| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn

Ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn

W ustawie o podatku od spadków i darowizn mieszkanie nabyte w drodze spadku czy darowizny podlega odrębnemu zwolnieniu. Jeżeli podatnik nie chce lub nie może skorzystać ze zwolnienia w ramach tzw. zerowej grupy podatkowej, może wybrać tzw. ulgę mieszkaniową. Pozwala ona na wyłączenie z podstawy opodatkowania powierzchni mieszkania do 110 mkw. Jak w przypadku innych ulg, również i ta została obwarowana przez ustawodawcę określonymi warunkami. To właśnie ich spełnienie jest najczęstszą przyczyną sporów z fiskusem. Orzeczenia, w których sądy administracyjne spory te rozwiązują, mogą być bardzo cenną wskazówką dla innych podatników, zwłaszcza że w wielu orzeczeniach sądy nie kierują się literalnym brzemieniem przepisów, ale wykładnią celowościową.

Umowa nie wystarczy, by ustalić wartość służebności

SENTENCJA

Oparcie się przez organy podatkowe wyłącznie na treści aktu notarialnego było niewystarczające. Organy podatkowe nie mogły właściwie ocenić materiału dowodowego zebranego w sprawie i stwierdzić, czy wartość służebności nie stanowi podstawy do odliczenia jako ciężaru darowizny, bez poznania intencji stron i celu umowy darowizny.

Wyrok WSA w Krakowie z 10 grudnia 2007 r., niepublikowany

SYGN. AKT I SA/Kr 1937/06

UZASADNIENIE

Rodzice zawarli z synami umowę darowizny nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 170 mkw. wraz z ustanowieniem dożywotniej, bezpłatnej służebności mieszkania. Od darowizny notariusz pobrał podatek w łącznej kwocie 1310,40 zł.

Organy podatkowe uznały, że podatek pobrano w zaniżonej wysokości. Dlatego orzeczono o odpowiedzialności płatnika.

W wyniku odwołania decyzja organu I instancji była dwa razy uchylana. Ostatecznie jednak orzeczono na niekorzyść notariusza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił jednak jego skargę. W ocenie sądu nieuzasadnione jest nieuwzględnienie przy obliczeniu podstawy opodatkowania ustanowionej służebności mieszkania, a podstawę opodatkowania darowizny powinna stanowić wartość nabytych praw po potrąceniu ciężaru w postaci służebności. Skarżący podnosił, że jeśli w umowie darowizny została przez obdarowanych ustanowiona służebność osobista na rzecz darczyńców w formie prawem przewidzianej, a darczyńcy jednocześnie wyrazili na to zgodę, to bez wątpienia służebność ta została ustanowiona w wyniku nałożonego obowiązku.

W ocenie organów podatkowych obdarowani nie zostali obciążeni żadnymi obowiązkami związanymi z darowizną. Natomiast już po przyjęciu nieobciążonej darowizny obdarowani dokonali ustanowienia służebności na rzecz darczyńców, a tym samym samodzielnie zadysponowali co do prawa korzystania z nabytej nieruchomości. Zatem ustanowienie służebności po przyjęciu darowizny powoduje, że wartość służebności nie stanowi podstawy do jej odliczenia jako ciężaru darowizny.

Sąd przypomniał, że podstawę opodatkowania stanowi tzw. czysta wartość, tj. wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, po potrąceniu długów i ciężarów. Pojęcie ciężaru ulega rozszerzeniu o obciążenia z tytułu wykonania polecenia lub zapisu, a także o przypadki określone w ust. 3 art. 7 ustawy. Skoro art. 7 ust. 2 nie zawiera definicji polecenia lub zapisu, należy posługiwać się w tej kwestii definicjami podanymi w przepisach kodeksu cywilnego. Zapis jest instytucją prawa spadkowego (art. 968 k.c.). Natomiast polecenie może odnosić się zarówno do rozporządzeń na wypadek śmierci (art. 982 k.c.), jak również do darowizny (art. 893 k.c.).

W ocenie sądu nie jest możliwe prawidłowe dokonanie oceny skutków podatkowych dokonanej darowizny wraz z ustanowioną służebnością bez poznania intencji i zamiaru stron umowy darowizny. Sama umowy darowizny nie przesądza bowiem o trafności stanowiska organów podatkowych. Sąd zauważył, że na podstawie art. 65 par. 2 k.c. w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Skoro więc jednym aktem notarialnym, sporządzonym w tym samym dniu, w tym samym momencie, objętych jest kilka czynności prawnych, to dokonywane są one równocześnie, a tylko forma aktu notarialnego wymaga pewnej logicznej kolejności zapisania dokonywanych czynności prawnych. Nie może zatem ostać się samo stanowisko organów podatkowych, że w niniejszej sprawie ustanowienie służebności nastąpiło po przyjęciu darowizny, skoro w tym samym akcie notarialnym doszło do zawarcia umowy darowizny oraz ustanowienia służebności na rzecz darczyńców.

W decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przypadku gdy w tym samym akcie notarialnym dochodzi do zawarcia umowy darowizny nieruchomości oraz ustanowienie służebności na rzecz darczyńcy, należy ustalić, czy ustanowienie służebności następuje na życzenie darczyńcy. Aby to ustalić i dokonać właściwej wykładni całej treści spornej umowy darowizny, organy podatkowe prowadzące postępowanie powinny przesłuchać strony umowy darowizny. Oparcie się przez organy podatkowe wyłącznie na treści aktu notarialnego było niewystarczające. Organy podatkowe nie mogły właściwie ocenić materiału dowodowego zebranego w sprawie i stwierdzić, czy wartość służebności nie stanowi podstawy do odliczenia, jako ciężaru darowizny, bez poznania intencji stron i celu umowy darowizny.

OPINIA

STANISŁAW WALENTA

radca prawny, doradca podatkowy kierujący zespołem prawa podatkowego z kancelarii Krawczyk i Wspólnicy

Podatek od spadków i darowizn obliczany jest według wskazanych w ustawie z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn stawek od wartości podstawy opodatkowania. Stosownie do przepisu art. 7 ust. powyższej ustawy podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych przez podatnika rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów - tzw. czysta wartość. Czystą wartość ustala się według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jednocześnie w ustępie 2 wskazanego przepisu ustawodawca przewidział, że jeżeli spadkobierca i zapisobierca lub obdarowany został obciążony obowiązkiem wykonania polecenia lub zapisu, wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar spadku (zapisu) lub darowizny, o ile polecenie zostało wykonane. Powyższe terminy użyte w ustawie podatkowej są instytucjami prawa cywilnego i jako takie powinny podlegać wykładni zgodnej ze stosownymi regulacjami kodeksu cywilnego. W przedmiotowym orzeczeniu sąd słusznie zatem wskazał, że dla oceny skutków podatkowych zawartej przez strony umowy darowizny, na podstawie art. 65 par. 2 kodeksu cywilnego, w umowie tej należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Zielona Linia

Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »