Ewidencja barteru przeprowadzana jest na podstawie wystawionej (sprzedaż) oraz otrzymanej (zakup) faktury na zasadach ogólnych. Ważne jest, aby wartość transakcji równoważyła się. Podstawową zasadą w umowie barterowej jest bowiem wzajemna wymiana towarów bądź usług o równej wartości.

Fiskus może kwestionować bartery

Szczególną uwagę należy zwrócić na wymianę barterową między jednostką krajową i zagraniczną. Ponieważ nie dojdzie tu do zapłaty w walutach obcych, nie powinny powstać także różnice kursowe. Wynika to z tego, że do wyceny należy zastosować jednolicie ten sam kurs waluty, który zastosowano w pierwszym wystawionym dokumencie potwierdzającym zrealizowanie dostawy. Jak bowiem podaje się w literaturze przedmiotu, w transakcjach barterowych waluta obca określona w umowie lub ta, po której następuje wycena transakcji, służy jedynie do ustalenia wartości kompensujących się wzajemnie dostaw w naturze.

Tabela. Wycena zagranicznych transakcji barterowych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Możliwa jest również wycena transakcji zagranicznych objętych umową barterową według ogólnych zasad. W takim przypadku w momencie kompensaty powstanie różnica kursowa odnoszona na przychody lub koszty finansowe. Ustawy podatkowe nie regulują tej kwestii, jednak różnice kursowe powstałe w ten sposób powinny być raczej uznawane dla celów podatkowych. Jednak warto wystąpić z zapytaniem w tej sprawie do właściwego urzędu skarbowego.

Podatkowe skutki umów barterowych

Przykład 1

Pomiędzy spółkami krajowymi (A i B) została zawarta umowa barterowa. Przewiduje ona, że strony świadczą wzajemnie dostawę towarów.

Wartość świadczeń wynikających z umowy opiewa na kwotę 20 000 zł.

Spółka A zobowiązała się do dostawy towaru za 20 000 zł, który nabyła za kwotę 15 000 zł. Spółka B dostarcza w zamian inny towar również o wartości 20 000 zł.

Ewidencja księgowa

1. Faktura sprzedaży wystawiona kontrahentowi B:

Wn "Rozrachunki z odbiorcami" 20 000,00

Ma "VAT należny" 3 606,56

Ma "Przychody ze sprzedaży" 16 393,44

2. Koszt własny sprzedaży:

Wn "Koszt własny sprzedaży" 15 000,00

Ma "Towary" 15 000,00

3. Faktura zakupu otrzymana od kontrahenta B:

Wn "Rozliczenie zakupu" 16 393,44

Wn "VAT naliczony" 3 606,56

Ma "Rozrachunki z dostawcami" 20 000,00

4. Przyjęcie towaru do magazynu:

Wn "Towary" 16 393,44

Ma "Rozliczenie zakupu" 16 393,44

5. PK - rozliczenie sald figurujących na kontach zespołu 2 - kompensata:

Wn "Rozrachunki z dostawcami" 20 000,00

Ma "Rozrachunki z odbiorcami" 20 000,00

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.