PESEL zamiast NIP. Nowe zasady podawania danych identyfikacyjnych osób ubezpieczonych i podatników

Nowe zasady podawania danych identyfikacyjnych osób ubezpieczonych i podatników

PESEL - jedynym identyfikatorem podatkowym

Od 1 września br. identyfikatorem podatkowym, obok NIP, jest numer PESEL, który podatnicy (pracownicy/zleceniobiorcy) mają obowiązek podawać na żądanie m.in. płatników. Płatnicy są natomiast zobowiązani podawać numer PESEL organom podatkowym na dokumentach związanych z wykonywaniem zobowiązań podatkowych, do których poboru są zobowiązane organy podatkowe lub celne.

Od 1 stycznia 2012 r. zostanie zniesiony numer identyfikacji podatkowej (NIP) nadany osobom fizycznym objętym rejestrem PESEL, nieprowadzącym działalności gospodarczej lub niebędącym zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług. Od tego dnia jedynym identyfikatorem podatkowym tych osób będzie numer PESEL. A zatem wówczas straci ważność NIP pracowników jako osób nieprowadzących działalności gospodarczej. Natomiast NIP nadany płatnikowi na podstawie dotychczasowych przepisów nadal pozostaje ważny.

Bez obowiązku pośredniczenia w uzyskaniu NIP

Od 1 stycznia 2012 r. płatnicy nie dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego osób nieposiadających NIP. Uchylenie przepisu, który nakładał taki obowiązek (art. 8 ustawy o o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników), jest związane z terminem wprowadzania rozwiązań w zakresie uzyskiwania danych ewidencyjnych z rejestru PESEL. W warunkach uzyskiwania danych z rejestru PESEL i stosowania numeru PESEL do celów podatkowych jako identyfikatora podatkowego, obowiązki płatników w tym zakresie staną się bezprzedmiotowe.

Natomiast na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2011 r. podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego za pośrednictwem płatnika, który:

• pobiera zaliczki miesięczne, dokonując zmniejszenia kwot pobieranych zaliczek lub

• dokonuje rocznego rozliczenia podatku, a nie dokonywał zmniejszenia kwot zaliczek, lub

• pobiera zaliczkę wyłącznie od dochodu z tytułu umowy o dzieło lub umowy zlecenia.

Płatnik nie ma obowiązku zgłoszenia identyfikacyjnego, jeżeli podatnik sam wystąpił o numer NIP. Zatem do czasu wejścia w życie nowych przepisów płatnik będzie miał nadal obowiązek pośredniczyć w zakresie uzyskania NIP dla nowo zatrudnianych pracowników i zleceniobiorców (wykonawców) nieposiadających tego numeru.

Od 1 września br. odstąpiono od wydawania decyzji administracyjnej w sprawie nadania NIP. Decyzję w tym zakresie zastąpiło potwierdzenie nadania NIP wydawane przez naczelnika urzędu skarbowego.

NIP tylko wtedy, gdy taki wymóg wynika z przepisu prawa

W okresie od 1 września do 31 grudnia 2011 r. osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące zarejestrowanymi podatnikami VAT nie muszą wykazywać NIP na składanych przez siebie formularzach. Nie dotyczy to jednak płatników. Zatem składając w tym okresie formularze dotyczące tych osób płatnicy mogą żądać przedstawienia NIP, jeżeli taki wymóg wynika z przepisu prawa.

Wymagana aktualizacja danych

Od 1 stycznia 2012 r. do aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu identyfikacyjnym, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych, zobowiązani są podatnicy VAT lub podatku akcyzowego i podatnicy (z wyłączeniem jak wyżej) oraz płatnicy podatków podlegający obowiązkowi ewidencyjnemu, a także płatnicy składek ubezpieczeniowych, niepodlegający obowiązkowi ewidencyjnemu jako podatnicy ani jako płatnicy podatków. Ponadto w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem VAT, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub w innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym.

Podstawa prawna:
• ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 171, poz. 1016),

• art. 2 ust. 3 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm.),

• art. 31a ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

Joanna Goliniewska

specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych

Krzysztof Rustecki

ekspert w zakresie prawa podatkowego i rozliczenia pracowników

źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń