| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Dla podatników PIT, zarówno przedsiębiorców, jak i osób pozostających na etacie, istotne znaczenie ma opodatkowanie otrzymywanych odszkodowań i kar umownych. Wolne od podatku dochodowego są uzyskane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania regulują odrębne przepisy. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wiele wyjątków. Przedsiębiorca natomiast zawsze zapłaci podatek od kary umownej otrzymanej w wyniku niewywiązania się z umowy przez kontrahenta.

Opodatkowanie kary umownej

Jak wskazano powyżej, po wejściu w życie opisanej nowelizacji z 25 kwietnia 2008 r. rozliczeniu z fiskusem, tak jak obecnie, będą podlegały odszkodowania wynikające z umów lub ugód innych niż ugody sądowe. Oznacza to, że w dalszym ciągu opodatkowane będą odszkodowania wynikające z ugód pozasądowych oraz odszkodowania otrzymane na podstawie prawa cywilnego z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umów w ramach odpowiedzialności kontraktowej. Oznacza to konieczność zapłaty podatku od uzyskanej kary umownej, zwanej także odszkodowaniem umownym.

Wyjaśnijmy, że zasada swobody umów pozwala na ustalanie przez strony nie tylko zakresu samego zobowiązania, ale również sposobu naprawienia szkody powstałej na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika. Służy temu m.in. szczególnego rodzaju zastrzeżenie umowne w postaci kary umownej. Kara umowna to popularny instrument służący zabezpieczaniu swoich interesów przez wierzycieli. Zawierając w sobie swego rodzaju element represyjny, wprowadza w życie zasadę realnego wykonania zobowiązań. Kara umowna wyraża się w obowiązku zapłaty określonej kwoty pieniężnej i może być zastrzeżona w umowie jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Wyjaśnimy, że zobowiązanie nie będzie wykonane, jeżeli dłużnik nie spełnił świadczenia wynikającego z umowy. Z kolei w przypadku nienależytego wykonania zobowiązania chodzi przede wszystkim o niedotrzymanie terminu świadczenia, a także realizację świadczenia nienależytego pod względem jakości (wady rzeczy lub usług świadczonych przez dłużnika).

Zastrzeżenie kary umownej upraszcza realizację uprawnień wierzyciela, który może jej dochodzić bez względu na wysokość poniesionej szkody. W praktyce oznacza to, że szkody nie musi w ogólne wykazywać, a rekompensata w umówionej wysokości przysługuje wierzycielowi także wtedy, gdy rzeczywista szkoda jest niższa niż zastrzeżona w kwocie pieniężnej kara umowna. W braku odmiennych uregulowań kara umowna ma zastąpić odszkodowanie, którego wierzyciel mógłby dochodzić na zasadach ogólnych.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT otrzymana przez przedsiębiorcę kara umowna stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej podlegający opodatkowaniu. Warto wiedzieć, że kary umowne stanowią przychód u wierzyciela w momencie ich faktycznego otrzymania (metoda kasowa). Wyjaśnijmy, że zgodnie z ogólną zasadą za przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Za datę powstania przychodu uważa się natomiast (z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków) dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności. Zasada ta nie znajduje jednak zastosowania w przypadku kary umownej, która nie jest związana z wydaniem rzeczy, zbyciem prawa majątkowego lub wykonaniem usługi. Oznacza to, że przedsiębiorca który otrzymuje kwotę odszkodowania, za datę zaś powstania przychodu powinien uznać dzień otrzymania zapłaty.

Zasądzone odszkodowania

Zwolnieniu podatkowemu podlegają nie tylko odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z odrębnych ustaw (z kilkoma ustawowymi wyjątkami). Jak wskazano powyżej, przywilej zwolnienia obejmuje także odszkodowania otrzymane na postawie wyroku sądu. Wynika to z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Od 1 stycznia 2003 r. zwolnienie to dotyczy również odszkodowań, które wynikają z zawartej ugody sądowej. Oznacza to, że nie wszystkie odszkodowania uzyskane na mocy ugody sądowej podlegają opodatkowaniu. Z brzmienia obowiązujących przepisów wynika jednak, że zwolnienie określone we wskazanym przepisie dotyczy odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na postawie tych ustaw. Trzeba pamiętać, że w ramach tego zwolnienia ustawodawca wprowadził dwa wyjątki. Pierwszy z nich obejmuje odszkodowania otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, natomiast drugi - odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. W tych wypadkach odszkodowanie uzyskane na drodze sądowej w drodze wyroku lub zawartej ugody sądowej podlega opodatkowaniu.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Iga Kalinowska

Aplikant adwokacki

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »