Minister finansów w drodze rozporządzenia może zwolnić czasowo niektóre grupy podatników, a także niektóre czynności z obowiązku stosowania kas i z upoważnienia tego korzysta wydając lub nowelizując kolejne rozporządzenia w tej sprawie. Przewidują one np. zwolnienia podmiotowe odnoszące się do wielkości obrotu podlegającego obowiązkowi ewidencji, zwolnienia przedmiotowe czynności określonych w załączniku do rozporządzenia. Istnieje jednak grupa czynności, do których nie mają zastosowania żadne zwolnienia. Według rozporządzenia ministra finansów w sprawie kas rejestrujących, które weszło w życie 1 lipca, należą do nich, podobnie jak dotychczas, m.in. przewozy taksówkarskie oraz regularne i nieregularne przewozy pasażerskie, dostawa podzespołów i części do samochodów, dostawa sprzętu telekomunikacyjnego, elektronicznego i fotograficznego, sprzedaż paliw płynnych (w tym LPG).

Ustawodawca postanowił, pod pewnymi warunkami, zrefundować przedsiębiorcom wydatek na zakup kas fiskalnych. Podatnicy, którzy rozpoczynają ewidencjonowanie obrotu i kwot VAT przy użyciu kasy fiskalnej, mogą odliczyć od podatku należnego kwotę wydatkowaną na zakup kasy w wysokości 50 proc. ceny zakupu netto, jednak nie więcej niż 2,5 tys. zł. Odliczenie to może nastąpić najwcześniej w rozliczeniu za miesiąc (kwartał) rozpoczęcia ewidencjonowania obrotu. Warunkiem odliczenia jest złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zgłoszenia o liczbie kas i miejscu ich używania. Kolejnymi, ważnymi warunkami do odliczenia wydatku poniesionego w związku z zakupem kasy fiskalnej są rozpoczęcie ewidencji zgodnie z obowiązującym podatnika terminem oraz dokonywania ewidencji przy użyciu kasy rejestrującej spełniającej kryteria i warunki techniczne.

Ustawa o VAT przewiduje sankcję dla podatników naruszających obowiązek ewidencji przy użyciu kasy fiskalnej. Stwierdza, że podatnicy tacy tracą prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę stanowiącą równowartość 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Choć nie wynika to wprost z treści przepisu, zgodnie z orzecznictwem, sankcja ta dotyczy wyłącznie kwot podatku naliczonego, związanego ze sprzedażą niezaewidencjonowaną, mimo istnienia takiego obowiązku (a nie globalnej kwoty podatku naliczonego). Jeśli podatnik nie pomniejszył podatku naliczonego o kwotę sankcji i dokona tego organ podatkowy w rezultacie przeprowadzonej kontroli, powstałe w ten sposób zaległości nie upoważniałyby jednak organu do ustalenia ponadto 30-proc. dodatkowego zobowiązania podatkowego (tzw. sankcji). Sankcja za brak ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej oraz sankcja w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego nie mogą się kumulować.

Na marginesie, sankcja w postaci utraty prawa do odliczenia 30 proc. podatku naliczonego w związku z brakiem ewidencji sprzedaży za pomocą kas rejestrujących wydaje się niezgodna z prawem wspólnotowym, które nie zezwala na wprowadzenie generalnych ograniczeń (wyłączeń) prawa do odliczenia podatku naliczonego nieodnoszących się do konkretnych towarów i usług (zob. wyrok ETS C-434/03).

W przypadku dokonywania sprzedaży z pominięciem obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kasy rejestrującej należy się również liczyć z ryzykiem odpowiedzialności karnej skarbowej.

MAREK WOJDA
doradca podatkowy, Baker & McKenzie Doradztwo Podatkowe

PODSTAWA PRAWNA

- Art. 111 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).