| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Ewidencja księgowa > Umowa zastawnicza a odpis aktualizujący

Umowa zastawnicza a odpis aktualizujący

Spółka z o.o. utworzyła odpis na należności od dłużnika. W wyniku zawartego porozumienia ustalono, że zostanie podpisana umowa zastawnicza (zastaw rejestrowy). Spółka złoży wniosek o wpis przedmiotu zastawu (samochód zastawcy - dłużnika) do rejestru zastawów. Na co zwrócić uwagę przy zawieraniu umowy oraz jak ująć w księgach rachunkowych powyższe zdarzenie? Czy utworzony odpis należy rozwiązać pod datą wpisu przez sąd gospodarczy do rejestru zastawów czy w momencie ewentualnego przejęcia zastawu bądź spłaty należności przez dłużnika?

Jeśli kwestionowana należność lub należność, z którą dłużnik zalega, jest zabezpieczona gwarancją lub inną formą, to jednostka może nie tworzyć na wartość objętą zabezpieczeniem odpisu aktualizującego. Jeżeli jednak odpis został utworzony i dopiero później zawarto umowę zastawniczą, to bezpieczniej jest go nie rozwiązywać.

Aby móc rozwiązać odpis aktualizujący wartość należności, powinny wystąpić przesłanki pozwalające na jego rozwiązanie. Zawarcie umowy zastawniczej nie przesądza o spłacie zaległej należności, dlatego nie powinno się rozwiązywać odpisu. Może to nastąpić dopiero w momencie przejęcia zastawu bądź spłaty należności przez dłużnika.

Przy rozliczeniu zaległej należności trzeba porównać jej wartość z wartością zastawu, np. z wartością samochodu ustaloną w dniu jego przejęcia. Wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym ulega zaspokojeniu do wysokości wartości przedmiotu zastawu rejestrowego na dzień przejęcia go na własność przez zastawnika.

W przypadku gdy:

wartość przedmiotu zastawu < niespłacona wierzytelność - dłużnik powinien dopłacić różnicę,

wartość przedmiotu zastawu > niespłacona wierzytelność - zastawnik zobowiązany jest do zwrotu dłużnikowi nadwyżki w ciągu 14 dni od przejęcia przedmiotu zastawu.

W związku z nabyciem przedmiotu zastawu nie powstają przychody i koszty z tej operacji. Następuje jedynie likwidacja zaległej wierzytelności - do wysokości wartości przejętego zabezpieczenia. Przejęty majątek może zostać wykazany jako składnik majątku trwałego lub obrotowego, w zależności od funkcji, jaką będzie pełnił u wierzyciela.

Zawarcie umowy zastawu nie rodzi obowiązku podatkowego w VAT. Inna sytuacja występuje przy przejęciu przedmiotu zastawu na własność, będącym następstwem niespłacenia przez dłużnika zobowiązania.

Przejęcie przez zastawnika własności przedmiotu, wykonane w ramach umowy zastawu, następuje poprzez jednostronną czynność prawną, będącą efektem realizacji przez zastawnika prawa zastawu, które jest prawem rzeczowym ograniczonym. W związku z tym stawiane są różne opinie na temat opodatkowania tej czynności.

W postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z 30 maja 2005 r., sygn. 1433/NG/GV/443-98/2005/MP, Urząd Skarbowy Warszawa-Mokotów stwierdza, że:

(...) złożenie oświadczenia woli o przejęciu powoduje przejście własności przedmiotu zastawu rejestrowego z zastawcy na zastawnika, a dzień złożenia jest określany mianem daty przejęcia. Czynność ta stanowi zatem jednostronną realizację ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest zastaw, i jako taka nie wymaga wykonania czynności/świadczenia ze strony dłużnika/zastawcy. (...) Tym samym uznać należy, iż realizacja takiej umowy i przejęcie na własność rzeczy zastawionej, jako czynność prawna dokonywana wyłącznie przez wierzyciela, z punktu widzenia dłużnika/zastawcy nie może być traktowana jako świadczenie za wynagrodzeniem czy też świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) i jako taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...).

Są też inne interpretacje mówiące o tym, że pojęcie „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jako właściciel” ma szersze znaczenie niż sprzedaż. Zatem wydanie wierzycielowi przedmiotu zastawu rejestrowego stanowi dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W związku z różnymi opiniami warto zwrócić się do właściwego urzędu skarbowego z pytaniem na temat opodatkowania tego typu czynności.

W przypadku gdy zaspokojenie zastawnika z przedmiotu zastawu rejestrowego następuje w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego, sprzedaży przedmiotu zastawu dokonuje komornik. Na komorniku ciążą takie same obowiązki jak na właścicielu towaru. Jeżeli zatem dłużnik, tj. właściciel przedmiotu zastawu, jest podatnikiem VAT, komornik, dokonując w jego imieniu sprzedaży, jest zobowiązany wystawić fakturę VAT i opodatkować towar według właściwej dla niego stawki podatku.

Przykład

W grudniu 2007 r. spółka Pluton, będąca wierzycielem spółki Jowisz, utworzyła odpis aktualizujący należność o wartości 97 600 zł (w tym wartość netto - 80 000 zł, VAT - 17 600 zł). W marcu 2008 r. spółka Pluton zawarła ze spółką Jowisz umowę zastawniczą, zgodnie z którą spółka Jowisz dokonała zastawu rejestrowego na będącym jej własnością samochodzie dostawczym o wartości rynkowej 120 000 zł. Koszty ustanowienia zastawu poniosła spółka Jowisz. Z powodu niespłacenia przez dłużnika przedmiotowej wierzytelności spółka Pluton wystosowała w czerwcu 2008 r. oświadczenie o przejęciu przedmiotu zastawu. Spółka Jowisz nie wniosła zastrzeżeń, w wyniku czego w lipcu spółka Pluton przejęła samochód dostawczy o wartości rynkowej w dniu przejęcia 109 800 zł (w tym wartość netto - 90 000 zł, VAT - 19 800 zł).

Ewidencja księgowa

1. Utworzenie odpisu aktualizującego wartość należności:

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 97 600

Ma „Odpisy aktualizujące wartość należności” 97 600

2. Otrzymanie od dłużnika faktury dokumentującej przekazanie przedmiotu zastawu (lipiec 2008 r.):

Wn „Rozliczenie zastawu” 90 000

Wn „VAT naliczony” 19 800

Ma „Pozostałe rozrachunki” 109 800

3. Przyjęcie składnika do użytkowania jako środek trwały (lipiec 2008 r.):

Wn „Środki trwałe” 90 000

Ma „Rozliczenie zastawu” 90 000

4. Potrącenie wartości przejętego zastawu z kwotą zaległej wierzytelności:

Wn „Pozostałe rozrachunki” 97 600

Ma „Należności od odbiorców” 97 600

5. Rozwiązanie utworzonego wcześniej odpisu aktualizującego wartość należności:

Wn „Odpisy aktualizujące wartość należności” 97 600

Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 97 600

6. Zwrot nadwyżki wartości przejętego zastawu ponad wartość zabezpieczonej wierzytelności: 109 800 zł - 97 600 zł = 12 200 zł

Wn „Pozostałe rozrachunki” 12 200

Ma „Rachunek bieżący” 12 200

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

• art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1-3, art. 11, 12, 21, 22 i 23, art. 24 ust. 1, art. 25 ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów - Dz.U. Nr 149, poz. 703; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 112, poz. 766

• art. 35b ust. 3 i 5, art. 35c ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 144, poz. 900

• art. 306-335 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 181, poz. 1287

Joanna Gawrońska

biegły rewident

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Skrivanek Tłumaczenia i szkolenia językowe

Skrivanek jest agencją translatorską, która oferuje kompleksowe rozwiązania z zakresu tłumaczeń i szkoleń językowych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »