| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Mimo, iż rachunkowość kreatywna stanowi postępowanie w granicach prawa to jest ona bardzo często używana w negatywnym znaczeniu. Tymczasem zniekształcenie obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz działanie wykraczające poza obowiązujące przepisy stanowią oszustwo księgowe. Celem niniejszego artykułu jest rozróżnienie pojęcia rachunkowości kreatywnej od agresywnej, niezgodnej z istotą rachunkowości. Zjawiska omówione zostaną na przykładzie włoskich przedsiębiorstw. Uwaga skupiona zostanie na globalnej grupie Parmalat - najbardziej spektakularnym przypadku oszustwa księgowego we Włoszech.

Parmalat: rachunkowość kreatywna czy oszustwa księgowe?

Fundament sytuacji Parmalatu stanowią oszukańcze praktyki księgowe, które doprowadziły do naruszenia zasad zarówno wiernej i rzetelnej prezentacji sprawozdań finansowych. Nie mniej jednak występowały też przypadki kreatywnej księgowości.

Według PricewaterhouseCoopers, który pełnił funkcję audytora zewnętrznego, sprawozdania finansowe Parmalatu zawierały wykreowane aktywa i przychody, zawyżone dochody i zaniżone długi. Parmalat miał zawyżone aktywa i zaniżone pasywa o około 14,5 mld €. Rzeczywistą wartość netto Parmalatu stanowił deficyt w wysokości około 11 mld euro.

Jednym z przykładów kreatywnych praktyk księgowych dotyczącym grupy Parmalat jest księgowość akcji uprzywilejowanych. Pod koniec 1990 roku Parmalat Finance Corporation Ltd, spółka zależna Parmalat SpA wyemitowała akcje uprzywilejowane na około 477 mln € do niektórych banków (w tym Merrill Lynch International, Credito Italiano SpA i Cariplo SpA). Wartość akcji została ujęta w kapitale własnym w sprawozdaniu finansowym grupy Parmalat. Akcje te dostarczały posiadaczowi obowiązkową dywidendę naliczaną wg stopy LIBOR (London Interbank Offered Rate) plus 2,5%. Mimo, że akcje nie miały terminu wymagalności, były ‘umarzalne’ (tj. dawały jej posiadaczowi prawo do żądania od emitenta wykupu akcji po określonej dacie za ustaloną kwotę). Przyszłe, nieokreślone transakcje przybrały formę prawną kapitału, ale w istocie stanowiły zobowiązania, gdyż były one ‘umarzalne’. Tak więc, zgodnie z zasada przewagi treści nad formą ich wartość powinna być rejestrowana jako dług. Efektem netto z tej transakcji była znaczna poprawa dźwigni finansowej grupy Parmalat.

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Jeśli chodzi o przykłady agresywnej księgowości to można ich podać znacznie więcej. Oszukańcze praktyki sprawozdawczości finansowej w Parmalat obejmowały zarówno fałszowanie zarobków, przeszacowanie aktywów jak i niedoszacowanie zobowiązań. Do przykładów agresywnej rachunkowości w omawianym przedsiębiorstwie można zaliczyć:

- fałszowanie zysków,

- fałszowanie aktywów i pasywów,

- udział aktorów nadzoru korporacyjnego,

Oszustwa Parmalat obejmują w znacznym stopniu fałszowanie zarobków. Tabela 2 pokazuje, że istnieje istotna różnica pomiędzy zgłoszonymi wynikami i EBITDA (zysk przed odliczeniem odsetek, podatków i amortyzacji) w Parmalat Finanziaria a rzeczywistymi wynikami. Parmalat Finanziaria powinna zgłosić straty, a nie zyski w każdym okresie od 1990 roku z wyjątkiem 1991 i 1998, do czasu aż w 2003 roku zbankrutowała. Skumulowana wartość zgłaszanego EBITDA wyniosła 6,099 miliardów €, natomiast rzeczywisty skumulowany wskaźnik EBITDA wynosił 2,44 miliardów €. Podobnie, skumulowane zgłaszane zyski były na poziomie 1513000000€ podczas, gdy jednostka w rzeczywistości wykazywała skumulowane straty na poziomie 3694000000 €.

Tabela 1.

Parmalat Finanziaria

okres

zgłoszone EBITDA

rzeczywiste EBITDA

zgłoszone zyski

rzeczywiste zyski

(przed opodatkowaniem)

1990

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

30.06.2003

88 201 989,91

104 674 306,27

129 619 131,63

160 935 460,45

213 890 150,65

267 480 774,89

324 517 241,91

387 830 726,09

536 683 417,09

722 155 000,00

870 764 000,00

948 141 000,00

931 270 000,00

412 918 000,00

6 099 081 198,89

7 336 813,78

89 353 177,29

11 058 165,48

53 056 426,46

106 699 385,77

145 889 535,38

128 843 503,23

202 743 232,95

339 762 417,09

434 144 000,00

365 546 000,00

409 758 111,00

143 004 000,00

-68 398 180,97

2 439 796 587,46

3 006 832,72

21 792 002,15

26 670 699,85

41 519 888,76

52 625 238,22

69 986 107,31

98 106 152,55

104 649 145,01

135 442 371,16

173 983 000,00

194 733 000,00

218 493 000,00

252 102 000,00

119 917 000,00

1 513 026 437,73

-28 243 128,07

12 421 039,89

-77 732 149,31

-114 479 088,10

-72 534 630,85

-136 684 238,47

-108 392 255,17

-90 017 255,00

37 922 797,61

-161 667 538,25

-419 486 254,44

-481 830 889,00

-917 581 000,00

-1 135 698 180,97

-3 694 002 770,13

suma

Zgłoszone i rzeczywiste zyski Parmalat

Źródło: M. Jones, Creative Accounting, Fraud and International Accounting Scandals, John Wiley and Sons Ltd., England 2011, s. 253- 279.

W celu zarządzania zyskami Parmalat stosował różne techniki oszustw, takie jak:

Wykazywanie fikcyjnych przychodów ze sprzedaży towarów, które nigdy nie zostały dostarczone do klientów. Jedną z najbardziej znaczących transakcji była sprzedaż mleka w proszku do kubańskiego, państwowego importera Empresa Cubana Importadora de Alimentos. Od 1999 do 2003 roku Bonlat odnotował sprzedaż mleka w proszku do tego przedsiębiorstwa na łączną kwotę ponad 2 mld €. Sprzedaż rzekomo wykonana została przez firmę ‘przykrywkę’ z siedzibą w Singapurze, która ‘sprzedała’ mleko w proszku do Bonlat, które następnie rzekomo wysłane zostało z Singapuru do Kuby. Singapurska firma nie odnotowała sprzedaży w swoich księgach rachunkowych.

Dwukrotne wystawianie tego samego rachunku. Parmalat wystawiał duplikaty faktur do swoich dystrybutorów i supermarketów we Włoszech. Te duplikaty pozwoliły mu na księgowanie fikcyjnej sprzedaży w celu uzyskania płynności.

Wykazanie fikcyjnych przychodów przez spółki zależne Paralatu, poprzez sprzedaż w zawyżonych lub całkowicie fikcyjnych kwotach. Część sfabrykowanych przychodów pochodziła ze sprzedaży fikcyjnych znaków towarowych lub technologii do jednostek zarejestrowanych w rajach podatkowych na przykład na Antylach Holenderskich (np Curcastle Corporation NV i Zilpa Corporation NV). Pomimo faktu, że sprzedane aktywa nie istniały lub były niemal bezwartościowe, wykazane ceny były bardzo wysokie.

Nie tylko zyski były fałszowane w Parmalat, ale także aktywa i zobowiązania były odpowiednio, zawyżane (lub tworzone) i zaniżane (lub wyeliminowane), w celu dążenia do zrównoważonej struktury finansowej. Przykładami tego typu oszustw są:

Nieujmowanie wierzytelności w księgach. Około 200 mln € stanowiących zobowiązania Parmalat SpA po prostu zostało spisane, tak jakby były one spłacone, podczas gdy w rzeczywistości były one jeszcze wymagalne.

Nieprawidłowe zaliczanie długu do kapitałów własnych.

Zawyżanie aktywów.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Bridgestone

To czołowy światowy producent opon do samochodów osobowych, dostawczych, ciężarowych, motocykli, maszyn rolniczych, samolotów oraz maszyn do robót ziemnych, a także dostawca rozwiązań w zakresie bieżnikowania Bandag dla samochodów ciężarowych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »