w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej. Likwidacja obciążeń fiskalnych w zakresie odszkodowań regulowanych w przepisach szczególnych przyznanych ugodą sądową eliminuje nierówność opodatkowania odszkodowań uzyskanych przed sądem. Jest zatem szansa na to, że po wejściu w życie znowelizowanego przepisu zwiększy się liczba zawieranych przed sądem ugód w zakresie wypłaty odszkodowań, co w rezultacie przyspieszy i uprości wypłatę odszkodowań.

Podkreślić należy, że przyjęta przez parlament nowelizacja ustawy o PIT, zmieniająca przepis zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, obejmuje zwolnieniem podatkowym wyłącznie odszkodowania uzyskane w wyniku ugody sądowej z pozostawieniem obowiązującego wyłączenia w stosunku do rekompensat, które strony ustaliły umownie. Dotyczy to również odszkodowań wypłaconych na podstawie ugód pozasądowych, czyli zawieranych na podstawie umowy stron i bez ingerencji sądu. Celem takiej regulacji jest wyeliminowanie przypadków zmowy co do zajścia fikcyjnej szkody i tym samym do ustalenia fikcyjnego odszkodowania. Ustawodawca, pozostawiając wyłączenia ze zwolnienia w stosunku do odszkodowań wynikających z zawartych umów uznał (powołując się na argumentację Trybunału Konstytucyjnego), że zawieranie umów, w których osoby rzekomo odpowiedzialne za szkodę uznawałyby swą odpowiedzialność i zobowiązywały się do wypłaty fikcyjnego odszkodowania, stanowiłoby prostą metodę uniknięcia zapłaty podatku od sum uzyskanych pod postacią fikcyjnego odszkodowania. Inaczej jest w przypadku ugód sądowych, gdzie narzędzia, jakimi dysponuje sąd dla sprawdzenia rzeczywistego powstania szkody i podstawy odpowiedzialności, są wystarczające, by zapobiec ugodom, których celem byłoby naprawienie fikcyjnych szkód i w rezultacie bezpodstawne uszczuplenie podstawy opodatkowania o kwotę rzekomego odszkodowania.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Sylwia Konik

Współwłaściciel Recrutamos, Konsultant projektów Direct Search/Executive Search

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »