Przykład 4

Jednostka ma należność od odbiorcy X w kwocie 3000 euro (10 500 zł) według kursu 3,50 PLN/EUR i zobowiązanie wobec dostawcy Y w wysokości 1000 USD (2700 zł) według kursu 2,70 PLN/USD.

Odbiorca X wpłacił należność 3000 euro. Kurs z dnia zapłaty wynosi 3,70 PLN/EUR. Różnice kursowe (11 100 zł - 10 500 zł = 600 zł) stanowią przychody finansowe w ujęciu zarówno rachunkowym, jak i podatkowym.

Dokonano wyceny zobowiązań na dzień bilansowy. Wartość zobowiązania wobec dostawcy wyceniono na 2600 zł po kursie 2,60 PLN/USD na dzień 31 grudnia 200X r. Różnica kursowa (2700 zł - 2600 zł = 100 zł) stanowi przychody finansowe w ujęciu rachunkowym, natomiast nie jest to przychód w ujęciu podatkowym.

Ewidencja księgowa

1. Zapłata należności: 3000 euro × 3,70 PLN/EUR = 11 100 zł

3000 euro × (3,70 PLN/EUR - 3,50 PLN/EUR) = 600 zł, dodatnia różnica kursowa

Wn "Rachunek bieżący" 11 100

Ma "Rozrachunki z dostawcami" 10 500

Ma "Przychody finansowe" 600

2. Wycena bilansowa zobowiązania: 1000 USD × 2,60 PLN/USD = 2600 zł

1000 USD × (2,70 PLN/USD - 2,60 PLN/USD) = 100 zł

Wn "Rozrachunki z dostawcami" 100

Ma "Przychody finansowe" 100

- zapis równoległy

Ma "Przychody niestanowiące przychodów podatkowych" 100

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przychody podatkowe powstające pomimo braku ujęcia przychodu zgodnie z ustawą o rachunkowości

Według ustawy o podatku dochodowym do takich przychodów należy zaliczyć przychody z tytułu nieodpłatnych świadczeń lub przychody z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie. Przychodami jest wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Wyjątkiem od tej zasady są świadczenia związane z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

W przypadku nieodpłatnego świadczenia, np. wynajmu sprzętu budowlanego innej firmie, według ustawy o rachunkowości nie powstaje przychód.

Wynajęcie nieodpłatnie pomieszczenia innej firmie również nie powoduje powstania przychodu rachunkowego. Podatkowo natomiast należy oszacować ten przychód w wysokości czynszu, jaki przysługiwałby za wynajem podobnego pomieszczenia w tej samej okolicy.

Jak ustalić przychód z nieodpłatnych świadczeń

Przychód z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie w całości lub w części do używania innym osobom należy ustalać na poziomie równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości, ustalony na podstawie przeciętnej wysokości czynszów stosowanych w danej miejscowości przy najmie lub dzierżawie nieruchomości tego samego rodzaju.

• art. 12 ust. 1 pkt 3a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 209, poz. 1316

• art. 35b ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 214, poz. 1343

dr Anna Bagieńska

adiunkt w Katedrze Finansów i Rachunkowości Politechniki Białostockiej