Relacja z ostatniego spotkania Klubu Kadrowego
Na Klubie Kadrowego była obecna prawie cała redakcja Monitora Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Na początku spotkaniu Klubu została przeprowadzona ankieta
Redaktor naczelna Marzena Nikiel przedstawiła prelegentkę Klubu Kadrowego Annę Welsyng
Wykład eksperta był wzbogacony projekcją multimedialną
Spotkanie Klubu Kadrowego było poświecone podatkowemu rozliczeniu rocznemu pracowników
Po raz pierwszy spotkanie Klubu Kadrowego było nagrywane przez INFOR TV
Uczestnicy spotkania z zainteresowaniem słuchali wykładu eksperta
5. Klub Kadrowego: podatkowe rozliczenie roczne osób zatrudnionych
Pierwsze w 2008 r. spotkanie Klubu Kadrowego było poświęcone problematyce budzącej na początku tego roku bardzo duże zainteresowanie i wątpliwości - podatkowym rozliczeniom rocznym pracowników i współpracowników. Spotkanie prowadziła radca prawny i doradca podatkowy pani Anna Welsyng.
Pracownicy działów płac i księgowości zatrudnieni u płatników podatku dochodowego od osób fizycznych w tym roku po raz pierwszy (do końca stycznia) mieli obowiązek przekazać do urzędów skarbowych deklaracje roczne o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R i o pobranym podatku zryczałtowanym PIT-8AR.
Wynika to z faktu - jak podkreślała prowadząca spotkanie - że od 1 stycznia 2007 r. nie ma już obowiązku składania przez płatników deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy od łącznej kwoty dokonanych wypłat i od łącznie pobranego podatku zryczałtowanego. Zniesione formularze PIT-4 i PIT-8A zastąpiły wspomniane wyżej deklaracje roczne.
Omawiając wzory nowych deklaracji PIT, radca Welsyng zwróciła uwagę na obowiązek podania numeru PESEL w danych identyfikacyjnych płatnika. Obowiązek ten dotyczy oczywiście płatników - osób fizycznych (osoby prawne i jednostki organizacyjne podają REGON) i wiąże się z planami resortu finansów dotyczącymi zmiany systemu identyfikacji podatników. Planowana jest bowiem likwidacja numeru NIP dla podatników i płatników będących osobami fizycznymi. Te podmioty mają się posługiwać w przyszłości wyłącznie numerem PESEL.
W świetle nowych przepisów, deklarację PIT-4R składają m.in.:
- zakłady pracy,
- podmioty wypłacające wynagrodzenia za działalność wykonywaną osobiście (w szczególności z umów zlecenia i umów o dzieło),
- podmioty wypłacające należności z tytułu praw majątkowych (w tym praw autorskich),
Z kolei deklarację PIT-8AR składają płatnicy zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych m.in. od:
- wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagród związanych ze sprzedażą premiową,
- świadczeń otrzymywanych przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy,
- jednorazowych odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia wypłacanych żołnierzom zwalnianym z zawodowej służby wojskowej,
- wypłat dokonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobom zagranicznym z tytułu działalności osobistej oraz z odsetek, z praw autorskich lub z praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych itp.
Obydwie deklaracje za poprzedni rok płatnicy są zobowiązani złożyć do końca stycznia.
Nie będzie kary, jeśli płatnik okaże czynny żal
Znosząc obowiązek składania comiesięcznych deklaracji PIT-4 ustawodawca odebrał płatnikom prawo do korekty bieżących wpłat. To spowodowało zaniepokojenie wielu firm. Problem dotyczył rozliczonych i wpłaconych w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy, które w wyniku błędów zostały zaniżone. To mogłoby narażać płatników na odpowiedzialność karną skarbową za błędy sprzed roku, które ujawniłyby się dopiero przy składaniu deklaracji rocznej. Zgodnie bowiem z Kodeksem karnym skarbowym (art. 16a), aby nie ponieść kary za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe (jakim jest np. zaniżenie zobowiązania podatkowego, którym jest także zaliczka na podatek dochodowy), płatnik musi złożyć korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i uiścić w odpowiedniej wysokości podatek (wraz z odsetkami, gdy wystąpią). Likwidując obowiązek składania deklaracji ustawodawca zabrał jednocześnie płatnikom prawo wynikające z powyższego przepisu (nie mogą oni dopełnić warunku z niego wynikającego - złożyć korekty deklaracji w trakcie roku, gdyż deklaracji takiej nie ma).
Prelegentka wskazała rozwiązanie tego problemu. Jest nim tzw. czynny żal, uregulowany w art. 16 Kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Oznacza to, że w razie błędów każdy z płatników może złożyć stosowne wyjaśnienie na piśmie w urzędzie skarbowym oraz opłacić brakującą zaliczkę. Tym samym zwolni się on od odpowiedzialności.
Obowiązek zgłoszenia osoby odpowiedzialnej za rozliczenia
Każdą deklarację - jako dokument podatkowy - powinna wypełnić osoba odpowiedzialna w firmie za sprawy finansowe.
- Co zrobić, gdy pracodawca nie wyznaczył takiej osoby? - padło pytanie z sali. Radca Welsyng odniosła się do tego przypadku bardzo krytycznie. Przypomniała, że obowiązkiem płatnika będącego osobą prawną jest zgłoszenie do właściwego urzędu skarbowego osoby odpowiedzialnej za przygotowywanie i podpisywanie deklaracji podatkowych. Niedopełnienie tego obowiązku w terminie pierwszej wpłaty zaliczki lub podatku jest wykroczeniem skarbowym. Takim samym wykroczeniem jest niezgłoszenie urzędowi zmiany na stanowisku osoby odpowiedzialnej w terminie 14 dni od daty zaistnienia zmiany (np. zwolnienia z pracy osoby odpowiedzialnej). Zgłoszenie osoby odpowiedzialnej po upływie powyższych terminów powinno być poprzedzone stosownym wyjaśnieniem, dlaczego wystąpiło opóźnienie. Niezależnie od tego w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że gdy u danego pracodawcy nie ma w ogóle wyznaczonej osoby odpowiedzialnej za rozliczenia, wówczas taką osobą zawsze jest prezes zarządu albo osoba będąca kierownikiem danej jednostki.
- Czy taka osoba musi mieć koniecznie uprawnienia, np. biegłego rewidenta? - pytała kolejna z uczestniczek Klubu. Odpowiedź prelegentki była jednoznaczna - nie ma takiego obowiązku. To pracodawca będzie decydował, który z jego pracowników będzie za te sprawy odpowiadał.
Problemy z ulgą prorodzinną i PIT-11
Złożenie pracodawcy do 10 stycznia danego roku formularza PIT-12 oznacza, że pracownik przerzuca na pracodawcę obowiązek rozliczenia podatkowego. Nie jest to jednak równoznaczne z rezygnacją z ulgi prorodzinnej. W takim przypadku, aby pracownik mógł z niej skorzystać, powinien wraz z deklaracją PIT-12 złożyć pisemne oświadczenie określające zamiar skorzystania z ulgi, liczbę i dane dzieci. Prelegentka wskazała, że odliczenia ulgi prorodzinnej dokonuje wówczas płatnik w poz. 78 części H.2. deklaracji PIT-40.
Ważną kwestią poruszoną w trakcie dalszej części spotkania było też samodzielne rozliczanie się podatników. Nikt nie powinien traktować kwot wpisanych do formularza
PIT-11, jaki otrzymuje od swojego pracodawcy, za niepodważalne - podkreśliła prelegentka. Dotyczy to przede wszystkim kosztów uzyskania przychodów. W niektórych sytuacjach wskazane w PIT-11 koszty mogą być za niskie, np. gdy pracownik dojeżdża do pracy z innej miejscowości. Płatnik, któremu pracownik nie złożył stosownego oświadczenia, nie wykaże tego w PIT-11, ale i tak przysługują mu koszty podwyższone lub udokumentowane, faktycznie poniesione z tytułu dojazdów. Inaczej jego podatek będzie zawyżony. Odwrotna sytuacja zajdzie, gdy jedna osoba jest zatrudniona u kilku pracodawców. Wtedy koszty podatkowe nie sumują się, ale są określone w stałej wysokości w przepisach ustawy podatkowej. Pracodawcy potrącają "swoje" koszty, ale pracownik będzie mógł podać w rozliczeniu rocznym tylko ustawowy limit kosztów.
Monika Kozakiewicz
