W sytuacji przedstawionej w pytaniu jednostka powinna zidentyfikować tzw. błąd (wcześniej błąd podstawowy) i odnieść kwoty podlegające wpłacie i dotyczące lat ubiegłych na konto "Rozliczenia wyniku finansowego" tytułem zysku/straty z lat ubiegłych. Jeżeli kwota nie jest istotna, jednostka może ująć to zdarzenie gospodarcze w wyniku roku bieżącego. Ustawa o rachunkowości przewiduje sytuacje, w których jednostka gospodarcza prowadząca pełną księgowość dowiaduje się o zdarzeniach gospodarczych dotyczących lat ubiegłych. Zgodnie z art. 54 ustawy o rachunkowości ujmowanie zdarzeń po dniu bilansowym w księgach rachunkowych zależy od momentu otrzymania informacji o przeszłych zdarzeniach.

Jednostka może otrzymać informacje mające wpływ na stan aktywów i pasywów roku obrotowego, za który sporządza się sprawozdanie finansowe, zarówno przed zatwierdzeniem sprawozdania, jak i po jego zatwierdzeniu. W danym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, gdy jednostka dowiedziała się o wynikach kontroli po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego. Pytanie, czy skutki tych zdarzeń należy wykazać w księgach 2011 r., czy należy skorygować wynik z lat ubiegłych.

Błąd

O zdarzeniach po dniu bilansowym mówimy też w sytuacjach, gdy jednostka otrzyma informacje kilka lat później. Może być to związane ze stwierdzeniem nieprawidłowości podczas kontroli skarbowych, które zazwyczaj są wykonywane z opóźnieniem, tzn. za przeszłe okresy obrotowe. Ustawa o rachunkowości definiuje, co należy rozumieć przez błąd. Zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o rachunkowości z błędem mamy do czynienia, gdy w danym roku obrotowym lub przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego za ten rok obrotowy jednostka stwierdziła popełnienie w poprzednich latach obrotowych błędu, w następstwie którego nie można uznać sprawozdania finansowego za rok lub lata poprzednie za rzetelnie i jasno przedstawiające sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Ocena popełnionego błędu należy do kierownika jednostki. Ma ona charakter subiektywny i zależy od sytuacji finansowej i majątkowej spółki.

TABELA. Zdarzenia po dniu bilansowych w księgach rachunkowych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W odpowiedzi na pytanie należy stwierdzić, że kwota podatku akcyzowego naliczona przez urząd celny stanowi, w zależności od stopnia istotności, obciążenie wyniku lat ubiegłych lub bieżącego roku. Należy podkreślić, choć nie wynika to z przepisów ustawy o rachunkowości, ale z MSR 10, że nie traktuje się jako błędu skutków:

1) zmian w polityce rachunkowości dokonywanych przez jednostkę,

2) określenia nowej stawki amortyzacyjnej, gdyż przepisy bilansowe dopuszczają jej weryfikację,

3) zmian wartości szacunkowych, traktowanych jako wielkości przybliżone, np. odpisów aktualizujących, rezerw,

4) sytuacji, o których jednostka nie miała wiedzy, np. wyroki sądowe po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego.

PRZYKŁADY

1. W wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce przez urząd celny, obejmującej marzec 2005 r., stwierdzono zaniżenie kwoty podatku akcyzowego podlegającego wpłacie do urzędu o 100 000 zł. Kontrola miała miejsce w marcu 2011 r.

Odsetki z tytułu zwłoki w zapłacie podatku akcyzowego na 31 marca 2011 r. wyniosły łącznie: 65 000 zł, w tym 8000 zł za rok bieżący.

Jednostce naliczono także opłatę prolongacyjną z tytułu odroczenia płatności stwierdzonej zaległości o pół roku w kwocie 6200 zł. Kierownik jednostki, biorąc pod uwagę sytuację majątkową spółki, uznał, że jest to kwota istotna.

EWIDENCJA KSIĘGOWA

1. Kwota podatku wynikająca z decyzji urzędu celnego:

Wn "Rozliczenie wyniku finansowego" 100 000

Ma "Rozrachunki publicznoprawne" 100 000

2. Kwota odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie zobowiązania podatkowego - dotycząca lat ubiegłych:

Wn "Rozliczenie wyniku finansowego" 56 705

Ma "Rozrachunki publicznoprawne" 56 705

3. Kwota odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie zobowiązania podatkowego - dotycząca roku bieżącego, tj. 2011 r.:

Wn "Koszty finansowe" 8000

Ma "Rozrachunki publicznoprawne" 8000