| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Mimo, iż rachunkowość kreatywna stanowi postępowanie w granicach prawa to jest ona bardzo często używana w negatywnym znaczeniu. Tymczasem zniekształcenie obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz działanie wykraczające poza obowiązujące przepisy stanowią oszustwo księgowe. Celem niniejszego artykułu jest rozróżnienie pojęcia rachunkowości kreatywnej od agresywnej, niezgodnej z istotą rachunkowości. Zjawiska omówione zostaną na przykładzie włoskich przedsiębiorstw. Uwaga skupiona zostanie na globalnej grupie Parmalat - najbardziej spektakularnym przypadku oszustwa księgowego we Włoszech.

Kolejna praktyka z zakresu kreatywnej księgowości, która nadmuchuje dochód dotyczy sprzedaży marki klubu piłkarskiego do spółki kontrolowanej. Mimo, iż marka klubu piłkarskiego używana w celach reklamowych i marketingowych może mieć wysoką wartość rynkową, to wartość zapisana w sprawozdaniu finansowym spółki jest często bardzo niska (nawet zerowa). Włoskie standardy rachunkowości umożliwiają uznanie wewnętrznie wytworzonych marek za aktywa tylko w zakresie wysokości bezpośrednich kosztów poniesionych na produkcję marki. W celu zwiększenia wartości aktywów, niektóre czołowe kluby ligi (np. AC Milan, Inter FC, ​​Sampdoria, Brescia Calcio i Chievo Werona) sprzedały swoją markę według wartości rynkowej na rzecz spółki należącej do tej samej grupy. Ponieważ kluby nie sporządzają skonsolidowanego sprawozdania finansowego (w przeciwnym razie efekt transakcji byłoby zerowy) wykazały zysk w rachunku zysków i strat, odnotowując przychód. Tak więc na przykład we wrześniu 2005 roku AC Milan sprzedał swoją markę do spółki Mediolan Entertainment Srl, posiadanej przez tych samych akcjonariuszy za cenę 183.700.000 € i odnotowała zysk w wysokości 181.700.000 € w rachunku zysków i strat. Klub następnie z powrotem wydzierżawił swoją markę od Milan Entertainment Srl. Księgowanie tej transakcji można uznać za kreatywne, ponieważ było zgodne z prawem[3].

 Najważniejszy przykład agresywnej rachunkowości we Włoszech- Parmalat

Parmalat to globalna grupa zajmująca się produkcją oraz dystrybucją żywności przede wszystkim mleka i produktów mlecznych (jogurty, sery, napoje owocowe)[4]. Parmalat stanowi najbardziej spektakularny i ważny przykład oszustwa księgowego we Włoszech. Założona w 1961 roku we Włoszech spółka Parmalat szybko dzięki międzynarodowej ekspansji stała się jedną z głównych, wielonarodowych grup. Przedstawia to rysunek numer 1. W rzeczywistości Parmalat był niewypłacalny od 1990 roku, kiedy to przedsiębiorstwo było notowane na giełdzie w Mediolanie. Ta niewypłacalność mogła również dostarczyć motywu do oszustwa. Chciwość odegrała również kluczową rolę w kształtowaniu zachowań głównych podmiotów zaangażowanych w oszustwa Parmalat, ponieważ większość z nich skorzystała osobiście.  Uzasadnieniem podjęcia oszustw księgowych w Parmalat była próba utrzymania przedsiębiorstwa na rynku.

Rys.1 Uproszczony schemat struktury grupy Parmalat.

Źródło: M. Jones, Creative Accounting, Fraud and International Accounting Scandals, John Wiley and Sons Ltd., England 2011, s. 253- 279.

W 1998 roku sytuacja finansowa pogorszyła się dramatycznie w Parmalat i jednostka postanowiła stworzyć filię na Kajmanach- Bonlat i używać ją jako "centrum rachunkowości", aby uniknąć bankructwa. W rzeczywistości Tonna- dyrektor finansowy Parmalatu, zeznał, że Bonlat został stworzonynjako tymczasowy środek, w poszukiwaniu bardziej stabilnego rozwiązania problemów finansowych grupy.

Oszustwa Parmalat zostały ujawnione na koniec 2003 roku, kiedy Parmalat wykazał zaległości na 150 mln € obligacji. Kierownictwo wyższego szczebla twierdziło, że doszło do tego, ponieważ jeden z klientów, spekulacyjny fundusz o nazwie Epicurum, wykazał zaległości w swoim rachunku. W październiku 2003 roku, CONSOB zobowiązał Parmalat do wyjaśnienia kilku pozycji bilansowych zanim Parmalat opublikował wyniki za trzeci kwartał. W listopadzie 2003 roku, Parmalat ujawnił prośbę CONSOB i odpowiedź na nią, zawierającą szczegóły dotyczące Epicurum (który wkrótce okazał się być fikcyjnym funduszem hedgingowym stworzonym przez sam Parmalat), a także szczegóły dotyczące niektórych spółek zależnych Parmalatu na Kajmanach, w tym Bonlat, który miał posiadać depozyt konta bankowego na kilka milionów euro. W grudniu 2003 roku, jednak Bank of America poinformował biegłych rewidentów, że nie posiada żadnego konta dla Bonlatu i zaprzeczył autentyczności dokumentu (z dnia 6 marca 2003 roku) dowodzącego istnienia konta. W rzeczywistości nie było takiego konta bankowego. W grudniu 2003 roku Parmalat został uznany za niewypłacalnego i ogłosił upadłość przyznając, że na jego rachunkach brakowało miliardów euro.

Oszustwo księgowe często nazywane mianem ‘europejskiego Enronu’, będące około dwa razy większe niż połączone oszustwa Enronu i WorldCom doprowadziło do głębokiego kwestionowania prawidłowości funkjonowania włoskich standardów sprawozdawczości finansowej.

To, co się stało w Parmalat było zamierzonym fałszowaniem informacji umieszczonych w sprawozdaniach finansowych, w celu oszukania użytkowników informacji. Z punktu widzenia rachunkowości należy odpowiedzieć na pytanie czy menedżerowie Parmalatu wykorzystali luki w zasadach rachunkowości w celu uniknięcia ujawnienia strat czy też sfałszowano rachunki firmowe tak, aby zarządzać aktywami, zobowiązaniami i zarobkami, które nie mogły być zarządzane w inny sposób?

____________________

[3] M. Jones, Creative Accounting, Fraud and International Accounting Scandals, John Wiley and Sons Ltd., England 2011, s. 253- 279.

[4] www.parmalat.it, 15.05.2015.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

UNIT4 POLSKA sp. z o.o.

ekspert z zakresu HRM

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »