| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Oszustwa księgowe a rachunkowość kreatywna

Mimo, iż rachunkowość kreatywna stanowi postępowanie w granicach prawa to jest ona bardzo często używana w negatywnym znaczeniu. Tymczasem zniekształcenie obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz działanie wykraczające poza obowiązujące przepisy stanowią oszustwo księgowe. Celem niniejszego artykułu jest rozróżnienie pojęcia rachunkowości kreatywnej od agresywnej, niezgodnej z istotą rachunkowości. Zjawiska omówione zostaną na przykładzie włoskich przedsiębiorstw. Uwaga skupiona zostanie na globalnej grupie Parmalat - najbardziej spektakularnym przypadku oszustwa księgowego we Włoszech.

Rachunkowość kreatywna a agresywna

Postęp globalizacji prowadzi do powstawania międzynarodowych standardów rachunkowości. W bardzo szybkim tempie wzrasta liczba połączeń pomiędzy przedsiębiorstwami, występuje integracja rynków kapitałowych. W celu uzyskania efektywności rynków kapitałowych na odpowiednim poziomie należy wykorzystać wysokiej jakości informacje finansowe, które to można pozyskać przy zastosowaniu jednolitych zasad rachunkowości. Wpływ na jakość informacji mają nie tylko osoby, które je tworzą, lecz także osoby dokonujące ich weryfikacji. We współczesnej rachunkowości dobre rozwiązania techniczne oraz skuteczne prawo nie wystarczają. Ważną rolę odgrywa profesjonalizm oraz postawa etyczna osób zajmujących się rachunkowością. Na skutek licznych upadłości holdingów oraz oszustw w Europie i Stanach Zjednoczonych na początku XXI wieku zainteresowanie jakością rachunkowości i sprawozdawczości finansowej wzrosło.

Zmiany w ustawie o rachunkowości - ułatwienia dla małych firm

Termin „kreatywna rachunkowość” oznacza takie stosowanie zasad rachunkowości, które nie zostało w sposób bezpośredni wskazane w przepisach. Bardzo często jest ono błędnie utożsamiane z kontekstem negatywnym, podczas gdy jest ono zgodne z prawem i korzystne dla odbiorców sprawozdań finansowych[1].  Kreatywna rachunkowość oznacza tworzenie oraz wdrażanie rozwiązań nowatorskich, przy wykorzystaniu wiedzy i umiejętności twórczego myślenia. Pozwala ona wykorzystać w pełni możliwości, jakie w sobie kryje rachunkowość. Stanowi ona połączenie interesów przedsiębiorstwa z oczekiwaniami odbiorców oraz z wymogami prawa. Można stwierdzić, iż kreatywna rachunkowość to wykorzystanie w umiejętny sposób praw wyboru polityki rachunkowości w ramach obowiązującego prawa, w celu ukazania wizerunku podmiotu zgodnego z postawionymi przez zarządzających założeniami. Od pojęcia rachunkowości kreatywnej odróżnić należy rachunkowość agresywną, która to manipuluje danymi finansowymi w celu wprowadzeni w błąd odbiorców informacji. Symptomem świadczącym o stosowaniu w jednostce agresywnej rachunkowości może być np. częsta zmiana polityki rachunkowości przejawiająca się dominacją formy nad treścią w raportach finansowych. Wykorzystywana ona jest głównie nie przez właścicieli, lecz przez zarządzających w celu osiągnięcia nielegalnych korzyści. Dążą oni do zawyżenia zysków jednostki, maskowania ryzyka finansowego, manipulują wskaźnikami finansowymi dla potrzeb kredytodawców lub rynku. Poprzez te działania mogą wyolbrzymić dokonania zarządu, co w szczególności ma znaczenie w sytuacji, kiedy od tego zależy wynagrodzenie lub dalsze członkostwo w zarządzie[2].

Agresywna rachunkowość we Włoszech

Włochy posiadają długą tradycję agresywnej księgowości. Greco i Della Penna opisali wiele występujących w pierwszych dekadach XX wieku praktyk twórczej rachunkowości w sprawozdaniach finansowych zarówno spółek giełdowych jak i nienotowanych. Takie praktyki księgowe zawierały: przedwczesne uznanie przychodów ze sprzedaży poprzez rejestrowanie przychodu zanim dobra zostały wysłane, kompensowanie zobowiązań wobec dostawców należnościami od klientów (stały się one nielegalne w 1940 roku), przyrost kapitału własnego (tj raportowanie kapitału zanim akcje zostały rzeczywiście sprzedane inwestorom), jak również praktyki tworzenia ukrytych rezerw w celu wygładzenia uzyskanego w przyszłości dochodu.

Polecamy produkt: 50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

Masini poinformował, że w 1930 r. praktyka przygotowania wielu sprawozdań finansowych w tym samym roku była powszechna. Włoskie przedsiębiorstwa przywykły do przygotowywania i przedstawiania dwóch różnych sprawozdanie finansowych: (a) jedno, które było opublikowane, przygotowywane przez zarząd w celu zapewnienia ochrony interesów właścicieli (lub głównych akcjonariuszy) oraz (b) wewnętrzne (niepublikowane) sprawozdanie finansowe, które właściwie reprezentowało sytuację finansową spółki. Występujące różnice były bardzo znaczące. Amaduzzi przeprowadził pierwsze systematyczne badania w celu wyjaśnienia przesłanek dla oszukańczych praktyk księgowych wśród włoskich przedsiębiorstw. Jego zdaniem treść sprawozdań finansowych była wynikiem konfliktu interesów pomiędzy różnymi interesariuszami. Mimo, że debata w ramach włoskiej społeczności akademickiej na temat agresywnej księgowości ucichła wraz z wprowadzeniem ogólnie przyjętych standardów rachunkowości w 1974 roku, a ostatecznie zamilkła wraz z poparciem 4. Dyrektywy Europejskiej w 1991 roku, to agresywne praktyki księgowe nie ustały. Do roku 2006 włoskie przepisy zaczęły wymagać stosowania tej samej metody rachunkowości w sprawozdaniach finansowych dla akcjonariuszy, jak i w sprawozdaniach finansowych, na których opierały się podatki. Ostatnie dziesięciolecia charakteryzowały się kilkoma przypadkami oszukańczej sprawozdawczości finansowej dotyczącej spółek giełdowych w tym: Finmatica, Giacomelli Sport, Freedomland i Parmalat reprezentujący najbardziej spektakularny i znaczący przypadek oszustwa księgowego we Włoszech. Z wyjątkiem przypadku Parmalatu wszystkie inne przypadki oszustw księgowych były stosunkowo "proste". Stosowane były bardzo podstawowe techniki oszustw przez kluczowe podmioty w celu ukrycia prawdziwego i rzetelnego obrazu sytuacji finansowej i wyniku ekonomicznego organizacji. Finmatica rejestrowała fikcyjne zyski w swoim rachunku zysków i strat, a także sztucznie umieszczała wartości niematerialne w aktywach bilansu. Giacomelli Sport, sieć sklepów z odzieżą sportową, sztucznie zwiększała dochód wykazując fikcyjne przychody ze sprzedaży wobec podmiotów powiązanych (które nie zostały objęte konsolidacją), a także zwiększała aktywa zawyżając zapasy, które zostały celowo wykazanymi w raporcie rocznym na sztucznie wysokim poziomie przy użyciu niewłaściwego księgowania zapasów. Freedomland, dostawca usług internetowych wprowadził bezpłatną wersję próbną nowych usług (pakiet na sześć miesięcy lub rok) i rozprowadził pakiety wśród klientów, co zaliczył do sprzedaży.

____________________

[1] M. Tokarski, Kreatywna księgowość a fałszowanie sprawozdań finansowych [w:] Z. Zioło, T. Rachwał,  Rola przedsiębiorczości w gospodarce opartej na wiedzy, Wydawnictwo Nowa Era, Kraków, 2008, s. 280- 281.

[2] A. Wiercińska, Granice między kreatywną, agresywną i oszukańczą rachunkowością, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 2008, s. 141- 146.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Trivago

Porównywarka internetowa

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »