| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > TEMAT DNIA > Jaki system czasu pracy będzie najkorzystniejszy dla kierowcy

Jaki system czasu pracy będzie najkorzystniejszy dla kierowcy

Pracodawca może wybrać dla kierowców, do których stosujemy przepisy ustawy o czasie pracy kierowców jeden spośród różnych systemów czasu pracy. W zależności od specyfiki wykonywania pracy u danego pracodawcy.

Każdy z kierowców musi być poinformowany, w jakim systemie czasu pracy będzie wykonywał pracę. Informacja taka musi być zawarta w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy, a w sytuacji, gdy pracodawca nie ma obowiązku ich tworzenia w obwieszczeniu podanym do wiadomości pracowników (art. 18 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców). W przypadku przerywanego systemu czasu pracy, powinien on być wprowadzony w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy. Jeżeli w zakładzie nie działają związki, to należy go wprowadzić w umowie o pracę (art. 18 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców).

W firmie nie musi obowiązywać jeden system czasu pracy dla wszystkich kierowców zatrudnionych w całym zakładzie pracy. Pracodawca może stosować w stosunku do poszczególnych grup pracowników-kierowców różne systemy czasu pracy przewidziane przepisami o czasie pracy kierowców .

System podstawowy czasu pracy

Jest to najczęściej spotykany system czasu pracy. Pracownicy zatrudnieni w tym systemie wykonają pracę zgodnie z ustalonym rozkładem po 8 godzin dziennie. Praca ponad 8 godzin jest dla nich pracą nadliczbową, która musi zostać odpowiednio zrekompensowana.

Należy jednak pamiętać, że przepisy ustawy o czasie pracy kierowców w sposób nieco odmienny regulują zagadnienia dotyczące dyżurów, co daje pewne możliwości uelastycznienia czasu pracy kierowcy w podstawowym systemie czasu pracy. Do czasu dyżuru zaliczamy bowiem przerwy jakie przysługują kierowcom (art. 9 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców).

Przykład:
Kierowca wyjechał z miejscowości A o godz. 6.00 i przybył do miejscowości B o godz. 10.00. Podczas postoju wykorzystał przerwę śniadaniową. W miejscowości B pracodawca zaplanował kierowcy przerwę na odpoczynek do godz. 11.00 a następnie kierowca wyruszył w drogę powrotną do miejscowości A którą pokonywał od 11.00 do 15.00. Mimo przebywania w trasie łącznie przez 9 godzin (od 6.00 do 15.00), czas pracy kierowcy w tym dniu wyniósł 8 godzin, gdyż przerwa na odpoczynek pracownika została zaliczona do jego dyżuru, który nie jest wliczany do czasu pracy. W takim przypadku pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy nie przekroczył obowiązującej go 8. godzinnej dobowej normy czasu pracy.

Planując pracę w taki sposób należy jednak pamiętać, że przerwy na odpoczynek przysługujące na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców ulegają skróceniu o 15 minutową przerwę należną każdemu pracownikowi w związku z co najmniej 6 godzinnym wymiarem czasu pracy w danym dniu. Tzw. przerwa „śniadaniowa” zalicza się bowiem do czasu pracy pracownika, a nie do jego dyżuru.

Przykład:
Kierowca wyjechał z miejscowości A o godz. 6.00 i przybył do miejscowości B o godz. 10.00. W miejscowości B pracodawca zaplanował mu przerwę na odpoczynek do godz. 11.00, w trakcie której pracownik wykorzystał również 15 minutową przerwę śniadaniową wliczaną do czasu pracy. Następnie kierowca wyruszył w drogę powrotną do miejscowości A którą pokonywał od 11.00 do 15.00. W takiej sytuacji czas pracy kierowcy w tym dniu wyniesie 8 godzin i 15 minut, natomiast do dyżuru należy mu zaliczyć pozostałe 45 minut przerwy. Pracownikowi zatrudnionemu w podstawowym systemie czasu pracy należy zatem zrekompensować 15 minut nadliczbowych.

W podstawowym systemie czasu pracy korzystnie jest uregulowany okres rozliczeniowy, który może wynosić maksymalnie 4 miesiące. Również tygodniowa norma czasu pracy została ustalona jako przeciętna wynosząca 40 godzin. Czas pracy w poszczególnych tygodniach może się zatem wahać np. w jednym tygodniu kierowca może przepracować 50 godzin, a w kolejnym 30 godzin. Należy jedynie pamiętać, żeby w okresie rozliczeniowym została zachowana przeciętnie 40 godzinna norma tygodniowa. Jedynym niekorzystnym elementem takiego systemu czasu pracy jest sztywna 8 godzinna dobowa norma czasu pracy, której przekroczenie stanowi każdorazowo pracę w godzinach nadliczbowych.

Jeżeli zatem nie ma konieczności, aby kierowca wykonywał pracę dłużej niż przez 8 godzin na dobę, to zastosowanie przez pracodawcę podstawowego systemu czasu pracy będzie najbardziej korzystne.

Równoważny system czasu pracy

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie wymiaru czasu pracy do 10 godzin na dobę, a do pozostałych kierowców do 12 godzin na dobę - w ramach systemu równoważnego czasu pracy (art. 15 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców).

W tym systemie czasu pracy dłuższa praca w poszczególne dni jest rekompensowana krótszą pracą w innych dniach lub dniami wolnymi. Ogólny wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w takim systemie nie może być jednak wyższy od obowiązującego wszystkich pracowników wymiaru czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym. System ten jest najbardziej elastycznym z systemów czasu pracy i daje pracodawcy dużą swobodę w planowaniu pracy poszczególnych pracowników.

System ten będzie szczególnie korzystny dla pracodawców, których kierowcy prowadzą pojazd w czasie przekraczającym 8 godzin na dobę, lecz nie w każdym dniu tygodnia.

Przykład:
Kierowca wykonywał transport stalowych elementów z macierzystego zakładu do ocynkowni oddalonej o 100 kilometrów. Pracuje on w systemie równoważnym czasu pracy. O godz. 6.00 kierowca podstawił samochód do załadunku. Następnie od godz. 6.30 do 9.30 pracownik jechał do ocynkowni, gdzie przywiezione przez niego elementy były rozładowywane do godz. 13.00. Kierowca oczekiwał na ocynkowanie przywiezionych elementów a następnie wrócił do zakładu pracy o godz. 15.30. Pracownik świadczył pracę w tym dniu przez 9,5 godziny i taki czas pracy należy mu zaewidencjonować w ewidencji czasu pracy. Ze względu na pracę w systemie równoważnym praca powyżej 8 godzin nie będzie dla niego pracą nadliczbową.

Równoważny system czasu pracy będzie również korzystny dla pracodawców, którzy prowadzą transport na znaczne odległości. W takim przypadku pracownik zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy może korzystając z wydłużonych okresów prowadzenia pojazdu wykonywać pracę nawet 10 godzin na dobę.

Przykład:
Kierowca w transporcie drogowym wykonywał przewóz towarów z Katowic do Gdańska. Zachowując odpowiednie przewidziane przepisami odpoczynki i przerwy pracownik wykonywał ten transport w czasie pracy nieprzekraczającym 10 godzin. W Gdańsku podstawił samochód do rozładunku i zakończył pracę w tym dniu.  W kolejnym dniu po odbiorze przygotowanego i załadowanego samochodu powrócił do zakładu pracy w Katowicach. Będąc zatrudnionym w podstawowym systemie czasu pracy, kierowca aby uniknąć pracy w godzinach nadliczbowych musiałby ten sam transport wykonywać 3 dni, co znacznie zwiększałoby koszty pracodawcy. W takiej sytuacji pracownik na trasie Katowice - Gdańsk po 8 godzinach pracy byłby zmuszony przenocować i kolejnego dnia dotarłby dopiero do Gdańska. Tam musiałby oczekiwać na rozładunek i załadunek samochodu aby jeszcze tego samego dnia udać się w drogę powrotną, w trakcie której po 8 godzinach pracy znów musiałby zatrzymać się na nocleg. Dopiero w trzecim dniu kierowca dotarłby do siedziby pracodawcy w Katowicach nie przekraczając 8 godzin pracy w tym dniu.

Równoważny system czasu pracy będzie również korzystny dla pracodawców prowadzących przewóz osób na dłuższych trasach i z wieloma przystankami.

Praca w systemie równoważnym będzie również umożliwiała pracodawcy zaplanowanie kierowcy dłuższych tras w taki sposób, żeby mógł on w obowiązującym go wymiarze czasu pracy dojechać do określonej miejscowości i wrócić z niej bez konieczności wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych.

System ten będzie również korzystny dla kierowców zatrudnionych w jednostkach publicznych lub tzw. kierowców szefa u prywatnych przedsiębiorców. Taki kierowca będzie mógł wykonywać pracę do 12 godzin na dobę co będzie rekompensowane krótszą pracą w pozostałe dni lub dniami wolnymi.

Przykład:
Kierowca dyrektora jednej z agencji rządowych zawozi szefa na konferencję do Warszawy. Wyjeżdżają z Krakowa o godz. 6.00 i przyjeżdżają do Warszawy o godz. 11.00. Następnie kierowca oczekuje na szefa do godz. 13.00 i wracają do Krakowa o godz. 18.00. Kierowca zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy nie będzie zatem świadczył w tym przypadku pracy w godzinach nadliczbowych. W związku z tym, że dyrektor odbywa narady również w oddziałach niezbyt odległych od Krakowa, a w niektóre dni nie korzysta ze swojego kierowcy, będzie mógł mu zrównoważyć dłuższy czas pracy związany z wyjazdem do Warszawy w pozostałym okresie rozliczeniowym.

Jedyną niedogodnością dla pracodawcy stosującego do kierowców równoważny system czasu pracy jest krótki, 1-miesięczny okres rozliczeniowy (art. 15 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców). W tym okresie pracodawca powinien tak zaplanować czas pracy kierowcy, aby ten wypracował dokładnie taką liczbę godzin, jaka wynika z obowiązującego go w danym miesiącu wymiaru czasu pracy.

Ustawa o czasie pracy kierowców przewiduje jednak w tym zakresie dwa wyjątki. Po pierwsze w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może zostać przedłużony do 3 miesięcy, a dla kierowców wykonujących pracę uzależnioną od pory roku lub warunków atmosferycznych nawet do 4 miesięcy (art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o czasie pracy kierowców).

Przepisy nie wskazują, jakie to są „szczególnie uzasadnione przypadki”, a zatem wydłużanie tego okresu rozliczeniowego cechuje pewna dowolność i decyduje o tym praktycznie sam pracodawca. Dłuższe okresy rozliczeniowe są niewątpliwie zawsze bardziej korzystne dla pracodawcy i pozwalają na większą elastyczność przy planowaniu pracownikom pracy w okresie rozliczeniowym.

Wydłużenie okresu rozliczeniowego w równoważnym systemie wymaga zgody związków zawodowych działających w zakładzie,  Jeśli związki nie zgadząją się na wydłużenie okresu rozliczeniowego lub związki nie funkcjonują w firmie  pracodawca powinien zawiadomić o wydłużeniu okresu rozliczeniowego Państwową Inspekcję Pracy (art. 18 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców).

 

Jest to tylko część artykułu. Więcej w Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Magdalena Pancewicz

Ekspert podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »