Środki finansowe pozyskane przez partię polityczną powinny być gromadzone na rachunkach bankowych. Nie dotyczy to składek członkowskich w wysokości nieprzekraczającej od jednego członka w jednym roku minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę, pozostawionych w terenowych jednostkach organizacyjnych partii. Środki te są przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z bieżącą działalnością.

Zasady prowadzenia rachunkowości partii politycznych

Partie polityczne są zobowiązane prowadzić pełne księgi rachunkowe i składać sprawozdanie finansowe z przychodów, kosztów i wydatków odpowiednim organom.

Zasadniczym aktem prawnym określającym prowadzenie rachunkowości partii politycznych utworzonych i funkcjonujących na podstawie przepisów prawa polskiego i mających siedzibę na terytorium RP jest ustawa o rachunkowości² oraz rozporządzenie Ministra Finansów z 23 stycznia 2003 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości przez partie polityczne³.

Respektowanie przepisów ustawy o rachunkowości dotyczy w szczególności:

• dokumentacji przyjętych przez partię polityczną zasad rachunkowości, w tym opracowania zakładowego planu kont,

• zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania i przechowywania dokumentów księgowych,

• inwentaryzacji posiadanych aktywów i pasywów,

• wyceny składników aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego,

• ochrony i przechowywania (archiwizowania) dokumentacji księgowej,

• odpowiedzialności karnej za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych.

Warto dodać, że partie polityczne, w odróżnieniu od innych jednostek non-profit, powinny respektować także zasadę ostrożnej wyceny. Ma to zagwarantować rzetelne i jasne przedstawienie ich sytuacji majątkowej i finansowej oraz ustalenie wyniku finansowego (wielkości dodatniej lub ujemnej).

Z kolei rozporządzenie w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości przez partie polityczne określa szczegółowe rozwiązania dotyczące dokumentowania i ewidencji przychodów, wydatków, rozrachunków i składników majątkowych, ewidencji i rozliczania otrzymanych środków publicznych oraz sporządzania sprawozdań finansowych.

Przyjęte rozwiązania odnośnie do funkcjonowania rachunkowości powinny być ujęte w dokumentacji przyjętych i stosowanych zasad (polityki) rachunkowości. Są one ustalane i aktualizowane przez kierownika jednostki.

Warto dodać, że rozporządzenie to dopuszcza znaczne uproszczenie ewidencji księgowej tych jednostek. Musi ona jednak zabezpieczać odpowiednią szczegółowość informacji do sporządzenia sprawozdań finansowych oraz dokonywania kontroli i oceny prowadzonej działalności statutowej.

Pozyskanie informacji o wielkości, strukturze i wykorzystaniu majątku określonej partii politycznej wymaga jego grupowania w podziale na zasoby trwałe i obrotowe. Ich strukturę obrazują tabele 1 i 2.

Tabela 1. Struktura informacyjna aktywów trwałych partii politycznych

Z kolei aktywa obrotowe (bieżące) stanowiące o potencjale działania operacyjnego partii mogą obejmować pozycje ujęte w tabeli 2.