| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Opodatkowanie odszkodowań i kar umownych

Dla podatników PIT, zarówno przedsiębiorców, jak i osób pozostających na etacie, istotne znaczenie ma opodatkowanie otrzymywanych odszkodowań i kar umownych. Wolne od podatku dochodowego są uzyskane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania regulują odrębne przepisy. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wiele wyjątków. Przedsiębiorca natomiast zawsze zapłaci podatek od kary umownej otrzymanej w wyniku niewywiązania się z umowy przez kontrahenta.

Konieczny związek z przychodami

Jeżeli przedsiębiorca zapłacił karę umowną lub odszkodowanie z innych tytułów niż wskazane w art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT (i odpowiednio w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT) i jednocześnie jest w stanie wykazać związek tego wydatku z uzyskiwanymi przychodami, kwotę wypłaconej rekompensaty może potraktować jako koszt uzyskania przychodu. Przykładowo do kosztów podatkowych można zaliczyć zapłaconą kwotę odszkodowania wynikającego z ugody sądowej, dzięki której dłużnik zredukował zobowiązanie pieniężne będące przedmiotem sporu sądowego. Uprawnienie to potwierdziła Izba Skarbowa w Krakowie w decyzji z 29 listopada 2007 r. (PD-1/42180-41/07). Organ podatkowy podkreślił, że począwszy od 1 stycznia 2007 r. za koszty uzyskania przychodów, oprócz kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodu, uznaje się również koszty poniesione w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Ustawodawca nie zdefiniował pojęć zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, dlatego pojęcia te powinny być określane na gruncie języka potocznego. Należy je rozumieć jako utrzymanie w sprawności, uchowanie i uchronienie źródła przychodów, tak aby mogło funkcjonować w przyszłości, a także uczynienie źródła przychodów trwałym i odpornym na działanie czynników obniżających jego sprawność. W ocenie dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie zawarcie ugody sądowej skutkujące zmniejszeniem świadczenia odszkodowawczego ciążącego na podatniku (w tym wypadku była to spółka, wobec której toczyło się postępowanie o zapłatę kwoty wynikającej z niezapłaconych faktur VAT), przesądza o gospodarczej celowości ugodowego rozwiązania sporu z kontrahentem, a poniesiony koszt to wydatek uzasadniony ekonomicznie z punktu widzenia prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Kwota odszkodowania wynikająca z ugody sądowej stanowi zatem koszt uzyskania przychodów, ponieważ jej wydatkowanie ma na celu zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodu.

Do kosztów podatkowych można zaliczyć także m.in. odszkodowanie wypłacone pracownikowi na skutek wcześniejszego rozwiązania umowy. Takie stanowisko zajął Łódzki Urząd Skarbowy w piśmie z 24 września 2007 r. Organ podatkowy wskazał, że odszkodowania będące konsekwencją wcześniejszego rozwiązania umowy nie zostały wymienione w katalogu wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów. Podkreślił jednocześnie, że wydatek ten musi być zasadny i celowy z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem organu podatkowego kwota takiego odszkodowania ustalona w porozumieniu z pracownikiem stanowi w momencie jej wypłaty koszt uzyskania przychodu, o ile jest to wydatek racjonalny i wykazuje związek przyczynowo-skutkowy z przychodami z prowadzonej działalności (sygn. ŁUS-II-2-423/2006/07/AG).

Organy podatkowe wielokrotnie wypowiadały się również na temat możliwości zaliczenia do kosztów podatkowych zapłaconej kary umownej. Warto wskazać, że kary umowne bardzo często zastrzegane są na wypadek niedotrzymania umownego terminu dostarczenia towaru lub wykonania usługi. Urzędy skarbowe są zgodne, że kary umowne z tytułu spóźnienia w realizacji zobowiązania stanowią koszt podatkowy. W wydawanych interpretacjach podkreślają, że kary umowne wyłączone z kosztów uzyskania przychodów generalnie związane są z wadami towarów lub usług, a nie z opóźnieniem w ich dostarczeniu. Jeżeli zatem dostarczone towary lub wykonane usługi nie są wadliwe, lecz zostały zrealizowane nieterminowo, kara umowna wypłacona z tytułu opóźnienia podlega zaliczeniu do kosztów podatkowych (m.in. US w Brzegu w piśmie z 28 czerwca 2007 r., sygn. PD-415/INT/19/07/AL, US Warszawa Mokotów w piśmie z 9 lipca 2007 r., sygn. 1433/IP1/423/514/07/AG, US Poznań-Grunwald w piśmie z 12 marca 2007 r., sygn. AD-II-J-K/423/01/07).

Koszt uzyskania przychodów może stanowić także kara umowna wypłacona na skutek niewykonania zobowiązania. Jej zastrzeżenie w momencie zawierania umowy jest racjonalnym i logicznym narzędziem zabezpieczającym strony umowy. Natomiast wypłacenie kary umownej z tytułu niewykonania umowy logicznie zabezpiecza źródło przychodu, ponieważ podmiot, który umownych kar z tytułu niewykonania zobowiązania nie płaci, naraża się na utratę zaufania i wiarygodności u kontrahentów, co może skutkować utratą źródła przychodu (por. pismo Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 14 sierpnia 2007 r., sygn. 1472/ROP1/423-222/07/KUKM).

WAŻNE

W świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym wynika, że tylko niektóry kary umowne i odszkodowania nie są kosztem uzyskania przychodów. Przedsiębiorca, który zapłacił kontrahentowi karę umowną lub odszkodowanie przed zaliczeniem wypłaconej kwoty do kosztów podatkowych, powinien sprawdzić, czy rodzaj zapłaconej przez niego rekompensaty nie należy do katalogu kar i odszkodowań, które nie są uznawane za koszty. Przedsiębiorca, zaliczając do kosztów wypłaconą karę pieniężną lub odszkodowanie, powinien mieć również na uwadze ogólną zasadę dotyczącą kwalifikowania wydatków do kosztów, która zobowiązuje podatnika do wykazania związku ponoszonych kosztów z uzyskiwanymi przychodami

ODSZKODOWANIA WOLNE OD PIT

Wolne od podatku są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

• określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

• odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

• odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

• odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

• odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

• odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

• odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.

MAGDALENA MAJKOWSKA

magdalena.majkowska@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 21 ust. 1 pkt 3-3d, pkt 4, pkt 29, pkt 45, pkt 52, pkt 53, pkt 73, pkt 106, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93).


Źródło: Gazeta Prawna [Tygodnik Podatkowy] nr 106(2228), 2 czerwca 2008 r.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Kamil Szlachcic

Analityk Kredytowy Salomon Finance

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »