| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > W jakich sytuacjach wygasają zobowiązania podatkowe

W jakich sytuacjach wygasają zobowiązania podatkowe

Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego powoduje ustanie więzi prawnej łączącej podatnika z podmiotem uprawnionym do świadczenia podatkowego. Podstawowym sposobem wygasania zobowiązań podatkowych i jednocześnie najbardziej pożądanym z punktu widzenia fiskusa jest zapłata podatku. Jednak w świetle obowiązujących przepisów podatkowych zapłata podatku jest tylko jednym z wielu sposobów wygasania zobowiązań podatkowych.

Potrącenie

Kolejnym efektywnym sposobem wygasania zobowiązań podatkowych jest potrącenie. Potrącenie stanowi formę realizacji zobowiązania, która ma zastosowanie, w przypadku gdy dwie strony są równocześnie w stosunku do siebie dłużnikami i wierzycielami, a ich wierzytelności są przedmiotowo jednorodzajowe oraz wymagalne.

Zgodnie z art. 64 par. 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają na wniosek podatnika potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu ściśle określonej wierzytelności.

Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika zatem, że potrąceniu podlegają zarówno bieżące zobowiązania podatkowe, jak i zaległości podatkowe, w tym odsetki za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Wierzytelność podatnika wobec Skarbu Państwa musi jednak wynikać z innego tytułu aniżeli tytuł podatkowy. Może on mieć charakter cywilnoprawny, karnoprawny czy też administracyjnoprawny. Ordynacja podatkowa wprowadza zamknięty katalog wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, z którym może nastąpić potrącenie. Są to wierzytelności z tytułu:

• prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 kodeksu cywilnego,

• prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 kodeksu cywilnego,

• nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami,

• odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego,

• odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego,

• odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.

SPOSÓB ZALICZANIA ZAPŁATY

W praktyce zdarza się, że podatnik zobowiązany jest do zapłaty podatku z różnych tytułów, np. podatku dochodowego i VAT. Jeżeli w takiej sytuacji podatnik dokonując zapłaty nie wskaże, którego zobowiązania wpłata dotyczy, organ podatkowy zaliczy ją na poczet tego zobowiązania, które ma najwcześniejszy termin płatności. Wskazania takiego można dokonać np. w tytule przelewu. Zasada zaliczania wpłaty na poczet zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności odnosi się również do zaliczek na podatek oraz rat, na jakie rozłożono podatek lub zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę, jak też rat podatku.

Wyjaśnijmy, że art. 417 kodeksu cywilnego reguluje odpowiedzialność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego lub innej osoby prawnej wykonującej władzę publiczną z mocy prawa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działalnie lub zaniechania przy wykonywaniu tej władzy. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa. W dziedzinie prawa karnego potrącana wierzytelność powstaje natomiast z tytułu odszkodowania za niesłuszne skazanie albo oczywiście niesłuszne aresztowanie lub zatrzymanie, które regulowane jest przepisami art. 552-559 kodeksu postępowania karnego. Potrąceniu podlegają także wierzytelności z tytułu odszkodowania regulowanego przepisami ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. nr 34, poz. 149 z późn. zm.). Źródłem powstania wierzytelności wobec Skarbu Państwa dających prawo do potrącenia należności podatkowych są wreszcie wynikające z przepisów prawa administracyjnego wierzytelności z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Mówiąc o wywłaszczeniu ustawodawca odwołuje się do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Chodzi tu o wszystkie odszkodowania, o których mowa w rozdziale 5 ustawy. Ponieważ potrącenie może obejmować wyłącznie wierzytelności ściśle określone w Ordynacji podatkowej, nie podlega mu zatem np. nadpłata podatku (wyrok Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 1991 r., III SA ARN 26/91). To samo dotyczy przyznanej podatnikowi dotacji budżetowej (wyrok NSA z 11 lipca 1990 r., III SA 451/90).

Przepisy podatkowe dopuszczają także dokonanie potrącenia z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec państwowych jednostek budżetowych z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem że potrącenie dokonywane jest przez tego podatnika i z tej wierzytelności. Jeżeli potrącenie będzie skuteczne, jednostka budżetowa, której zobowiązanie zostało potrącone z wierzytelności podatnika, jest obowiązana wpłacić równowartość wygasłego podatku do organu podatkowego w terminie siedmiu dni od dnia dokonania potrącenia. Od niewpłaconej w terminie równowartości wygasłego podatku nalicza się odsetki za zwłokę. Wyjaśnijmy, że jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca odwołuje się wyłącznie do pojęcia państwowych jednostek budżetowych, zatem nie ma możliwości dokonania potrącenia z wierzytelności wobec gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych i innych form organizacyjnych sektora finansów publicznych.

WAŻNE

Przedawnieniu nie ulegają zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem lub hipoteką. Jednak po upływie terminu przedawniania mogą być one egzekwowane z przedmiotu hipoteki lub zastawu

Postępowanie w sprawie potrącenia może być wszczęte na wniosek podatnika lub z urzędu. O zastosowaniu potrącenia jako formy wygasania zobowiązań podatkowych zawsze decyduje organ podatkowy. Potrącenie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W przypadku, gdy wniosek o potrącenie złoży podatnik, organ podatkowy albo przychyli się do niego, albo wniosek odrzuci wydając stosowną decyzję. Postanowienie uwzględniające wniosek o potrącenie ma charakter deklaratoryjny, a potrącenie następuje z dniem złożenia wniosku. Postanowienie o potrąceniu wydane z urzędu ma charakter konstytutywny - potrącenie następuje od dnia wydania postanowienia. W przypadku gdy potrącenie nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej, kwotę wynikającą z potrącenia zalicza się proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu potrącenia pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Zemła

Dyrektor ds. rozwoju Equity Investments S.A. Ekspert w dziedzinie usług profesjonalnych i outsourcingu.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »