| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > TEMAT DNIA > Wierzytelności nieściągalne w podatkach dochodowych

Wierzytelności nieściągalne w podatkach dochodowych

Przedsiębiorcy, którzy nie uzyskali zapłaty z tytułu zrealizowanych transakcji, mogą zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodów. Muszą jednak spełnić kilka warunków.

Przepisy ustaw o podatkach dochodowych wymagają, aby postanowienie o nieściągalności zostało „uznane przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu”. Oznacza to, że wierzyciel, by móc zaliczyć daną nieściągalną wierzytelność do kosztów, musi dodatkowo, pomimo posiadania postanowienia o nieściągalności, stwierdzić, że postanowienie to odpowiada stanowi faktycznemu jako zgodne z rzeczywistością na dzień zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. Wynika to z faktu, że stan nieściągalności jest stanem faktycznym o charakterze dynamicznym, który może się zmienić. W świetle bowiem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego umorzenie postępowania egzekucyjnego nie pozbawia wierzyciela możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, kiedy okaże się, że zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1754/07, opubl. w CBOSA).

Kolejnymi dokumentami, które w świetle ustaw o podatkach odchodowych pozwalają na udokumentowanie nieściągalności, są postanowienia wydawane przez sąd w postępowaniu upadłościowym. Potwierdzenie nieściągalności wierzytelności stanowią tyko postanowienia wydawane w toku postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika. Wśród tych postanowień ustawa wymienia:

• Postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Postanowienie takie wydaje sąd na podstawie art. 13 § 1 prawa upadłościowego i naprawczego. Doręcza się je dłużnikowi oraz wierzycielowi, który zgłosił wniosek. Postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wydaje się na etapie postępowania dotyczącego ogłoszenia upadłości. Jego wydanie oznacza, że właściwe postępowanie upadłościowe nie będzie prowadzone.

• Postanowienie sądu o umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Postanowienie takie wydaje się na podstawie art. 361 pkt 1 prawa upadłościowego i naprawczego. Jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania upadłościowego okaże się, że majątek upadłego nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, wówczas sąd umarza postępowanie upadłościowe. Dotyczy to zatem sytuacji, kiedy stan majątkowy upadłego w chwili orzekania o ogłoszeniu upadłości nie mógł być sądowi znany. Natomiast postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego wydane na podstawie pkt 2 i 3 art. 361 nie pozwalają na uznanie wierzytelności za nieściągalną. W tych przypadkach postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego wydaje się z powodu braku złożenia przez wierzycieli zaliczki na koszty postępowania w wyznaczonym terminie, kiedy nie ma płynnych funduszy na te koszty lub kiedy wszyscy wierzyciele zażądali umorzenia postępowania.

• Postanowienie sądu o ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku. Postanowienie takie wydawane jest w trybie art. 362 prawa upadłościowego i naprawczego. Stanowi ono potwierdzenie nieściągalności w stosunku do tych wierzytelności, które zgłoszono w postępowaniu upadłościowym i których zaspokojenia w tym postępowaniu nie uzyskano. Wynika stąd, że jeżeli wszczęto postępowanie upadłościowe i przedsiębiorca zgłosił określone wierzytelności do masy upadłości, to tak długo jak trwa postępowanie i nie zostanie zakończone omawianym postanowieniem, nie można uznać zgłoszonych wierzytelności za nieściągalne.

Natomiast postanowienia wydawane w przypadku postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu nie mogą stanowić dowodu na nieściągalność wierzytelności i tym samym podstawy zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów.

Ostatnim z dokumentów pozwalającym na udowodnienie nieściągalności wierzytelności jest protokół sporządzony przez podatnika, który stwierdza, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od kwoty dochodzonej wierzytelności. Możliwość udokumentowania nieściągalności wierzytelności sporządzanym przez przedsiębiorcę protokołem łagodzi formalizm dowodowy związany z dokumentami wymienionymi wcześniej. Protokół pozwala bowiem uznać daną wierzytelność za nieściągalną na podstawie oceny dokonanej przez podatnika. Ocena ta może być w pewnym zakresie subiektywna, ponieważ przepisy ustaw o podatkach dochodowych nie wskazują wyraźnie, co winien zawierać taki protokół. Ustawy nie precyzują również, jakie elementy mogą składać się na przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne oraz jaka powinna być jego forma. Należy zatem przyjąć, że protokół ten przede wszystkim powinien wskazywać okoliczności uzasadniające ocenę podatnika poprzez zestawienie kwoty dochodzonej wierzytelności z wyliczeniem przewidywanych kosztów jej dochodzenia. Odwołując się do stosownych przepisów postępowania cywilnego, można przyjąć, że koszty te obejmują: koszty sądowe w postaci wpisu i opłaty kancelaryjnej, koszty zastępstwa procesowego oraz koszty egzekucyjne w postaci opłat i wydatków. Największe wątpliwości w praktyce może wywoływać kwestia przyjęcia w protokole wydatków z tytułu zastępstwa procesowego. Wydaje się, że najwłaściwszym sposobem postępowania będzie ujmowanie tych kosztów w wysokościach, które nie przewyższają wielkości wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr. 163, poz. 1348 z późn. zm.). Poza tym dla każdej z wierzytelności powinien być sporządzony odrębny protokół.

Filip Siwek

Skoczyński Wachowiak Strykowski Kancelaria Prawna

www.sws.com.pl

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Jerzy Fiuk

Doradca ekonomiczny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »