| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Mimo, iż rachunkowość kreatywna stanowi postępowanie w granicach prawa to jest ona bardzo często używana w negatywnym znaczeniu. Tymczasem zniekształcenie obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz działanie wykraczające poza obowiązujące przepisy stanowią oszustwo księgowe. Celem niniejszego artykułu jest rozróżnienie pojęcia rachunkowości kreatywnej od agresywnej, niezgodnej z istotą rachunkowości. Zjawiska omówione zostaną na przykładzie włoskich przedsiębiorstw. Uwaga skupiona zostanie na globalnej grupie Parmalat - najbardziej spektakularnym przypadku oszustwa księgowego we Włoszech.

Przykłady kreatywnych praktyk księgowych wśród włoskich przedsiębiorstw

Do praktyk agresywnej księgowości w ostatnich latach we Włoszech można zaliczyć:

- Wybór techniki konsolidacji,

- Rachunkowość ‘kreatywnych zysków’ w klubach sportowych.

Jeśli chodzi o wybór obszaru konsolidacji w sporządzaniu sprawozdań finansowych to może on prowadzić do stosowania kreatywnej rachunkowości. Ciekawy przykład całkowicie legalnych praktyk twórczej rachunkowości stanowi przedsiębiorstwo Pirelli. Podmiot ten był międzynarodowym konglomeratem, częściowo kontrolującym grupę Telecom Italia (TI) poprzez nienotowaną na rynku regulowanym spółkę Olimpia SpA Pirelli. Pierlli posiadał ponad 50% akcji z prawem głosu w spółce Olimpia. Ponadto podpisał porozumienie akcjonariuszy z czterema innymi wspólnikami. Olimpia posiadała jedynie około 18% akcji z prawem głosu w Telecom Italia, ale miała możliwość mianowania 15 z 19 dyrektorów TI .

Międzynarodowe standardy badania sprawozdań finansowych w Polsce

Mimo faktu, iż w formularzu USA 20-F spółki Telecom Italia stwierdzono, że Olimpia była pośrednio kontrolowana przez Pirelli, to spółka postanowiła nie włączać Olimpii i TI do swoich skonsolidowanych sprawozdań finansowych. Pirelli tak naprawdę kontrolowało TI, lecz nie było zobowiązane do wykazania tego, zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości we Włoszech, które stanowią, że konsolidacja nie jest obowiązkowa w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie sprawuje wyłącznej kontroli nad innymi, lecz wspólnie z innymi akcjonariuszami. Pirelli podpisał porozumienie akcjonariuszy z czterema pozostałymi wspólnikami mniejszościowymi, iż kontroluje Telecom Italia wraz z nimi. Zarząd Pirelli zdecydował się zastosować zasadę przewagi formy nad treścią ponieważ wybór niekonsolidowania Telecom Italia niósł ze sobą poważne konsekwencje gospodarcze. Zgodnie z rozporządzeniem Włoskiego Banku banki powinny obniżyć ryzyko działalności przez unikanie koncentracji obciążenia finansowego przypadającego na jednego klienta. Precyzując, Włoski Bank może udzielić pożyczki dla jednego przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw na kwotę nieprzekraczającą 25% kapitału do celów nadzoru bankowego (tzw. patrimonio di VIGILANZA). Jeżeli Pirelli włączyłby wykazujący straty Telecom Italia do swojej grupy, zaangażowanie kredytowe niektórych włoskich banków w grupie Pirelli przekroczyłoby próg 25% implikując sytuację, w której Pirelli musiałby zmniejszyć dług w tych bankach. Efektem netto tej kreatywnej praktyki rachunkowości było rozszerzenie możliwości Pirelli w dostępie do rynku długu z pominięciem krajowego przepisu bankowego. Postępowanie Pirelli było zgodne z literą prawa, dlatego też można je uznać za przykład kreatywnej rachunkowości.

Specyficznym sektorem, gdzie kreatywne praktyki księgowe są powszechne i znane jest przemysł piłki nożnej, który obejmuje zarówno spółki notowane, jak i nienotowane. Większość włoskich klubów piłkarskich walczy, żeby wykazać zysk w swoich sprawozdaniach finansowych, ze względu na wysokie koszty wynagrodzeń piłkarzy. Zachęta do stosowania kreatywnej księgowości może być silna, ponieważ raportowanie straty ma silne skutki ekonomiczne dla klubu. Jego licencja na uczestnictwo w krajowej lidze piłki nożnej zależy od niektórych umów finansowych, w tym wskaźników takich jak przychody/dług i kapitał/aktywa.

Kluby piłkarskie nabywają prawa do zawodnika na określoną liczbę lat. Jeśli inny klub chce pozyskać tego gracza w okresie trwania umowy wymagana jest opłata (koszt transferu). Prawo rejestracji zawodnika jest zwykle traktowane w klubie piłkarskim jako wartość niematerialna. Poniesione koszty są kapitalizowane i amortyzowane w zależności od czasu trwania umowy podpisanej przez piłkarza (czyli liczbę lat, które piłkarz zobowiązuje się grać w klubie). Jeśli prawo rejestracji przenosi się do innego klubu w okresie obowiązywania umowy, wówczas klub który sprzedaje może wykazać zysk lub stratę w zależności od różnicy pomiędzy wartością księgową (tj. ceną nabycia, pomniejszoną o amortyzację) a ceną sprzedaży.

Powszechna praktyka twórczej rachunkowości dotyczy ‘kreatywnych zysków’ pochodzących ze sprzedaży praw do rejestracji zawodników. Na przykład, jeśli dwa kluby A i B potrzebują odpowiednio zwiększyć swoje zarobki mogą sprzedać sobie nawzajem, po zawyżonych cenach, prawa rejestracyjne dotyczące dwóch graczy. Klub A sprzedaje do klubu B prawa dotyczące piłkarza 1 po cenie znacznie przewyższającej historyczną i odnotowuje zysk w swoich księgach. W tym samym czasie klub B sprzedaje prawa rejestracyjne dotyczące piłkarza 2 do klubu A w tej samej cenie, ponownie powyżej jego wartości księgowej netto. Ponieważ ceny są równe, każdy klub może skompensować stronę debetową z kredytową i nie występują żadne płatności gotówkowe. Oba kluby odnotowują przy tym zysk. Na przykład dwa rywalizujące kluby takie jak FC Internazionale Milano i AC Milan sprzedawały między sobą prawa rejestracyjne młodych graczy (wychowanków), których koszt historyczny był albo nieadekwatny lub nawet zerowy, po cenie około 3 mln € w celu uniknięcia straty. Prawie żaden z wymienianych graczy nigdy nie grał w pierwszym składzie. Mimo, że transakcja była legalna, jej wartość była wyraźnie zawyżona. Takie twórcze praktyki księgowe miały miejsce w prawie wszystkich klubach piłkarskich włoskiej ekstraklasy, w tym w dwóch spółkach giełdowych.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Komandzik-Szałagan

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »