Księgowość

Zamów za darmo czasopisma dla księgowych!

Polecamy:
Znajdujesz się: Księgowość » Poradniki

Poradniki

Jak księgować środki trwałe

Środki trwałe w księgach rachunkowych jednostki

Pomiędzy ujęciem księgowym a ujęciem podatkowym występują znaczne różnice. Dotyczą one wielu obszarów uregulowań, począwszy od definicji środków trwałych, poprzez ustalanie ich wartości początkowej i utraty wartości, skończywszy zaś na zasadach dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Prawo podatkowe reguluje w sposób szczegółowy wszelkie kwestie dotyczące środków trwałych, czego efektem jest mała elastyczność na zmiany zachodzące w stosowanych przez jednostki gospodarcze rozwiązaniach biznesowych. W wyniku tego braku elastyczności powstaje w praktyce wiele problemów interpretacyjnych. W tym zakresie prawo bilansowe wydaje się znacznie lepiej dostosowane do ujmowania i prezentowania dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej, bez konieczności ciągłej zmiany przepisów prawa. Dzieje się tak dlatego, że prawo bilansowe stanowi raczej zbiór wytycznych, których celem jest zapewnienie rzetelnej prezentacji stanu i wyników jednostki gospodarczej. Opracowanie ma na celu wszechstronne przedstawienie problematyki ujęcia środków trwałych w prawie bilansowym i podatkowym.

Co to są środki trwałe
Inaczej środki trwałe definiuje ustawa o rachunkowości, a inaczej ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych.
Definicja środków trwałych zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 208, poz. 1540).
Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, do środków trwałych nie zalicza się takich aktywów, które zostały nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów lub uzyskania z nich innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej. Między innymi chodzi tu o nieruchomości, które nie są użytkowane przez jednostkę, ale zostały nabyte w celu osiągnięcia wspomnianych korzyści. Tego typu składniki aktywów zaliczane są do inwestycji (więcej w dalszej części opracowania).
Ustawowa definicja środków trwałych zawiera w sobie pojęcie aktywów. Określa je art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy o rachunkowości.
Aktywa są to zasoby majątkowe, które spełniają łącznie następujące warunki:
• są kontrolowane przez jednostkę,
• ich wartość jest wiarygodnie określona,
• powstały w wyniku przeszłych zdarzeń,
• spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.
Warunek pierwszy przesądza o tym, że zasób majątkowy jest kontrolowany przez jednostkę gospodarczą wtedy, kiedy jest ona uprawniona do uzyskiwania przyszłych korzyści ekonomicznych powstających za przyczyną danego składnika majątkowego i ponadto jest w stanie ograniczyć dostęp do tych korzyści osobom trzecim. Z punktu widzenia prawa bilansowego sprawowanie kontroli nad określonym zasobem majątkowym nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa własności do niego. Przykładem mogą być zasoby majątkowe używane przez jednostkę na podstawie umów najmu, dzierżawy czy leasingu. W odniesieniu do środków trwałych oddanych do odpłatnego używania lub pobierania pożytków na czas oznaczony na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze (np. leasing), środki trwałe zalicza się do aktywów jednej ze stron (finansującego lub korzystającego), zgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości.
Drugim, kluczowym - określonym przez ustawę o rachunkowości - kryterium uznania danego zasobu majątkowego za składnik aktywów jest możliwość wiarygodnego określenia jego wartości. Wiarygodność wyceny rozumiana jest jako możliwość przypisania zasobowi majątkowemu ceny nabycia, kosztu wytworzenia lub innej wartości, którą można wiarygodnie ustalić. Aby dokonana wycena była wiarygodna, należy przestrzegać takich zasad, jak: wierne odzwierciedlenie transakcji i zdarzeń; zapewnienie bezstronności i kompletności danych oraz stosowanie przewagi treści ekonomicznej nad formą prawną; przestrzeganie zasady ostrożnej wyceny. W pewnych sytuacjach wartość składnika aktywów musi być szacowana, jednakże stosowanie rozsądnych oszacowań stanowi zasadniczy element procesu sporządzania sprawozdań finansowych i nie podważa samo w sobie wiarygodności tych sprawozdań. W przypadku gdy dokonanie wiarygodnego szacunku nie jest możliwe, dana pozycja nie powinna być ujawniana w bilansie.
Trzecim kluczowym kryterium, pozwalającym uznać zasób majątkowy za składnik aktywów jest to, że powstał on w wyniku zdarzeń przeszłych. Jednostki gospodarcze uzyskują zazwyczaj aktywa w drodze ich zakupu lub poprzez ich wytworzenie, ale nie jest też wykluczona możliwość powstania składnika aktywów w wyniku innego rodzaju transakcji lub zdarzeń (np. aktywa otrzymane w drodze darowizny). Należy jednak pamiętać, że transakcje, które się przewiduje bądź planuje w przyszłości, nie powodują same w sobie - do momentu ich wystąpienia - powstania składnika aktywów.
Czwartym warunkiem zaliczenia zasobu majątkowego do składnika aktywów jest uzyskiwanie w przyszłości korzyści ekonomicznych. Jedną z form tych korzyści jest zwiększanie wartości aktywów albo zmniejszanie wartości zobowiązań, które doprowadzają do wzrostu wartości kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w sposób inny niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli. Osiąganie przyszłych korzyści ekonomicznych ze składnika aktywów może zostać zrealizowane poprzez: użytkowanie składnika (np. do wytwarzania produktów lub usług przeznaczonych na sprzedaż); zamianę na inne składniki aktywów; wykorzystanie aktywów do spłaty zobowiązań czy też wydanie właścicielom jednostki.
Odczytując ustawową definicję środków trwałych, należy także zwrócić uwagę na fakt, że każdy środek trwały musi spełniać warunki uznania za składnik rzeczowych aktywów trwałych bądź stanowić element majątku zrównany z rzeczowymi aktywami trwałymi (np. prawo wieczystego użytkowania gruntów). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o rachunkowości, przez aktywa trwałe rozumie się takie aktywa jednostki, które nie są zaliczane do jej aktywów obrotowych. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 18 i 19 ustawy, przez aktywa obrotowe (w odniesieniu do aktywów rzeczowych) rozumie się: materiały nabyte w celu zużycia na potrzeby własne; wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi) zdatne do sprzedaży lub w toku produkcji; półprodukty oraz towary nabyte w celu odsprzedaży w stanie nieprzetworzonym, które są przeznaczone do zbycia bądź zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności, jeżeli trwa on dłużej niż 12 miesięcy.
Dalsza część definicji środków trwałych potwierdza powyższe przepisy, gdyż stanowi, że przewidywany okres ekonomicznej użyteczności środków trwałych musi być dłuższy niż rok. W szczególności - według definicji zawartej w ustawie o rachunkowości - do środków trwałych zalicza się:
• nieruchomości - w tym grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu, budynki i budowle, w tym także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
• maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy,
• ulepszenia w obcych środkach trwałych,
• inwentarz żywy.
Ustawa o rachunkowości nie podaje w definicji środków trwałych żadnych progów wartościowych. Nie oznacza to jednak, że jednostka powinna ujmować jako środki trwałe wszystkie składniki majątkowe spełniające kryteria tej definicji. Wskazują na to dwa dalsze przepisy ustawy. Pierwszy z nich zawarty jest w art. 4 ust. 4. Przepis ten stanowi, że w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości jednostka może stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na realizację obowiązku rzetelnej i jasnej prezentacji sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego. Drugi przepis (art. 8 ust. 1) wskazuje, że dokonując wyboru rozwiązań dopuszczonych ustawą i dopasowując je do potrzeb jednostki, należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności.
ZAPAMIĘTAJ
Przez środki trwałe rozumie się rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki.
ZAPAMIĘTAJ
Ustawowy katalog środków trwałych nie jest katalogiem zamkniętym, a więc nie ogranicza się jedynie do wymienionych w nim pozycji.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 » koniec


W poradniku:

Jak księgować środki trwałe

Inne poradniki


  • n
  • p
Infor.pl:
Serwisy:
Czasopisma:
dla przedsiębiorców:
INFOR System:
INFORLEX.PL
Oferta 2012:
Twoje Finanse:
Holding: