Inwentaryzacja aktywów i pasywów

Kiedy przeprowadzić inwentaryzację towarów

Jednostka wartość zakupu towarów odnosi w koszty w momencie ich sprzedaży. Czy w związku z tym może przeprowadzić inwentaryzację 30 listopada br.?

EWA SOBIŃSKA

biegły rewident, prezes zarządu ABES Audyt

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości jednostka przeprowadza na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację towarów klasyfikowanych do rzeczowych składników aktywów obrotowych, drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic.

Inwentaryzacja musi być przeprowadzana w określonym czasie. Termin i częstotliwość inwentaryzacji (art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy) uważa się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku, ustalenie zaś stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury - przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych, przy czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym.

Wyjątkiem jest inwentaryzacja towarów, których wartość jest odpisywana w koszty na dzień ich zakupu, połączona z ustalaniem stanu tych składników aktywów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu. Musi ona być przeprowadzona nie później niż na dzień bilansowy.

Należy zwrócić uwagę, że istnieje możliwość przeprowadzania inwentaryzacji towarów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową, raz w ciągu dwóch lat.

Terminy i częstotliwość inwentaryzacji zapasów, jak również wszystkie wprowadzane zmiany w tym zakresie, powinny być określone w dokumentacji opisującej zasady (politykę) rachunkowości w jednostce i w instrukcji inwentaryzacyjnej.

W opisanym przypadku inwentaryzację można przeprowadzić 30 listopada (przy założeniu, że rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy). Na dzień 31 grudnia rzeczywiste ustalenie stanu towarów następuje poprzez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury ilości i wartości towarów przyjętych i wydanych z magazynu (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu a dniem bilansowym na podstawie np. dokumentów magazynowych.

Następnym etapem spisu jest wycena i ustalenie wartości spisanych z natury składników. Zasadą jest, że zapasy towarów wycenia się według cen nabycia, chociaż zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości jednostki mogą wyceniać towary w cenach zakupu, jeżeli nie zniekształca to stanu aktywów oraz wyniku finansowego. Po dokonaniu wyceny należy ustalić różnice inwentaryzacyjne, przyczyny ich powstania oraz propozycje ich rozliczenia. Wszystkie ujawnione w toku inwentaryzacji różnice (zaakceptowane przez kierownika jednostki) należy rozliczyć w księgach rachunkowych roku obrotowego.

Zgodnie z zasadą ostrożności (art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy o rachunkowości) wycena towarów nie może następować po cenach wyższych od cen sprzedaży, co może powodować w wyniku utraty wartości użytkowej towarów dokonanie odpisów aktualizujących w koszty działalności (pozostałe koszty operacyjne) niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i zmniejszenia wartości towarów w aktywach. Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn całkowicie lub częściowo zostanie przywrócona wartość towarów w przyszłych okresach sprawozdawczych, od których uprzednio dokonano odpisów aktualizujących, to powinno się wystornować odpowiednią część tych odpisów w korespondencji z pozostałymi przychodami operacyjnymi niebędącymi przychodami podatkowymi.

(AP)